Podcast. Հայաստանում երբեք այնքան թարգմանական գրականություն չի տպագրվել, որքան վերջին 20 տարում. Արքմենիկ Նիկողոսյան
5 րոպեի ընթերցում
ԵՐԵՎԱՆ, 26 ՀՈՒՆՎԱՐԻ, ԱՐՄԵՆՊՐԵՍ: Հատկապես վերջին տարիներին Հայաստանում ընթերցանության նկատմամբ հետաքրքրությունն անխոս մեծացել է: Այդ են փաստում գրախանութներում ներկայացված բազմազան ու բազմաբովանդակ գրականությունն ու վաճառվող գրքերի քանակը:
Գրականագետ, «Անտարես» հրատարակչության գլխավոր խմբագիր Արքմենիկ Նիկողոսյանը կարծում է՝ այդ գործում մեծ ներդրում ունեն գրահրատարակիչները:
«Արմենպրես պոդքաստ»-իշրջանակում Նիկողոսյանը պատմել է գրական զարգացումների, ոլորտի բացթողումների, թարգմանական գրականության ձեռքբերումների, առաջիկայում լույս տեսնող բարձրարժեք գրքերի մասին:
Նա վստահեցնում է՝ եթե տասը տարի առաջ այցելեինք Երևանի լավագույն գրախանութներից որևէ մեկը, կտեսնեինք 80 տոկոս օտարալեզու գրքեր և ընդամենը 20 տոկոս հայերեն գրքեր: «Հայերեն գրքերը հիմնականում ներքևում էին շարված՝ պոլիգրաֆիական սարսափելի որակով, ոչ գեղեցիկ ձևավորումներով: Այսօր վիճակը շատ է փոխվել. մտնում ես գրախանութ ու տեսնում, որ գրքերի 80 տոկոսը հայերեն է: Արդեն գործ ունենք պոլիգրաֆիական բարձր որակով տպագրված գրքերի հետ: Աշխարհում չկա որևէ ազգության հայտնի հեղինակ, որի ստեղծագործություններից գոնե երկու օրինակ չլինի հայերեն ընթերցողի սեղանին»,-նշում է գրականագետը:
Նիկողոսյանը շեշտում է՝ վերջին տարիներին շատ մեծ աշխատանք է տարվել ժամանակակից հայ գրողների հանրահռչակման ուղղությամբ:
Ըստ նրա՝ եթե նախկինում գրախանութում հանդիպում էիր ժամանակակից հեղինակների անունների, որոնք անծանոթ էին, ապա այժմ նրանցից շատերի անունները ընթերցողները լավ գիտեն:
Խոսելով թարգմանական գրականության մասին՝ Արքմենիկ Նիկողոսյանն ասում է՝ տարեցտարի երկրում մեծանում է օտար լեզվին գերազանց տիրապետող մասնագետների թիվը, սակայն դա չի նշանակում, որ նրանք լավ թարգմանիչներ են, որովհետև ոչ միշտ են տիրապետում գեղարվեստական թարգմանության նրբություններին:
«Ահագնացող խնդիրը հայերենի վատ իմացությունն է. հիանալի տիրապետել այլ լեզվի, սակայն հասկացածդ չկարողանալ լավ մատուցել հայերեն: Դա լուրջ խնդիր է: Չնայած վերոնշյալ խոչընդոտներին՝ դեռ երբեք Հայաստանում այնքան թարգմանական գրականություն չի տպագրվել, որքան վերջին 20 տարում»,-ընդգծում է Նիկողոսյանը:
Նա կարևորում է այն, որ գրքերը թարգմանվում են բնագրերից ու գնալով ընդարձակվում է հայ թարգմանական գրականության լեզուների տիրույթը: Վերջին տասը տարում Հայաստանում 32 լեզվից գիրք է թարգմանվել:
Անդրադառնալով «Անտարես»-ի առաջիկա հրատարակություններին՝ Նիկողոսյանը նշում է, որ տասնյակ գրքեր թարգմանության փուլում են, որոնք շատ տարբեր են, տասնյակ գրքեր խմբագրման ու սրբագրման փուլում են, ձևավորման փուլում են, տպարանում են և այլն:
Եղիշե Չարենցի տուն-թանգարանի, «Անտարես» հրատարակչության և ՀՀ ԳԱԱ Մ. Աբեղյանի անվան գրականության ինստիտուտի համատեղ ջանքերով Չարենցի ծննդյան 125-ամյա հոբելյանից սկսած տարեցտարի կպատրաստվի գրողի ստեղծագործությունների նոր ակադեմիական հրատարակությունը («Երկերի ժողովածու» 13 հատորով): Նիկողոսյանը դա դարակազմիկ իրադարձություն է համարում գրահրատարակչական դաշտում և տեղեկացնում, որ առաջին հատորն արդեն խմբագրման փուլում է:
Նրա խոսքով՝ ընթերցողները սիրում են «Անտարես»-ի տարբեր մատենաշարերը, ուստի նոր մատենաշարեր կլինեն: «2023-ին կլինի «Նոբելյանից 5 պակաս» մատենաշարը, որում կընդգրկվեն արդեն մահացած այն հեղինակների գործերը, որոնք մի քանի անգամ հայտնվել են Նոբելյան մրցանակի եզրափակիչ փուլում, բայց չեն արժանացել մրցանակի: Առաջին գիրքը կլինի Յուկիո Միսիմայի «Ոսկե տաճարը» վեպը: Սկսելու ենք դետեկտիվ, սարսափ, ֆենթզի և այլ ժանրեր ամփոփող մատենաշար, որի շրջանակում լույս կընծայենք Ջոն Ֆաուլզի «Հավաքորդը» վեպը»,-պատմում է Արքմենիկ Նիկողոսյանը:
Իսկ Գիրք նվիրելու օրվան ընդառաջ, որը նշվում է Հովհաննես Թումանյանի ծննդյան օրը՝ փետրվարի 19-ին, «Դարան» գրախանութում «Արքոյական զեղչեր» կլինեն:
Անժելա Համբարձումյան
Լուսանկարները՝ Հայկ Բադալյանի