Ձգտումների, նպատակասլացության և էներգիայի համադրումը բերել է հաղթանակի. Արման Փաշիկյան

ԵՐԵՎԱՆ, 25 ՀՈՒՆՎԱՐԻ, ԱՐՄԵՆՊՐԵՍ: Շախմատի Հայաստանի այս տարվա առաջնությունն անսպասելի մեկնարկով հետաքրքիր ավարտ ունեցավ: Երբ մասնագետները հավասար պայքար էին կանխատեսում, չէին էլ կարող ենթադրել, որ 31-ամյա Փաշիկյանը աչքի կընկնի կայուն խաղով և գեղեցիկ պարտիաներով: «Արմենպրես»-ի հետ զրույցում Փաշիկյանն անդրադարձավ շախմատային իր ուղուն, անցած ճանապարհին և խոսեց սերունդների պայքարի մասին:

-Ինչպե՞ս սկսեցիք շախմատով հետաքրքրվել…

-Ամեն ինչ սկսվեց նրանից, երբ 5 տարեկանում մայրս ինձ ծանոթացրեց շախմատի հետ` սովորեցնելով քայլերը: Ստացվում էր այնպես, որ ծնողներս աշխատանքի էին լինում, իսկ քույրո ու եղբայրս՝ դասի, և ես ինքս ինձ հետ շախմատ էի խաղում: Հետո շատ սիրեցի շախմատը և սկսեցի խաղալ ծնողներիս, քույրիկիս և եղբորս հետ: Միայն 7 տարեկանից սկսեցի շախմատի խմբակ հաճախել: Ընտանիքում շախմատիստ չունեինք, բայց պապիկս էլ շատ լավ խաղում էր:

-Ձեզնից 10 տարի պահանջվեց որպեսզի նորից դառնաք Հայաստանի չեմպիոն: Ինչո՞ւ այսքան երկար…

-Առաջնությունը շատ հավասար պայքարում անցավ: Պատահականություն չէր, որ այս տարվա առաջնությանը մասնակցում էր Հայաստանի 5 չեմպիոն, նաև պատահականություն չէ, որ մյուսները հաճախակի չեն կարողանում նվաճել այդ տիտղոսը: Տարեցտարի ներքին առաջնությունն ուժեղանում է:

-Արման, դուք 31 տարեկան եք: Երկրի չեմպիոնի տիտղոսը նվաճեցիք հավաքած փորձի, թե մրցակիցներին լավ իմանալու շնորհիվ:

-Եթե համեմատական անցկացնենք իմ 10 տարի առաջվա խաղի հետ, ապա այն ժամանակ ես այլ էներգիայով և նպատակասլացությամբ էի: Նույնիսկ ձգտումներս այլ էին: Բայց ձգտումների, նպատակասլացության և Էներգիայի համադրումը բերել է փորձի, որը ևս օգնեց:

-Կարելի՞ է ասել, որ այս առաջնությունում ծավալվեց սերունդների պայքար:

-Մենք առավել մոտ ենք մեզնից ավելի կրտսեր սերնդին, քան 2002-2003 թվականների առաջնությունում մեզնից առավել ավագ սերունդը: Մեզ հետ մրցում էին Արտաշես Մինասյանը, Աշոտ Անաստասյանը: Հիմա ավելի երիտասարդ առաջնություն ունենք:

-Ո՞րն էր, ըստ ձեզ, առաջնության ընթացքը բեկած պարտիան:

-Որպես այդպիսին մեկը չէ: Ստացվեց այնպես, որ հենց մեկնարկից առաջատար դարձա: Բայց կարևոր պահ էր, երբ Տիգրան Պետրոսյանը երկու անընդմեջ պարտություն կրեց և 1,5 միավորի առավելություն ստացա 2-րդ տեղում ընթացողներից:

-Արդյո՞ք 9 տուրերն առանց ընդմիջման հոգնածություն չեն առաջացնում:

-Այո, ես միշտ այդ հոգնածության խնդիրն ունեցել եմ: Լինում են շախմատիստներ, որ շատ չեն հոգնում, բայց ես հակառակը: Գուցե տարիների հետ ավելի դժվար է առանց ընդմիջման խաղալը, բայց լինում է այնպես, որ ընդմիջման օրերին էլ չես կարողանում հանգստանալ: Սակայն երբ սկսում ես պայքարել առաջին տեղի համար, միշտ էլ ուժեր գտնում ես:

-Արման, շախմատը Հայաստանում մեծ մասսայականություն է վայելում և մենք քիչ հաջողությունների չենք հասնելու: Ինչո՞ւ:

-Կարծում եմ, ամեն ինչ սկսեց Տիգրան Պետրոսյանի աշխարհի չեմպիոն դառնալուց: Հետագայում էլ Լևոն Արոնյանի հաջողությունները, թիմային հաղթանակներն Օլիմպիադաներում իրենց նպաստը բերեցին մարզաձևի մասսայականցմանը: Նաև այն էր կարևոր, որ ժամանակին շախմատը պետական մեծ աջակցություն էր ստանում:

-Մի հարց, որը միշտ արդիական է. շախմատը սպորտ է, թե գիտություն:

-Ավելի շատ սպորտ է: Ամեն դեպքում մրցակցություն կա: Սակայն պատահական չէ, որ նմանեցնում են գիտությանը: Բայց շախմատում նաև մեծ դեր է խաղում հոգեբանությունը, ֆիզիկական պատրաստվածությունը:

-Ում եք համարում շախմատի պատմության մեջ մեծագույն շախմատիստին:

-Ամեն ժամանակ իր մեծերն ունեցել է, սակայն խնդիրը նրանում է, որ գուցե հակառակորդները բավական ուժեղ չէին: Բայց այժմ շախմատիստներն ավելի ուժեղ են, մրցակցությունն` առավել: Սակայն սիրում եմ ուսումնասիրել Կասպարովի, Կրամնիկի, Կապաբլանկայի, Ալյոխինի, Բոտվինիկի, Կարպովի խաղաոճը: Բոլորից էլ ինչ-որ բան սովորել եմ:

-Ինչպիսի շախմատային փիլիսոփայություն ունեք դուք:

-Ժամանակին սիրում էի հարձակվողական շախմատ, բայց դա էլ ժամանակի ընթացքում փոխվում է: Ես ինձ համարում եմ ակտիվ դիրքային խաղացող: Ամեն դեպքում փորձում եմ լինել բազմակողմանի: Հատկապես շատ եմ աշխատել սկզբնախաղերի վրա:

-Արման, դուք ամուսնացած եք գրոսմայստեր Մարի Կուրսովայի հետ. ստացվում է այնպես, որ տանը շախմատը առկա է, աշխատանքն էլ է շախմատով: Օգնում է, թե` ոչ…

-Տանը շախմատով չենք հետաքրքրվում: Ես ավելի շատ Մարիային օգնում եմ իմ խորհուրդներով: Բայց այնպես չէ, որ ամբողջ օրը շախմատով ենք զբաղված: Հազվագույտ է լինում, որ միասին շախմատ խաղանք:

-Արդյոք ձեր երեխաները հետաքրքրված են շախմատով, և դուք ցանկանո՞ւմ եք տեսնել նրանց շախմատային ոլորտում:

-Ոչ, այդպես չեն զբաղվում: Փոքր տղաս 2 տարեկան է, իսկ մեծ տղաս` 6: Մեծ տղաս քայլերը գիտի, բայց չի ուզում մարզումների հաճախել: Կուզենայի, որ զբաղվեր նրանով, ինչով ուզում է:

-Շախմատիստների մեծամասնությունը սնահավատ է, միշտ գրում են նույն գրիչով կամ նախընտրում են նույն շապիկը կրել, որով հաղթել են, իսկ դո՞ւք:

-Չէի ասի, թե սնահավատ եմ: Փոքր տարիքում հավատում էի, սակայն հիմա ուշադրություն չեմ դարձնում:

-Ինչո՞ւ որոշեցիք անցնել մարզչական աշխատանքի:

-Ամեն ինչ սկսվեց նրանից, որ փոքր տարիքում Լևոն Արոնյանի հետ կիսվում էինք սկզբնախաղերի գաղափարներով: Երբ ակտիվ խաղում էի, հիմնականում մերժում էի մարզիչ աշխատելու առաջարկները, սակայն եկավ մի պահ, երբ սկսեցի բավականին հաջող վարձատրվել: Եվ հենց այդպես էլ սկսվեց:

-Ստացվեց այնպես, որ Հայաստանի այս տարվա առաջնության ընթացքում խաղացիք նաև ձեր սաների հետ: Ի՞նչ կասեք այդ մասին:

-Մի քիչ հոգեբանական դժվարություն կա, սակայն հենց սկզբից պայմանավորվածություն ունենք, որ միմյանց դեմ չենք օգտագործելու մեր սկզբնախաղերը: Դժվարությունը հենց սկզբնախաղ ընտրելու մեջ է, երբ չես կողմնորոշվում ինչպես խաղալ:

-Ինչ պլաններ ունեք առաջիկայի համար:

-Դեռևս հստակ չեմ կողոմնորոշվել: Կմասնակցեմ Եվրոպայի անհատական առաջնությանը:

-Մի քանի բլից հարցեր. Ֆիշեր, թե Կարլսեն:

-Կարլսեն:

-Թենիս, թե ֆուտբոլ:

-Ֆուտբոլ:

-Թագուհի, թե ձի:

-Ձի:

-Շնորհակալ եմ և նորանոր ձեռքբերումներ Ձեզ:

Հարցազրույցը` Վարվառա Հայրապետյանի

Լուսանկարները՝ Տաթև Դուրյանի