Բերդկունքի բերդ-ամրոցը պեղումների վերջնական ավարտից հետո կվերականգնվի և կվերածվի արգելոց-թանգարանի
4 րոպեի ընթերցում
Գեղարքունիքի մարզի Գավառ համայնքի Բերդկունք գյուղի բերդ-ամրոցի տարածքում վերսկսվել են հնագիտական պեղումները, որոնք մեկնարկել էին 2024 թվականի ապրիլին և ընդհատվել նույն տարվա հունիսին։ Հնագիտական պեղումներ իրականացնող արշավախումբը ղեկավարում է հնագետ, «Պատմամշակութային արգելոց-թանգարանների և պատմական միջավայրի պահպանության ծառայություն» ՊՈԱԿ-ի աշխատակից Լուսինե Ալեքսանյանը։
«Արմենպրես»-ի թղթակցի հետ զրույցում հնագիտական արշավախմբի անդամ, ՀՀ ԿԳՄՍ նախարարության «Պատմամշակութային արգելոց-թանգարանների և պատմական միջավայրի պահպանության ծառայություն» ՊՈԱԿ-ի հուշարձանների պահպանության բաժնի գլխավոր մասնագետ, հնագետ Լևոն Մկրտչյանը տեղեկացրեց, որ Բերդկունքի ամրոցի պեղումները կշարունակվեն առաջիկա երկու շաբաթների ընթացքում։
Բերդկունքի բերդ-ամրոցը պեղումների վերջնական ավարտից հետո, ըստ պետական ծրագրի, կվերականգնվի և կվերածվի արգելոց-թանգարանի։
Բերդկունք կամ Սպիտակ բերդ ամրոցը բազմաշերտ հուշարձան է, որը հիմնվել է մ․թ․ա․19-18-րդ դարերում ու գործել հազարամյակներ շարունակ։ Ամրոցի դիրքն այնքան գերիշխող է շրջապատի նկատմամբ, որ միջնադարում կիկլոպյան ամրոցի փլատակների վրա կառուցվել է մի նոր` ամրակուռ ամրոց, որի անունով էլ այն կոչվում է «Սպիտակ բերդ»։
Նախորդ տարվա պեղումների և դիտարկումների արդյունքներն ի մի բերելով՝ հնագետ Լևոն Մկրտչյանը ներկայացրեց ամրոցի առանձնահատկությունները և պատմամշակութային նշանակությունը։
«Ամրոցը ցամաքային մասում զուրկ է տեսանելիությունից։ Անգամ Գավառ-Սևան նորակառույց ճանապարհից այն մասնակի է երևում։ Պատմական ճանապարհն անցնում է քարքարոտ բլրակների արանքով՝ հասնելով դեպի Սևանա լիճ տանող ժայռոտ մի հրվանդան, ինչը խոսում է այն մասին, որ ամրոցի ուղին եղել է ժայռափոր թունելով։ Այժմ էլ պահպանվել են փորված ուղիները ժայռի մեջ։ Ամրոցը բաղկացած է դղյակից, առանձին սենյակներով համալիրից և մշակված ծովախորշից։ Դղյակը տիպիկ է Բագրատունյաց ժամանակաշրջանի նմանատիպ կառույցներին, որոնք պարսպապատերին ունեին կիսաբոլոր աշտարակներով հզորացումներ։ Ջրային հատվածում դիրքային առավելություն ստանալով՝ ամրոցն ամբողջությամբ վերահսկում է Սևանի ավազանը։ Այն նաև տեսողական կապի մեջ է Արտանիշի թերակղզու վրա գտնվող ամրոցի հետ։ Հավանաբար, հենց սրա հետ էլ կատարվել է նավագնացություն։
Բացի այդ, ամրոցը հյուսիսում ունի ժայռի մեջ փորված խորշ, ինչը, հավանաբար, նավերի կայանման համար է արված։ Խորշի արևելյան մասում՝ հրվանադանի ամենաբարձրադիր վայրում, պահպանվել են բոլորաձև շինության հետքեր, որը հավանաբար եղել է փարոս։ Միջնադարյան ամրոցի տեղում եղել է III հազարամյակի բնակատեղի»,-ներկայացրեց Լևոն Մկրտչյանը։
Առաջիկա երկու շաբաթների ընթացքում հնագետները փորձելու են պեղել պարսպապատը, որն ավելի շատ դղյակի տեսքով մոնումենտալ շինություն է հիշեցնում: Փորձելու են պեղել նաև փարոսի հատվածը, որտեղ նկատվում է մուտք և աստիճանների հետքեր։
Հնագետների կարծիքով՝ պեղումները կշարունակվեն նաև մոտակա տարիների ընթացքում, մինչև որ վերջնական տեսքի կբերվի ամրոցի բուն կառուցվածքն ու հատակագիծը: