Հարավային Աֆրիկայի երկրները հետաքրքրված են Հայաստանում ներդրումային հնարավորություններով. ԶՀԳ տնօրեն Ռոբերտ Հարությունյան

ԵՐԵՎԱՆ, 19 ՀՈՒՆԻՍԻ, ԱՐՄԵՆՊՐԵՍ: Միջազգային գնահատող կազմակերպությունների զեկույցներում մի շարք ցուցանիշներով Հայաստանի գրանցած առաջընթացը նորանոր ներդրողների ուշադրությունն է հրավիրում ներդրումներ կատարել երկրի տնտեսության մեջ: Հայաստանում հեռանկարային ոլորտների, դրանցովհետաքրքրված երկրների, արտահանման զարգացման և Հայաստանի` որպես բարենպաստ գործարար միջավայր ունեցող երկրի վարկանիշի բարձրացմանն ուղղված քայլերի վերաբերյալ«Արմենպրես»-ըներկայացնում էհարցազրույցը Զարգացման հայկական գործակալության գլխավոր տնօրեն Ռոբերտ Հարությունյանի հետ:

-Ի՞նչ քայլեր է ձեռնարկում Զարգացման հայկական գործակալությունըՀայաստանի տնտեսության մեջնոր ներդրողներ ներգրավելու ուղղությամբ: Հայտնի է, որ 2012թ. օտարերկրյա ուղղակի ներդրումների ծավալը կազմել է շուրջ 10 մլրդՀՀ դրամ:Ո՞րոլորտներնենառավելմեծհետաքրքրություններկայացրելօտարերկրյաներդրողներիհամար:

-Հիմք ընդունելով Հայաստանի զարգացման համար որոշված գերակա ճյուղերը ԶՀԳ-ի ներդրումային դեպարտամենտի անձնակազմը կատարում է թիրախավորված օտարերկրյա խոշոր ընկերությունների ռազմավարությունների ուսումնասիրություններ և ընտրված ընկերությունների համար պատրաստում է ներդրումային առաջարկներ, որտեղ ներկայացվում են մեր երկրի առավելությունները, գործարար միջավայրը, ինչպես նաև բիզնես հնարավորությունները, որոնք տվյալ ընկերության համար կարող են հետաքրքիր լինել: Օտարերկրյա ընկերությունների հետ կապը հաստատվում է ուղղակիորեն ԶՀԳ-ի կողմից կամ ներգրավելով Հայսատանի դեսպանությունները արտերկրներում, ինչպես նաև ԶՀԳ-ի ներկայացուցիչների և միջազգային գործընկեր կառույցների միջոցով: ԶՀԳ-ի ներդրումային դեպարտամենտը ներկայացնում է Հայաստանում առկա ներդրումային հնարավորությունները արտասահմանում կազմակերպվող ներդրումային միջոցառումներին, Հայաստանում ԶՀԳ-ի կողմից կազմակերպվող գործարար համաժողովներին, բացի դրանից, ստանում ենք նաև հարցումներ օտարերկրյա ընկերություններից Հայաստանում տնտեսական գործունեություն սկսելու վերաբերյալ:Ըստ պաշտոնական վիճակագրական տվյալների` 2012 թ.-ին օտարերկրյա ուղղակի ներդրումները կազմել են 567.4 մլն ԱՄՆ դոլար: Ուղղակի ներդրումների 49,82 տոկոսն ուղղվել է հեռահաղորդակցության, 16,36 տոկոսը հանքագործական արդյունաբերության և բացահանքերի շահագործման այլ ոլորտներին, 9,6 տոկոսն` անշարժ գույքի: Օտարերկրյա ներդրողների հետաքրքրության շրջանակում են եղել նաև բուսաբուծությունը, անասնաբուծությունը, խմիչքների արտադրությունը, շենքերի շինարարությունը, էլեկտրականության, գազի, գոլորշու և լավորակ օդի մատակարարումը:

-Որո՞նք են ներդրումային տեսանկյունիցՀայաստանումհեռանկարային ոլորտները:

-Ներդրումային տեսանկյունից հեռանկարային ոլորտներ են համարվում տեղեկատվական տեխնոլոգիաները, ճշգրիտ մեքենաշինությունը, բարձր տեխնոլոգիաների ոլորտը, այլընտրանքային էներգետիկան, դեղագործությունը և կենսատեխնոլոգիաները, ոսկերչությունը, սննդի վերամշակումը, խմիչքների արտադրությունը, գյուղատնտեսությունը:

-Ձեր հիշատակած ոլորտների առումով ի՞նչ փոփոխություններ են նկատվում նախորդ տարիների համեմատությամբ:

-Նախորդ տարիների համեմատությամբ կարող ենք նշել այն, որ կառավարությունը մշակել է արտահանման խթանմանը նպաստող արդյունաբերական ռազմավարություն, որն արդեն իսկ իրագործվում է դեղագործության և կենսատեխնոլոգիաների, ճշգրիտ մեքենաշինության, կոնյակագործության և գինեգործության ուղղություններով: Վերոնշյալ ճյուղերի զարգացումը կատարվում է համաձայն մշակված ժամանակացույցի և գործողությունների պլանի, որն իր մեջ ունի նաև ներդրումների մաս: Վերոնշյալ ռազմավարությունները իրականացվում են կառավարություն-մասնավոր հատված համագործակցության հիման վրա: Օտարերկրյա ներդրումներ ներգրավվելու նպատակով «ՌԱՈ Մարս» ՓԲԸ-ն և ԵրՄՄԳՀԻ ՓԲԸ-ն բազայի հիման վրա ստեղծվել է նորարարական ուղղվածություն ունեցող Ազատ Տնտեսական Գոտի (ԱՏԳ), որի բացումը նախատեսվում է այս տարի: ԱՏԳ-ն կազմված է արտադրական («ՌԱՈ Մարս» ՓԲԸ) և գիտահետազոտական (ԵրՄՄԳՀԻ ՓԲԸ) բաժիններից, որտեղ օտարերկրյա ընկերություններն ազատվում են շահութահարկից, կորպորատիվ եկամտահարկից, ԱԱՀ-ից, գույքահարկից և մաքսատուրքերից: Նորարարական ուղղվածություն ունեցող ԱՏԳ-ն ստեղծվել է զարգացնելու էլեկտրոնիկայի, ճշգրիտ մեքենաշինության, դեղագործության և կենսատեխնոլոգիաների, տեղեկատվական տեխնոլոգիաների, այլընտրանքային էներգետիկա, արտադրական դիզայնի և հեռահաղորդակցության ոլորտները: ԶՀԳ-ն զբաղվում է ԱՏԳ-ի առաջմղման աշխատանքներով՝ ներկայացնելով այն վերոնշյալ ոլորտների օտարերկրյա ընկերություններին:

Գործակալությունը 2012թ.-ին որպես նշանակետ ստանձնել էր Հայաստանում ստեղծված Ազատ Տնտեսական գոտու (ԱՏԳ) շահագործման աջակցությունը, որի արդյունքում հաջողվել է ներգրավվել ԱՏԳ-ի առաջին շահառու «Առ ընդ Դի Արթս» կանադական ընկերությանը: Ընկերությունը զբաղվում է մոբայլ սարքավորումների համար ծրագրային ապահովման մշակմամբ:

Ավելի շատ կարևորություն պետք է տալ մեծ արժեք ստեղծող ճյուղերին, ինչպիսիք են բարձր տեխնոլոգիաները, դեղագործությունը և կենսատեխնոլոգիաները, քանի որ Հայաստանը փոքր շուկա ունեցող երկիր է և պետք է ներկայանա որպես օտարերկրյա ընկերությունների համար շահավետ արտադրական հենահարթակ:

-Ինչպիսի՞ նոր երկրներ են հետաքրքրվում Հայաստանով:

-Նոր երկրներ համարելով կարող ենք նշել Հարավային Աֆրիկայի երկրները, որոնք հետաքրքրություն էին ցուցաբերել Հայաստանի վերաբերյալ ԱՄԷ-ում տեղի ունեցած «AIM 2013» ամենամյա ներդրումային համաժողովին: Վերջերս ավելի է ակտիվացել համագործակցությունը գերմանական ընկերությունների հետ ի շհորհիվ Հայաստանում Գերմանական ընկերությունների ասոցիացիայի ստեղծմանը:Զարգացման հայկական գործակալության 2012 թ. օրակարգում բավական մեծ տեղ էր հատկացվել Իտալիայի հետ տնտեսական հարաբերությունների զարգացմանը: Մասնավորապես, հաջողվել է կամավոր սկզբունքով նշանակել Գործակալության ներկայացուցիչ Իտալիայում, որի ջանքերով բացվել է Գործակալության ներկայացուցչություն Վենետո նահանգում: Ներկայացուցչության հիմնական նպատակն է լինելու հայկական ապրանքների և ներդրումային ծրագրերի ներկայացում իտալացի գործարարներին:Գործակալության ներկայացուցչի ջանքերով հաջողվել է նախաձեռնել երկու ներդրումային ծրագրեր, ինչպես նաև ավելի քան հինգ ծրագրեր գտնվում են բանակցությունների փուլում: Մասնավորապես, հիմնվել է «Ինիցիատիվե Վենետե Օրիենտե» ընկերությունը սպասարկման ոլորտում, որը Հայաստանում կներդնի արտադրական, բիզնես տարածքների, հյուրանոցների սպասարկման իտալական տեխնոլոգիաներ:

Գործակալության աջակցությամբ իրականացված հայ-իտալական համագործակցության այլ հաջողված օրինակ է «Սուարդի Արմենիա» ընկերության հիմնումը, որը զբաղվելու է ենթակառուցվածքների շինարարությամբ, ինչպես նաև քարի ոլորտում հանքարդյունաբերական և մշակման ծրագրերով:

-Արտահանման զարգացման ուղղությամբ արվող քայլերի մասին ի՞նչ կարող եք ասել: Ո՞ր ոլորտների արտադրանքն է առավել պահանջարկված:

-Հայաստանի Հանրապետության արտահանմանն ուղղված արդյունաբերական քաղաքականությամբ նախատեսված են մի շարք գործողություններ և միջոցառումներ արդյունաբերության տարբեր ոլորտներում: ԶՀԳ-ն առաջնորդվում է վերոհիշյալ քաղաքականությամբ իր տարեկան ծրագրերի մշակման և իրականացման գործընթացում: Այս տարվա ընթացքում նախատեսված են մի շարք աշխատանքներ դեղագործության և կենսատեխնոլոգիաների ոլորտում, մասնավորապես ուղղված հայկական ընկերությունների կողմից ՊԱԳ հավաստագրման ստացմանը: Աշխատանքներ են իրականացվում սննդի վերամշակման, այդ թվում կոնյակի և գինու արտադրության ոլորտներում` շուկաների ընդլայնման և ծավալների աճի ապահովման նպատակով: Իրականացվում են քայլեր նաև բարձր տեխնոլոգիաների, այդ թվում ճարտարագիտության ոլորտում: Այս բոլոր ոլորտները աճի զգալի ներուժ ունեն և արտահանման կարողությունների զարգացումը առավել կնպաստի այդ ոլորտների արտադրանքի պահանջարկի աճին արտաքին շուկաներում:

2012թ.-ին խաղողի գինու արտահանման ծավալը կազմել է 741 մլն ԱՄՆ դոլար, իսկ 2013թ.-ի առաջին եռամսյակում՝ 1 մլն 014 հազար ԱՄՆ դոլար: 2012թ.-ին գինին հիմնականում արտահանվել է Լիտվա, Միացյալ Նահանգներ, Ուկրաինա, Ռուսաստանի Դաշնություն, Ֆրանսիա:2012թ.-ին Էթիլային սպիրտ, չբնափոխած, «80 ծավ.% սպիրտի խտությամբ» սպիրտային թուրմ, լիկյոր եւ այլ սպիրտային ըմպելիքի արտահանման ծավալը կազմել է 34 մլն 597 հազար ԱՄՆ դոլար, իսկ 2013թ.-ի առաջին եռամսյակում՝ 38 մլն ԱՄՆ դոլար: Հիմնականում արտահանվել է Ֆրանսիա, Վրաստան, Ռուսաստանի Դաշնություն, Չինաստան, Միացյալ Նահանգներ, Ուկրաինա, և այլն:

-Հայաստանի` որպես բարենպաստ գործարար միջավայր ունեցող երկրի վարկանիշի բարձրացմանն ուղղված ի՞նչ քայլեր են արվում:

Իրականացվում են մի շարք համակարգված քայլեր, որոնք, ըստ էության, բազմաբնույթ և բազմաբովանդակային են: Այն իր մեջ ներառում է օտարերկրյա գործարարների և միջազգային կազմակերպությունների հարցումների արագ արձագանքումից մինչև գործարար միջավայրում գործարարների առջև ծառացած խնդիրների լուծում և մարտահրավերների հարթում թե՛ պետական և թե՛ մասնավոր մակարդակով:

Այս տարի բավական ծավալուն աշխատանքներ ենք սկսել նաև կորպորատիվ տեղեկատվական նյութերի մշակման ուղղությամբ` ի լրումն ավանդական ոլորտային հետազոտությունների, որոնք կտարածվեն բոլոր գործարար միջոցառումների ընթացքում` լրացուցիչ գործոն հանդիսանալով երկրի բարենպաստ վարկանիշի ձևավորման համար:

-Կա արդյո՞ք առաջընթաց միջազգային գնահատող կազմակերպությունների զեկույցներում այդ հարթության վրա Հայաստանի կատարած քայլերի առնչությամբ:

Մի շարք ցուցանիշներով ունենք առաջընթաց` չնայած որ դա դեռ մեզ համար ընդունելի չափանիշ չէ, հատկապես եթե համադրում ենք հարևան երկրների հետ:Այնուամենայնիվ, կցանկանայի նշել մի քանիսը: Ապահովության և անվտանգության ցուցանիշով մենք տարածաշրջանում ունենք լավագույն ցուցանիշը` ըստ Զբոսաշրջության մրցունակության ցուցանիշի:Heritage foundation-ի ազատության ցուցանիշով զբաղեցնում ենք 38-րդ տեղը` նախորդ տարվա համեմատ բարելավվելով 0.6%-ով: Իսկ ըստ Համաշխարհային բանկի Doing Business գնահատմամբ` արձանագրել ենք 18 միավոր աճ` զբաղեցնելով 32 հորիզոնականը: Օրինակ, մեր հարևան երկրներից Ադրբեջանը զբաղեցնում է 67-րդ, իսկ Ռուսաստանը` 112-րդ հորիզոնականները: Վրաստանը զբաղեցնում է 9-րդ հորիզոնականը: Սա լրացուցիչ խթան է մեր երկրում բարեփոխումներ իրականացնելու համար: Մեկ այլ միջազգայնորեն ընդունված վարկանիշային գնահատմամբ` Fitch Raitings-ն արձանագրել է կայուն վիճակ մեր տնտեսության համար:

Հարցազրույցը` Անի Նազարյանի