Ձևավորելով մարդակենտրոն ապագա արհեստական բանականության համար - AI Impact Summit 2026

Մարդկության պատմության շրջադարձային պահին աշխարհը մեկտեղվեց Նյու Դելիում՝ 2026 թվականի AI Impact Summit-ի հարկի տակ։ Մեզ համար՝ Հնդկաստանում, մեծ պատիվ և ուրախություն էր ողջունել պետությունների և կառավարությունների ղեկավարներին, պատվիրակներին և նորարարներին աշխարհի տարբեր երկրներից։

Հնդկաստանը իր ձեռնարկած յուրաքանչյուր նախաձեռնությանը հաղորդում է մասշտաբ և էներգիա, և այս գագաթնաժողովը բացառություն չէր։ Ավելի քան 100 երկրի ներկայացուցիչներ համախմբվել էին մեկ հարթակում։ Նորարարները ներկայացնում էին արհեստական բանականության (ԱԲ) առաջատար արտադրանքներ և ծառայություններ։ Ցուցահանդեսային սրահներում կարելի էր տեսնել հազարավոր երիտասարդների, որոնք հարցեր էին տալիս և պատկերացնում ապագայի հնարավորությունները։ Նրանց հետաքրքրասիրությունը գագաթնաժողովը դարձրեց աշխարհում ամենամասշտաբային և ամենաժողովրդավարացված ԱԲ համաժողովը։ Ես սա դիտարկում եմ որպես կարևոր փուլ Հնդկաստանի զարգացման ճանապարհին, քանի որ ԱԲ նորարարության և կիրառման համազգային շարժումն իրականում մեկնարկել է։

Մարդկության պատմությունն ականատես է եղել բազմաթիվ տեխնոլոգիական հեղափոխությունների, որոնք փոխել են քաղաքակրթության ընթացքը։ Արհեստական բանականությունը նույն շարքում է՝ կրակի, գրերի, էլեկտրականության և համացանցի հետ։ Սակայն ԱԲ-ի դեպքում փոփոխությունները, որոնք նախկինում տևում էին տասնամյակներ, այսօր կարող են ծավալվել շաբաթների ընթացքում և ազդել ամբողջ մոլորակի վրա։

ԱԲ-ն մեքենա-մեխանիզմը դարձնում է «խելացի», սակայն այն առավելապես բազմապատկիչ ուժ ունի մարդկային մտքի համար։ Կենսական նշանակություն ունի ԱԲ-ն դարձնել մարդակենտրոն, ոչ թե մեքենայակենտրոն։ Այս գագաթնաժողովում գլոբալ ԱԲ քննարկումների առանցքում դրեցինք մարդու բարեկեցությունը՝ առաջնորդվելով «Sarvajana Hitaya, Sarvajana Sukhaya» սկզբունքով («Բարեկեցություն բոլորի համար, երջանկություն բոլորի համար»)։

Ես միշտ հավատացել եմ, որ տեխնոլոգիան պետք է ծառայի մարդուն, ոչ թե մարդը՝ տեխնոլոգիային։ Անկախ նրանից՝ խոսքը վերաբերում է UPI թվային վճարային համակարգին, թե COVID-19-ի պատվաստմանը, մենք ապահովել ենք, որ Թվային հանրային ենթակառուցվածքները հասանելի լինեն բոլորին՝ առանց որևէ մեկին դուրս թողնելու։ Նույն ոգին զգացվում էր նաև գագաթնաժողովում՝ գյուղատնտեսության, անվտանգության, հաշմանդամություն ունեցող անձանց աջակցության և բազմալեզու համայնքների համար ստեղծված նորարար նախաձեռնություններում։

Հնդկաստանում արդեն կան ԱԲ-ի զորեղ ներուժի մասին վկայող օրինակներ։ Վերջերս «Sarlaben» անունով ԱԲ-ով աշխատող թվային օգնականը, որը գործարկել է AMUL կաթնարտադրական կոոպերատիվը, իրական ժամանակում խորհրդատվություն է տրամադրում 3.6 միլիոն կաթնարտադրողների՝ հիմնականում կանանց, իրենց մայրենի լեզվով՝ անասունների առողջության և արտադրողականության վերաբերյալ։ Նմանապես, «Bharat VISTAAR» անվամբ ԱԲ հարթակը բազմալեզու տեղեկատվություն է տրամադրում ֆերմերներին՝ սկսած եղանակային կանխատեսումներից մինչև շուկայական գներ՝ ուժեղացնելով նրանց տեղեկացվածությունը և կարողությունները։

Մարդիկ երբեք չպետք է վերածվեն մեքենաների համար պարզապես տվյալների կետերի կամ հումքի։ Ընդհակառակը՝ ԱԲ-ն պետք է դառնա գլոբալ բարիքի գործիք՝ առաջընթացի նոր դռներ բացելով Գլոբալ Հարավի համար։ Այս տեսլականը գործնական քայլերի վերածելու նպատակով Հնդկաստանը ներկայացրեց մարդակենտրոն ԱԲ կառավարման MANAV շրջանակը։

M - Moral and Ethical Systems (Բարոյական և էթիկական համակարգեր)․ ԱԲ-ն պետք է հիմնվի հստակ էթիկական ուղենիշների վրա։

A - Accountable Governance (Հաշվետու կառավարում)․ թափանցիկ կանոններ և ուժեղ վերահսկողական մեխանիզմներ։

N - National Sovereignty (Ազգային ինքնիշխանություն)․ տվյալների նկատմամբ ազգային իրավունքների հարգում։

A - Accessible and Inclusive (Հասանելի և ներառական)․ ԱԲ-ն չպետք է դառնա մենաշնորհ։

V - Valid and Legitimate (Իրավաչափ և վավեր)․ ԱԲ-ն պետք է համապատասխանի օրենքներին և ենթարկվի ստուգելիության։

MANAV-ը, որը նշանակում է «մարդ», առաջարկում է սկզբունքներ, որոնք 21-րդ դարում ԱԲ-ն ամրապնդում են մարդկային արժեքների հիմքի վրա։

Վստահությունը հիմքն է, որի վրա կառուցվում է ԱԲ-ի ապագան։ Երբ գեներատիվ համակարգերը հեղեղում են աշխարհը բովանդակությամբ, ժողովրդավարական հասարակությունները կանգնում են խորը կեղծիքների (deepfake) և ապատեղեկատվության վտանգների առջև։ Ինչպես սննդամթերքը կրում է սննդային պիտակավորում, այնպես էլ թվային բովանդակությունը պետք է ունենա իսկության նշում։ Ես կոչ եմ անում միջազգային հանրությանը համախմբվել՝ աղբյուրների վավերացման միասնական չափանիշներ մշակելու համար։ Հնդկաստանն արդեն քայլ է արել այս ուղղությամբ՝ օրենքով պարտադիր դարձնելով արհեստական բովանդակության հստակ պիտակավորումը։

Մեր երեխաների բարեկեցությունը մեր սրտին մոտ հարց է։ ԱԲ համակարգերը պետք է կառուցվեն այնպիսի պաշտպանիչ մեխանիզմներով, որոնք խրախուսում են պատասխանատու, ընտանիքի ներգրավմամբ օգտագործումը՝ արտացոլելով նույն հոգատարությունը, որը մենք ցուցաբերում ենք կրթական համակարգերում ամբողջ աշխարհում։

Տեխնոլոգիան առավելագույն օգուտ է տալիս, երբ այն կիսվում է, այլ ոչ թե պահվում որպես ռազմավարական ակտիվ։ Բաց հարթակները կարող են միլիոնավոր երիտասարդների հնարավորություն տալ մասնակցելու տեխնոլոգիան ավելի անվտանգ և մարդակենտրոն դարձնելու գործին։ Այս հավաքական ինտելեկտը մարդկության ամենամեծ ուժն է։ ԱԲ-ն պետք է զարգանա որպես գլոբալ հանրային բարիք։

Մենք մուտք ենք գործում մի դարաշրջան, որտեղ մարդիկ և խելացի համակարգերը համատեղ կստեղծեն, կհամագործակցեն և կհամազարգանան։ Կձևավորվեն ամբողջովին նոր մասնագիտություններ։ Երբ համացանցը նոր էր ձևավորվում, ոչ ոք չէր պատկերացնում դրա բոլոր հնարավորությունները։ Այն ստեղծեց հսկայական թվով նոր հնարավորություններ, և նույնը կլինի նաև ԱԲ-ի դեպքում։

Ես համոզված եմ, որ մեր զարգացած երիտասարդությունը կլինի ԱԲ դարաշրջանի իրական շարժիչ ուժը։ Մենք խրախուսում ենք հմտությունների զարգացումը, վերապատրաստումը և ամբողջ կյանքի ընթացքում ուսուցումը՝ իրականացնելով աշխարհում ամենախոշոր և ամենաբազմազան հմտությունների կատարելագործման ծրագրերից մի քանիսը։

Հնդկաստանը համաշխարհային մակարդակով ունի ամենամեծ երիտասարդ բնակչություններից և տեխնոլոգիական տաղանդներից մեկը։ Մեր էներգետիկ կարողությունները և հստակ քաղաքական ուղենիշները մեզ տալիս են բացառիկ հնարավորություն՝ լիարժեք իրացնելու ԱԲ-ի ներուժը։ Այս գագաթնաժողովում հպարտությամբ տեսա, թե ինչպես հնդկական ընկերությունները ներկայացրին տեղական ԱԲ մոդելներ և կիրառություններ՝ արտացոլելով մեր երիտասարդ նորարարական համայնքի տեխնոլոգիական խորությունը։

ԱԲ էկոհամակարգի աճը խթանելու համար մենք կառուցում ենք հզոր ենթակառուցվածքային հիմք։ India AI Mission նախաձեռնության շրջանակում արդեն գործարկվել են հազարավոր գրաֆիկական պրոցեսորներ (GPU), և շուտով նախատեսվում է ավելացնել դրանց թիվը։ Համաշխարհային մակարդակի հաշվարկային հզորությանը մատչելի գներով հասանելիություն ունենալով՝ նույնիսկ ամենափոքր ստարտափները կարող են դառնալ գլոբալ դերակատարներ։ Բացի այդ, ստեղծվել է ազգային ԱԲ պահոց (Repository), որը ժողովրդավարացնում է տվյալների հավաքածուների և ԱԲ մոդելների հասանելիությունը։ Կիսահաղորդիչներից և տվյալային ենթակառուցվածքներից մինչև ակտիվ ստարտափներ և կիրառական հետազոտություններ՝ մենք կենտրոնանում ենք ամբողջ արժեքային շղթայի զարգացման վրա։

Հնդկաստանի բազմազանությունը, ժողովրդավարությունը և ժողովրդագրական դինամիկան ստեղծում են ներառական նորարարության համար անհրաժեշտ միջավայր։ Լուծումները, որոնք հաջողում են Հնդկաստանում, կարող են ծառայել ողջ մարդկությանը։ Այդ պատճառով մեր ուղերձն աշխարհին հետևյալն է․ նախագծեք և զարգացրեք Հնդկաստանում։ Մատակարարեք աշխարհին։ Մատակարարեք մարդկությանը։

Հնդկաստանի վարչապետ

Նարենդրա Մոդի