„მშვიდობის გზაჯვარედინი“ ინიციატივა სრულად ემთხვევა ჩინეთის „ერთი სარტყელი, ერთი გზა“ ხედვას: მირზოიანი

სომხეთის საგარეო საქმეთა მინისტრმა არარატ მირზოიანმა, ჩინეთში ოფიციალური ვიზიტის ფარგლებში, ინტერვიუ მისცა ჩინეთის ცენტრალურ ტელევიზიას (CGTN).

სომხეთის საგარეო საქმეთა სამინისტრომ ინტერვიუ გადმოთარგმნა და გამოაქვეყნა სომხურ ენაზე, ხოლო „არმენპრესი“ წარმოგიდგენთ მის მთავარ ნაწილებს:

– თქვენი ვიზიტი ჩინეთში ჩატარდა ჩინეთის საგარეო საქმეთა მინისტრის ვან იის მიწვევით. შეგიძლიათ გაგვიზიაროთ, რა თემებს ეხებოდა მოლაპარაკებები და დაფიქსირდა თუ არა კონკრეტული შედეგები?

ეს ჩემი პირველი ოფიციალური ვიზიტი იყო პეკინში და მადლობას ვუხდი მინისტრ ვან იის მოწვევისთვის. ეს კარგი შესაძლებლობა იყო შეგვეჯამებინა შესრულებული სამუშაო, აღგვენიშნა მიღწევები და დაგვეგეგმა მომავალში თანამშრომლობის გზა. განვიხილეთ საკმაოდ მნიშვნელოვანი თემები. 

უკვე გვაქვს ხელშესახები შედეგები, განსაკუთრებით ეკონომიკურ სფეროში, ორმხრივი ვაჭრობის მოცულობა გაიზარდა 700 მილიონით წინა წელთან შედარებით. დავიწყეთ პირდაპირი ავიარეისი ერევანსა და უურუმჩის შორის, რაც ასევე ხელს უწყობს ბიზნეს და ხალხთაშორისი კავშირების განვითარებას. განვიხილეთ სტრატეგიული თანამშრომლობის, საერთაშორისო პლატფორმებზე კოორდინაციისა და ორმხრივი დღის წესრიგის საკითხები. ვფიქრობ, ეს შეიძლება გახდეს ახალი ეტაპი ჩვენს ურთიერთობებში და იმედი მაქვს, რომ უახლოეს თვეებში ვიხილავთ კიდევ უფრო ხელშესახებ პროგრესს.

– ისრაელსა და ირანს შორის ბოლო დაპირისპირებამ სერიოზული შეშფოთება გამოიწვია მთელ მსოფლიოში. ჩინეთი აქტიურად ხელს უწყობს მშვიდობის მოლაპარაკებებს და მოუწოდებს ყველა მხარეს თავშეკავებისკენ. როგორ შეაფასებდით ჩინეთის როლს საერთაშორისო დიპლომატიასა და კონფლიქტების მოგვარებაში?

სომხეთი ირანის მეზობელი ქვეყანაა და ჩვენ ძალიან შეშფოთებულები ვიყავით. პირველივე დღიდან გამოვხატეთ ჩვენი პოზიცია, დაგმეთ ირანზე თავდასხმის ფაქტი, რომელიც ერთპიროვნული ძალის გამოყენებას წარმოადგენდა. სხვათა შორის, ჩვენი პოზიცია საკმაოდ ახლოს იყო შანხაის თანამშრომლობის ორგანიზაციის პოზიციასთან, რომელიც მოგვიანებით იქნა გამოხატული. ეს მხოლოდ ჩვენი მეგობრული ურთიერთობების გამო არ იყო, არამედ იმ შესაძლებლობების გათვალისწინებით, რაც დაკავშირებულია შესაძლო საფრთხეებთან და ბირთვულ დაბინძურებასთან.

კიდევ ერთხელ მსურს ხაზი გავუსვა, რომ სომხეთი მეზობელია. ჩვენ სერიოზულად შეშფოთებულები ვიყავით და დღეს ვხედავთ, რომ ცეცხლის შეწყვეტა მიღწეულია. ვიმედოვნებთ, რომ ის შენარჩუნდება და ყველა პრობლემა დიპლომატიური გზებით, მოლაპარაკებების მეშვეობით მოგვარდება.

ჩვენ დაინტერესებული ვართ რეგიონში მშვიდობის დამყარებით. როგორც ქვეყანა, რომელმაც ბოლო წლებში განიცადა ომი და კონფლიქტი, ჩვენ გვინდა მშვიდობა არა მხოლოდ ჩვენს საზღვრებზე, არამედ მთელ რეგიონში და უფრო ფართო გეოგრაფიაში. ამ მხრივ, როგორც გვესმის, ჩვენი მიდგომა ძალიან ახლოს დგას ჩინეთის სახალხო რესპუბლიკის მიდგომებთან.

ჩვენ გვაქვს მშვიდობის დღის წესრიგი, რომელიც ერთ-ერთი პრიორიტეტია სომხეთისთვის. ვაწარმოებთ მოლაპარაკებებს აზერბაიჯანთან. უკვე შევთანხმდით მშვიდობის შეთანხმების პროექტზე. ამჟამად მზად ვართ, რომ ხელი მოვაწეროთ და შემდეგ რატიფიცირება მოვახდინოთ ამ დოკუმენტზე. ასევე ვცდილობთ დავარეგულიროთ ურთიერთობები ჩვენს დასავლელ მეზობელთან, თურქეთთან.

ასე რომ, მშვიდობა არის ის, რისიც ნამდვილად გვჯერა. და კიდევ ერთხელ, მინდა ხაზი გავუსვა, რომ ამავე დამოკიდებულებას ვხედავთ ჩინეთის მხრიდანაც. ჩვენ მადლიერები ვართ, რომ ჩინეთმა მიესალმა სომხეთსა და აზერბაიჯანს შორის სამშვიდობო შეთანხმების პროექტზე მიღწეულ წინსვლას და მხარს უჭერს სამშვიდობო მოლაპარაკებებსა და ურთიერთობების ნორმალიზაციას.

თუ უფრო ფართო თვალს ვავლებთ საერთაშორისო ურთიერთობებს, ვხედავთ, რომ საერთაშორისო სამართლის დარღვევა, ტერიტორიული მთლიანობის შელახვა და წესების არარსებობა საზიანოა არა მხოლოდ სომხეთისთვის, არამედ, როგორც გვესმის, ჩინეთისთვისაც და ზოგადად, მთელი კაცობრიობისთვის. თუ საერთო და საბოლოო მიზანია საერთაშორისო სამართლის გამყარება ან აღდგენა, ასევე მრავალპოლარობის განმტკიცება, მაშინ ამ მიდგომას სრულად ვეზიარებით.

– სინამდვილეში, ვიცი, რომ სომხეთმა წარადგინა „მშვიდობის გზაჯვარედინი“ ინიციატივა, რომელიც მრავალი თვალსაზრისით ემთხვევა ჩინეთის „სარტყელი და გზა“ ინიციატივას, რომელიც ხელს უწყობს კავშირებისა და რეგიონული თანამშრომლობის განვითარებას. როგორ აფასებთ ამ ორი ინიციატივის შორის შესაძლო სინერგიას?

– აშკარაა, რომ დღეს მთელი მსოფლიო ცდილობს იპოვოს ახალი ლოგისტიკური წესები ქვეყნების ერთმანეთთან კავშირის გასაძლიერებლად, და როგორც „ერთი სარტყელი, ერთი გზა“, ისე სომხეთის „მშვიდობის გზაჯვარედინი“ ინიციატივა ამ საერთო ძიების ნაწილია, რომელიც მიზნად ისახავს ახალი ან გაუმჯობესებული კავშირების შექმნას. როგორც თქვენ სწორად აღნიშნეთ, სომხეთის რესპუბლიკის „მშვიდობის გზაჯვარედინი“ ინიციატივა სრულად ეხმიანება „ერთი სარტყელი, ერთი გზის“ ხედვას. იდეის არსი არის ევროპასა და აღმოსავლეთ აზიას, პარიზსა და პეკინს შორის კავშირების გაუმჯობესება. ჩვენ მკაფიოდ ვხედავთ საქონლისა და ადამიანების თავისუფალი და შეუფერხებელი გადაადგილების პერსპექტივას პარიზიდან პეკინამდე, საფრანგეთიდან სამხრეთ კავკასიისა და სომხეთის გავლით, შემდეგ ცენტრალური აზიის, მაგალითად, ყაზახეთის გზით, ჩინეთამდე.

და თუ ეს გაუმჯობესებული მარშრუტი განხორციელდება და შეუფერხებლად იმუშავებს, იქნება მისი სახელწოდება „მშვიდობის გზაჯვარედინი“ თუ „ერთი სარტყელი, ერთი გზა“ ის სარგებელს მოუტანს ყველა ქვეყანას და ყველა ხალხს და დაეხმარება მთავრობებს თავიანთი მთავარი მიზნის მიღწევაში, მოქალაქეების კეთილდღეობისა და ბედნიერების უზრუნველყოფაში. ამ შემოდგომაზე ტიანძინში გაიმართება შანხაის თანამშრომლობის ორგანიზაციის სამიტი. და როგორც შანხაის თანამშრომლობის ორგანიზაციის დიალოგის პარტნიორი, სომხეთი ხედავს წლიდან წლამდე ჩინეთთან ვაჭრობის ზრდას.

– ამგვარად, როგორ ფიქრობთ, შანხაის თანამშრომლობის ორგანიზაციის მწვანე განვითარების და ციფრული ეკონომიკის მიმართულებები რა ახალ შესაძლებლობებს შეიძლება გახსნიდეს ორი ქვეყნისთვის?

– სომხეთი შანხაის თანამშრომლობის ორგანიზაციის დიალოგის პარტნიორია, და ამ ორგანიზაციის ძირითადი პრინციპები ძალიან მნიშვნელოვანია სომხეთისთვის. მოდით, გავიხსენოთ რამდენიმე მათგანი: ტერიტორიული მთლიანობა, საზღვრების ხელშეუხებლობა და ძალის არგამოყენება.

სწორედ ამაზე ააგებს დღეს სომხეთი თავის საგარეო პოლიტიკას. ამიტომ, ეს პრინციპები ჩვენთვის ძალიან მნიშვნელოვანია.  ამასთან ერთად, ვხედავთ, რომ ორგანიზაციის ფარგლებში აქტიურად ვითარდება რამდენიმე სხვა მიმართულება, თქვენც დაასახელეთ ისინი — ხელოვნური ინტელექტი, ციფრული ეკონომიკა, მწვანე ტრანზიცია, კლიმატური გამოწვევები.

ეს თემებიც ძალზე მნიშვნელოვანია სომხეთისთვის. მოდით, მხოლოდ ერთი ფაქტი გავიხსენოთ, რაც, ჩემი აზრით, საკმარისად დამაფიქრებელია. სომხეთსა და ჩინეთს შორის ვაჭრობის ერთ-ერთი მთავარი და შესაძლოა ყველაზე დიდი ნაწილი სწორედ მწვანე ტექნოლოგიებია.

ამიტომაც, როდესაც ვსაუბრობთ კლიმატურ საკითხებზე უფრო ფართო ჭრილში, ბიომრავალფეროვნებაზე და ეკოლოგიურ საკითხებზე, ეს თემებიც ძალიან მნიშვნელოვანია სომხეთისთვის. მომავალი წლისთვის ვგეგმავთ ბიომრავალფეროვნების თემაზე COP17 კონფერენციის მასპინძლობას, და ამ მნიშვნელოვანი ღონისძიებისთვის მზადების პროცესში, ასევე ველით თანამშრომლობას ჩინეთთან. ამას ვამბობ იმისთვის, რომ ნათლად გამოჩნდეს სომხეთის დაინტერესება როგორც ორგანიზაციის საქმიანობით, ისე ჩვენი თანამშრომლობის გაღრმავებით.

გარდა ამისა, ჩვენ უკვე მივიღეთ გადაწყვეტილება, რომ გავაფართოოთ და გავაძლიეროთ ჩვენი მონაწილეობა ამ ორგანიზაციაში. სხვათა შორის, ეს ერთ-ერთი განსახილველი საკითხი იყო სომხეთსა და ჩინეთს შორის გამართული დელეგაციათა შეხვედრების დროს. ჩვენ ნათლად გამოვხატეთ ჩვენი პოზიცია, ჩვენი სურვილი, გავზარდოთ ჩვენი როლი ამ ორგანიზაციაში. და ვიმედოვნებთ, რომ ჩვენს მისწრაფებებს წევრი სახელმწიფოები დადებითად შეხვდებიან.

– წელს ჩინეთსა და სომხეთს შორის დიპლომატიური ურთიერთობების დამყარებიდან 33 წელი სრულდება. ეკონომიკური თანამშრომლობის გარდა, კულტურული გაცვლებიც გაფართოვდა. ჩინური ენის მზარდი პოპულარობა სომხეთში და ჩინეთში გამართული „ხაჩატურიანის“ სახელობის საერთაშორისო ვიოლინოს კონკურსი ორივე ხაზს უსვამს ხალხებს შორის კავშირებს․ როგორია თქვენი მოლოდინები მომავლისთვის?

– რა თქმა უნდა. კულტურული გაცვლები უკიდურესად მნიშვნელოვანია ხალხებს შორის კავშირების განმტკიცებისა და განვითარებისთვის. სიამოვნებით უნდა აღვნიშნო, რომ ორივე საზოგადოებაში არსებობს მზარდი ინტერესი։ სომხეთში -ჩინური ენისა და კულტურის მიმართ, ხოლო ჩინეთში — სომხური კულტურის მიმართ. თუ ისტორიას გადავხედავთ, თუ ოდნავ ღრმად შევხედავთ, დავინახავთ, რომ ჩინურ და სომხურ ცივილიზაციებს ყოველთვის ჰქონდათ კარგი ურთიერთქმედება. ყოველთვის არსებობდა მტკიცე კულტურული კავშირები. მაგრამ ვფიქრობ, ყველას გვახარებს ის ფაქტი, რომ დღეს ეს ინტერესი როგორც სომხეთში, ისე ჩინეთში მხოლოდ იზრდება. და კვლავ მსურს ერთ მაგალითზე გავამახვილო ყურადღება: სომხეთში არსებობს სკოლა, სადაც ჩინურს ასწავლიან. და იქ გრძელი რიგია, მშობლებს სურთ თავიანთი შვილები ამ სკოლაში მიიყვანონ. ვფიქრობ, ეს საკმაოდ სიმბოლური მაგალითია. ასევე, შეგვიძლია ვახსენოთ „ხაჩატურიანის“ კონკურსი და სომხური მუსიკის პოპულარობა ჩინეთში. ეს უბრალოდ მაგალითებია, რომლებიც აჩვენებენ საერთო ტენდენციას.