Ով Է կառավարում աշխարհը ճգնաժամի ընթացքում. քաղաքական գործիչները, թե ֆինանսական խաղորդները. Deutsche Welle
6 րոպեի ընթերցում
ԵՐԵՎԱՆ, 24 ՆՈՅԵՄԲԵՐԻ, ԱՐՄԵՆՊՐԵՍ: Եվրոպան պետական պարտքի ճգնաժամ Է ապրում: Դրանից դուրս գալու համար անհրաժեշտ են մի շարք համաձայնեցված քաղաքական որոշումներ: Քանի դեռ քաղաքական գործիչները չեն կարողանում համաձայնության գալ, խաղի կանոնները թելադրում են ֆինանսական շուկաների հանգուցային դեմքերը:
Սկզբում՝ 2008-2009 թվականներին, ծավալվեց ֆինանսական ճգնաժամը: Տուժեցին բանկերը: Եվ նրանց փրկեցին հարկատուների փողերը, որոնք, պետությունը չուներ Էլ: Արդյունքում՝ պետական պարտքի մակարդակը հասավ ռեկորդային նշագծի, իսկ ֆինանսական ճգնաժամը վերածվեց պարտայինի: Դրանում ներքաշվեցին նաեւ Եվրամիության այն երկրները, որոնք առանց այդ Էլ երկար տարիներ հավասարակշռություն Էին պահպանում ֆինանսական անդունդի եզրին:
Այն ժամանակ, երբ Հունաստանի, Իտալիայի, Իսպանիայի, Պորտուգալիայի եւ Եվրամիության նորանոր երկրների վճարունակությունը լուրջ անհանգստություն Է առաջացնում, ճգնաժամը հասել Է հաջորդ, հավանաբար, եզրափակիչ փուլին: «Խոսքն արդեն ոչ թե պարտային ճգնաժամի, այլ քաղաքական բարեփոխումներ իրականացնելու եվրոպական երկրների անընդունակության հետ կապված ճգնաժամի մասին Է»,-ասում Է Հերդ Հոյսլերը՝ Bayerische Landesbank գերմանական բանկի վարչության նախագահը:
Նա մատնանշում Է, որ պետությունները կենսաթոշակային պարտավորություններ են ստանձնել, որոնց համար ֆինանսավորում չկա, ուստի անհրաժեշտ Է բարեփոխել ֆինանսական հատվածի ամբողջ սեգմենտներ: «Սա այն թեման Է, որը մենք պատրաստվում Էին քննարկել միայն մի քսան տարի անց»,-նշում Է Հոսլերը: Բայց Եվրոպայում առայժմ բանավեճեր են ընթանում համաեվրոպական պարտատոմսերի, խնայողության միջոցառումների եւ Եվրոպայի կենտրոնական բանկի դերակատարության շուրջ, որը, եվրոգոտու երկրների մեծամասնության կարծիքով՝ պետք Է անսահմանափակ քանակությամբ փող մղի շուկա:
Գերմանիայի արդյունաբերության համերկրային միավորման նախագահ Հանս Պետեր Կայտելը համոզված Է, որ հանգուցային շատ դեմքեր «մտավոր առումով արդեն պարզապես ի վիճակի չեն հասկանալու ոչ բուն ճգնաժամը, ոչ Էլ դրա հետեւանքները»: ԳՖՀ-ի կանցլեր Անգելա Մերկելը, Կայտելի կարծիքով՝ «Եվրոպայում ընթացող բանավեճի այն քիչ մասնակիցներից մեկն Է, ով իրոք բարձրության վրա Է մնում»:
ԳՖՀ-ի կառավարության ղեկավարի համար անսովոր Է այսքան շատ գովեստներ լսելը, այն Էլ ճգնաժամի թեժ շրջանում: Մինչ այժմ նրան մեղադրում Էին այն բանում, որ նա չափազանց անվճռական Է, որ Գերմանիան չի գիտակցում իր առաջատար դերը Եվրոպայում, իսկ ճգնաժամի հաղթահարմանը նպատակամղված միջոցառումները կարճաժամկետ են ու շատ ուշացած:
«Քաղաքական գործիչներից պահանջում են, որ նրանք գործեն արագորեն ու ավելին անեն: Բայց դա նշանակում Է, որ քաղաքական գործիչները պետք Է հասնեն ֆինանսական շուկաներում իրադրության զարգացման հետեւից»,-ասում Է Բեռլինի Hertie School of Governance-ից տնտեսական գիտությունների դոկտոր Անկե Հասելը: «Սակայն ժողովրդավարական որոշումների մշակման եւ ընդունման գործընթացը ժամանակ Է պահանջում, թող որ նույնիսկ տանում Է իրադրության բարդացման»,-ընդգծել Է նա:
Բայց ֆինանսական շուկաների ներկայիս սրընթաց դինամիկայի դեպքում արդյոք վճռորոշ խոսքը կմնա քաղաքական գործիչներին, եթե նրանք միշտ Էլ պոչից են քարշ գալիս: Անկե Հասելը հակված չԷ դրամատիկ գույներով ներկայացնելու իրադրությունը: Բայց, նրա կարծիքով՝ քաղաքական գործիչները խուսավարելու դաշտ ունեն: Հենց նրանք են ֆինանսական շուկաների խաղորդներին պահում որոշակի շրջանակներում եւ խաղի կանոններ սահմանում:
Սակայն այդ կանոնները պետք Է միասնական լինեն որքան կարելի Է մեծ թվով երկրների համար, ընդգծում Է Հասելը: Իդեալական տարբերակն այն կլիներ, որ ընդհանուր հայտարարի գային «մեծ քսանյակի» երկրները կամ գոնե Եվրամիության պետությունները:
Այն բանի ցայտուն օրինակը, թե որքան դժվար Է միատեսակ կանոններ սահմանել բոլոր համար, ֆինանսական գործառնությունների վրա հարկ սահմանելու շուրջ ծավալված վեճն Է: Առայժմ Եվրոպայի երկրները փոխհամաձայնության չեն եկել: Ընդհանրապես քաղաքական գործիչները չափազանց քիչ բան են արել այն բանի համար, որ ապահովեն ֆինանսական շուկաների կարգավորումը: Միեւնույն ժամանակ եվրոպացի քաղաքական գործիչներին չի հաջողվել ֆինանսական շուկաների խաղորդներին համոզել այն բանում, որ եվրոգոտին կարող Է հաղթահարել պարտային ճգնաժամը:
Իսկ առայժմ հրդեհի գոտին ընդարձակվում Է: «Եթե ֆինանսական հրդեհը չմարվի, քաղաքական գործիչները բարեփոխումներ անցկացնելու համար հնարավորություններ այլեւս չեն ունենա»,-ասում Է ԳՖՀ-ի կառավարությանն առընթեր խորհրդատվական խորհրդի անդամ տնտեսագետ Բեատրիս Վեդերդի դի Մաուրոն: ՉԷ որ, նրա խոսքով՝ «իրացվելիության հիմնախնդիրը շատ շուտով կարող Է վերածվել վճարունակության հիմնախնդրի»: