Մոսկվայում կայացել է «Հայաստանի պատմական քարտեզագրության ատլաս»-ի վերահրատարակության շնորհանդեսը

Մոսկվայում տեղի է ունեցել «Հայաստանի պատմական քարտեզագրության ատլաս»-ի ֆաքսիմիլային վերահրատարակության հանդիսավոր շնորհանդեսը։ 

«Արմենպրես»-ի թղթակցի հաղորդմամբ՝ ատլասը եզակի գիտական ժառանգություն է, որը ներառում է ավելի քան 500 պատմական քարտեզ՝ արտացոլելով Հայաստանի անցած ճանապարհը՝ սկսած Բաբելոնյան դարաշրջանից մինչև 20-րդ դարի կեսերը։ 

Ատլասի առաջին հրատարակությունը լույս է տեսել 1960 թվականին Ֆրանսիայում և հանդիսանում է ֆրանսիական ռազմածովային ուժերի հրամանատար, աշխարհագրագետ և քարտեզագիր Զատիկ Խանզադյանի (1886–1980) տասնամյակների նվիրական աշխատանքի արդյունքը։ 

Միջոցառմանը բացման խոսքով հանդես է եկել նախաձեռնության հեղինակ, նախագծի հովանավոր, «ՌՈՒՑՈԳ-Ինվեստ» հոլդինգի նախագահ, բարերար Ռուբեն Գրիգորյանը։ Նա ընդգծել է, որ վերահրատարակությունը համալրվել է Խանզադյանի կենսագրությամբ, քարտեզների մանրամասն մեկնաբանություններով և թարգմանվել է երեք լեզուներով՝ ֆրանսերեն, ռուսերեն և անգլերեն։ 

«Մենք հնագույն ժողովուրդ ենք և պետք է լինենք մեր պատմության լիարժեք գիտակիցը։ Անցյալը ճանաչելը կենսական է ապագայի ճիշտ ուղղություն ընտրելու համար»,- նշել է Գրիգորյանը։ 

«Թեքեյան» միության նախագահ, պատմական գիտությունների դոկտոր, պրոֆեսոր Ռուբեն Միրզախանյանը կարևորել է ոչ միայն ատլասի վերահրատարակությունը, այլև դրա մատուցման բազմալեզու ձևաչափը։ 

«Խանզադյանը տասնամյակներ ի վեր հավաքել է հայկական պատմական քարտեզներ։ Նրա աշխատանքը առաջին անգամ լույս է տեսել ֆրանսերեն՝ նվիրված Սովետական Հայաստանի 40-ամյակին։ Պատահական չէ, որ 1967-ին նա դարձել է Հայաստանի ԳԱԱ արտասահմանյան անդամ՝ ընդամենը երեք նման անդամներից մեկը», – ընդգծել է Միրզախանյանը։ 

ՌԴ ԳԱԱ Էթնոլոգիայի եւ անթրոպոլոգիայի ինստիտուտի տնօրեն, պատմական գիտությունների դոկտոր, պրոֆեսոր Ալեքսեյ Զագրեբինը իր խոսքում հատուկ ընդգծել է Զատիկ Խանզադյանի անհատականության մասշտաբը և նրա ստեղծած ատլասի համամարդկային արժեքը։ 

«Էթնիկական քարտեզագրությունն ունեցել է և՛ գիտական, և՛ քաղաքական, երբեմն՝ ռազմաքաղաքական նշանակություն։ Խանզադյանը իր գործով հիմնաքար է դրել ազգային ինքնության պահպանման գործում», – ասել է Զագրեբինը։

ՀՀ ԳԱԱ իսկական անդամ, պատմական գիտությունների դոկտոր, պրոֆեսոր Ռուբեն Սաֆրաստյանն իր ելույթում Խանզադյանին բնորոշել է որպես բացառիկ գիտնական, որի ժառանգությունը կարևոր նշանակություն ունի ինչպես պատմագիտության, այնպես էլ ժամանակակից Հայաստանի ինքնության համար։

«Նրա աշխատանքների շարքում են Պաղեստինի, Սիրիայի և Լիբանանի պատմության առաջին խորքային քարտեզագրական ուսումնասիրությունները։ Նա մասնակցել է նաև հայկական պատվիրակության աշխատանքներին Եվրոպայում՝ Առաջին համաշխարհային պատերազմից հետո հայկական դիրքորոշումը եվրոպացի առաջնորդներին ներկայացնելու նպատակով»,- նշել է Սաֆրաստյանը։ 

Շնորհանդեսի ավարտին ատլասի օրինակները նվիրաբերվել են մի շարք առաջատար մոսկովյան թանգարանների և գիտական հաստատությունների՝ այդ թվում՝ Ռուսաստանի ազգագրական թանգարանին, Արևելքի պետական թանգարանին, Ռուսաստանի պետական գրադարանին, Արևելյան գրականության կենտրոնին, ինչպես նաև ՌԴ ԳԱԱ աշխարհագրության ինստիտուտին և Ռուսաստանի պատմական ընկերությանը։