Բաժանված ժամանակ, միավորված հիշողություն. Գյումրիում ներկայացվել են Բակունցի և Մարիամ Ասլամազյանի կապի բացառիկ վավերագրերը

«Թանգարանային գիշեր» համաեվրոպական միջոցառման շրջանակներում, որն այս տարի անցկացվում է «Թանգարանները միավորում են մասնատված աշխարհը» խորագրի ներքո, Գյումրիի Մարիամ և Երանուհի Ասլամազյան քույրերի պատկերասրահում կայացել է բացառիկ ցուցադրություն-բանախոսություն։

Ինչպես տեղեկացնում է «Արմենպրես»-ը, «Բաժանված ժամանակ, միավորված հիշողություն. Ակսել Բակունց-Մարիամ Ասլամազյան» խորագիրը կրող հատուկ միջոցառումը կազմակերպվել է պատկերասրահի, «Ակսել Բակունց» գիտամշակութային հիմնադրամի և Գորիսի Ակսել Բակունցի տուն-թանգարանի համագործակցությամբ: Այս յուրահատուկ նախաձեռնությունն այցելուների համար բացահայտել է մի կարևոր, մինչ այժմ քիչ լուսաբանված էջ՝ հայ մեծանուն արձակագիր Ակսել Բակունցի և գյումրեցի մեծահամբավ նկարչուհի Մարիամ Ասլամազյանի միջև ձևավորված մարդկային և ստեղծագործական սերտ կապի պատմությունից։

«Ակսել Բակունց» գիտամշակութային հիմնադրամի տնօրեն, բանասիրական գիտությունների թեկնածու, դոցենտ Թեհմինա Մարությանը, անդրադառնալով երկու արվեստագետների ծանոթությանը, նշեց, որ այդ հանդիպումը կենսագրական ուշագրավ հանգամանք է, որի մասին հիշատակվում է նաև Ասլամազյանի ինքնակենսագրականում: 1935 թվականի ամռանն Ասլամազյան քույրերն առաջին անգամ մեկնել էին Գորիս՝ Զանգեզուրի բնաշխարհը վրձնելու նպատակով: Նույն ժամանակահատվածում Գորիսում էր գտնվում նաև Ակսել Բակունցը, որն աշխատում էր «Զանգեզուր» կինոնկարի սցենարի վրա: Հենց այստեղ էլ կայանում է նրանց ծանոթությունը, որից հետո Բակունցն անձամբ է ուղեկցում ու նկարչուհիներին ներկայացնում Զանգեզուրի գեղատեսիլ վայրերը: Այդ օրերից հյուսվում է նրանց ամուր բարեկամությունը, որը շարունակվում է երկարամյա նամակագրությամբ: Բակունցի արխիվի վերաբացման արդյունքում հայտնաբերվել են հետաքրքիր վավերագրեր, որոնք գեղեցիկ լույս են սփռում այս ջերմ հարաբերությունների վրա:

Ցուցադրության ընթացքում առաջին անգամ մեկ ամբողջական պատմության մեջ հանրությանն են ներկայացվել Բակունցի տուն-թանգարանում պահպանվող բացառիկ նյութեր: Այցելուները հնարավորություն են ունեցելծ անոթանալու Մարիամ Ասլամազյանի ինքնագիր նամակներին ու բացիկներին՝ ուղղված Բակունցների ընտանիքին, Գրիշա և Վահան Բակունցների հուշագրական վկայություններին։ Նրանք նաև հնարավորություն են ունեցել ծանոթանալ 1935 թվականի գորիսյան հիշողություններին վերաբերող այլ արխիվային փաստաթղթերի: Այս վավերագրերը փաստում են, որ նկարչուհու շփումները Բակունցների ընտանիքի հետ շարունակական են եղել նաև գրողի ողբերգական մահից հետո, իսկ Մարիամ Ասլամազյանն անգնահատելի դերակատարություն է ունեցել Բակունցի հիշատակի պահպանման գործում: Այս երկարամյա կապն իր գեղարվեստական բարձրագույն մարմնավորումն է ստացել նկարչուհու «Ակսել Բակունցը մոր հետ» նշանավոր կտավում, որի ստեղծման պատմությանը վերաբերող նյութերը նույնպես ցուցադրված էին: Հատկանշական է, որ երեկոյի ընթացքում, ժամանակակից թվային տեխնոլոգիաների կիրառմամբ, ներկայացվել է նաև այդ հայտնի կտավի 2D անիմացիոն տարբերակը:

Ակսել Բակունցի տուն-թանգարանի տնօրեն Վարդան Սարգսյանն ընդգծեց միջոցառման խորհրդանշական դերը՝ նշելով, որ մեծ անհատները ոչ միայն ապրում են իրենց ժամանակում, այլև յուրօրինակ կամուրջ են տարբեր սերունդների ու մշակույթների միջև: Ըստ նրա՝ «Թանգարանային գիշեր» միջոցառման այս տարվա խորագիրը լավագույնս արտացոլվում է հենց այս համագործակցության մեջ, քանի որ Ասլամազյան քույրերի թողած նամակների ու բացիկների շնորհիվ այսօր հնարավոր է դառնում նոր ու արժեքավոր մանրամասներ բացահայտել Բակունցի և նրա ընտանիքի կյանքից:

Միջոցառումը դարձել է յուրօրինակ մշակութային երկխոսություն, որը ևս մեկ անգամ ապացուցել է, որ արվեստը, հիշողությունն ու անձնական ջերմ կապերը հաղթահարում են ժամանակի սահմանները՝ վերածվելով կենդանի ու հարատև ժառանգության: