Ռուսաստանը վերստին նվաճում Է Արեւելյան Եվրոպան, այս անգամ բիզնեսի ուժերով. Christian Science Monitor Թոնի Վեսոլովսկի
6 րոպեի ընթերցում
ՊՐԱՀԱ, 18 ՆՈՅԵՄԲԵՐԻ, ԱՐՄԵՆՊՐԵՍ: Այն բանից ավելի քան 20 տարի անց, երբ խորհրդային տանկերը եւ զինվորները հեռացան նախկին Չեխոսլովակիայից եւ Արեւելյան Եվրոպայից, Ռուսաստանը վերստին սկսում Է ուժեղացնել իր ազդեցությունն այս տարածաշրջանում, որը մի ժամանակ իր կայսրության հետնաբակն Էր: Այն, ինչ չկարողացան անել թնդանոթներն ու արկերը, այսօր հաջողությամբ անում են ռուբլիները:
Այն պայմաններում, երբ համաշխարհային ֆինանսական ճգնաժամն ավելի ու ավելի ցավոտ Է հարվածում, այս տարածաշրջանի պետություններն իսպառ վաճառում են սեփական ակտիվները՝ փորձելով փակել իրենց բյուջեների բաց անցքերը: Արեւմտյան կորպորացիաներն ավելի ու ավելի պիրկ են ձգում գոտիները եւ Եվրոպայի այս մասում նույնպես վաճառում են իրենց ակտիվների մի մասը: Գոյացած վակուումը լցնում են ռուսաստանցի եռանդուն գործարարները, որոնց մի մասը վայելում Է Կրեմլի աջակցությունը: Եվ փողը հաղթում Է վաղեմի անվստահությանը, որը մնացել Է կոմունիզմի լծի եւ Մոսկվայի իշխանության ներքո ապրած տասնամյակներից:
1991 թվականին Խորհրդային Միության տրոհման պահից մինչեւ 2008 թվակականն ընկած 17 տարում Արեւելյան Եվրոպայում Ռուսաստանի ներդրումները եղել են չնչին՝ կազմելով ընդամենը 2,4 միլիարդ դոլար, ինչի մասին հաղորդում Է ՄԱԿ-ի Առեւտրի եւ զարգացման խորհրդաժողովը (ՅՈՒՆԿՏԱԴ): Բայց վերջին երեք տարում այս գումարն արդեն հասել Է 2,8 միլիարդ դոլարի:
«Այդ ֆիրմաներն այժմ բարձրեկամտաբեր են, եւ դրանք հասկացել են, որ Ռուսաստանի շուկան իրենց բավական չԷ,- ասում Է ՅՈՒՆԿՏԱԴ-ի գիտական աշխատակից Կալման Կալոտայը:- Իրենց գործարարության զարգացման նպատակով դրանք որոնումներ են կատարում այլ վայրերում»:
ԱՊՀ-ի երկրների գծով Չեխիայի առեւտրա-արդյունաբերական պալատի վարչության նախագահ Վացլավ Պետրիչեկի խոսքով՝ չեխերը եւ արեւելյան մյուս եվրոպացիները մի կողմ են դրել իրենց դժգոհությունն ու վիրավորանքները՝ հետապնդելով գործարար շահեր: «Սա աշխատանքի ազատ շուկա Է,- ասում Է Պետրիչեկը:- Ռուսաստանցի ներդրողներն օգուտ են քաղում ներկայիս համաշխարհային ֆինանսական ճգնաժամից, որը խնդիրներ Է առաջացրել Եվրոպայի որոշ ընկերությունների համար: Անշուշտ, մենք ստիպված հետեւում ենք այն բանին, որ ոչ ոք չկարողանա իշխել այնպիսի ամենակարեւոր ճյուղերում, ինչպիսին Էներգետիկան Է»:
Ռուսաստանցիներն այս տարածաշրջան սլացան գնումների:
Հուլիսին Ռուսաստանի խոշոր բանկերից մեկը՝ «Սբերբանկը» գնեց Ավստրիայի մի բանկի արեւելաեվրոպական բաժանմունքը: Հայտարարելով այս ձեռքբերման մասին՝ Էկոնոմիկայի նախկին նախարար Գերման Գրեֆը ընդգծել Է. «Սա մեր առաջին քայլն Է «Սբերբանկը» գլոբալ բանկի վերածելու ճանապարհին»:
Հայտնվել են հաղորդումներ այն մասին, որ պետությանը պատկանող՝ Ռուսաստանի մի այլ բանկ ձգտում Է շահել չեխ մագնատ Պետր Կելների վստահությունը՝ ջանալով ձեռք բերելու Չեխիայի ամենահաջողակ վարկային գործակալություններից մեկի բաժնետոմսերի 10 տոկոսը:
Ռուսաստանի՝ մեծությամբ երկրորդ բանկը վերջերս 141 միլիոն դոլար Է վճարել Բուլղարիայի ծխախոտի պետական ընկերության բաժնետոմսերի վերահսկիչ փաթեթի համար: Իսկ «Ռուսաստանի երկաթուղիները», Bloomberg-ի հաղորդումների համաձայն՝ շատ Է ցանկանում գնել Լեհաստանի եւ Սլովակիայի երկաթուղային բեռնափոխադրումների ընկերությունները: Ռուսաստանի նավթային կոնցեռնը պատրաստվում Է Լեհաստանում գնելու բալթյան Գդանսկ նավահանգստային քաղաքի նավթավերամշաման գործարանի բաժնետոմսերի՝ պետությանը պատկանող վերահսկիչ փաթեթը:
Իրենց ազդեցության տարածման համար ռուսները նաեւ օգտագործում են իրենց նավթի եւ գազի վիթխարի հարստությունները: Այս շարժման գլուխ Է կանգնած աշխարհում խոշորագույն Էներգետիկական ընկերություններից մեկը՝ «Գազպրոմ»-ը: Ռուսաստանի այս գազային հսկան մատակարարում Է Արեւմտյան Եվրոպայում վաճառվող բնական գազի ընդհանուր ծավալի շուրջ 25 տոկոսը: Արեւելյան Եվրոպայում այս ցուցանիշն ավելի բարձր Է. օրինակ՝ Բուլղարիան եւ Սլովակիան «Գազպրոմ»-ից ստանում են իրենց կողմից սպառվող գազի 90 տոկոսը:
«Գազպրոմ»-ը նաեւ տարածաշրջանում գնում Է Էներգետիկական ենթակառուցվածք: Գործելով դուստր ընկերության միջոցով՝ այն գնել Է Չեխիայի բնական գազի մատակարարին եւ այժմ իր ցանցի միջոցով կարող Է Չեխիայում սկսել տների ջեռուցումը:
Գլխավոր ճակատամարտ Է հասունանում նաեւ ատոմային Էներգետիկայի ոլորտում, որտեղ Մոսկվան կպայքարի Վաշինգտոնի հետ մի նախագծի համար, որը համարում են ամենախոշորներից եւ բարձրեկամտաբերներից մեկը Եվրոպայում: Բանն այն Է, որ Չեխիան պլանավորում Է մի քանի լրացուցիչ Էներգաբլոկներ կառուցել իր երկու ատոմակայաններից մեկում:
Ռեակտորների կառուցման պարտավորագիրը խոստանում Է ոչ քիչ ֆինանսական օգուտներ: Պրահայում աշխատող ամերիկացի դիվանագետները տեմելինյան գործարքը գնահատում են 27 միլիարդ դոլար: Բացի դրանից, այն կօգնի Միացյալ Նահանգներում ստեղծելու մինչեւ 9 հազար աշխատատեղ: (Մրցառքի մասնակից Westinghous Electric Co. ընկերությունը բազավորված Է ԱՄՆ-ում, սակայն դրա սեփականատերը եւ կառավարիչը Ճապոնիայի Toshiba-ն Է):
Ռուսաստանի կոնսորցիումը կարող Է առավելություն ստանալ Westinghouse-ի եւ ֆրանսիացիների նկատմամբ պարտավորագրի համար մղվող պայքարում: Ռուսաստանի մեքենաշինական կոնգլոմերատը Չեխիայի հանգուցային միջուկային մատակարարի սեփականատերն Է: Իսկ անցյալ տարի ռուսները հաղթեցին Westinghouse-ին՝ միջուկային վառելիքի մատակարարներ դառնալով Չեխիայի երկու ատոմակայանների համար: