Ինը կարևոր միտք ապագայի փողի վերաբերյալ Doing Digital Forum 2025-ից

10 րոպեի ընթերցում

Թվային ֆինանսների և նորարարական տեխնոլոգիաների Doing Digital Forum-ն (DDF) արդեն երրորդ անգամ անցկացվեց Երևանում` միավորելով շուրջ 20 խոսնակի և ավելի քան 1000 մասնակցի Հայաստանից և աշխարհի տարբեր երկրներից: «Արմենպրես»-ի փոխանցմամբ՝ «Ապագայի փողը. տնտեսական ազդեցությունը» խորագրով DDF 25-ը դարձավ արժեքավոր մտքերի և դինամիկ քննարկումների հարթակ պետական կառույցների, գործարար համայնքի ներկայացուցիչների, ոլորտի միջազգային ու տեղական առաջատար փորձագետների ու կազմակերպությունների համար: 

Միջոցառման կազմակերպիչը SPRING PR ընկերությունն է, DDF 25-ի Տեխնոլոգիական գործընկերը՝ Amazon Web Services-ը։ Doing Digital Forum-ի հիմնադիր և SPRING PR ընկերության համահիմնադիր Տաթևիկ Սիմոնյանը կարևորեց վերափոխումների ժամանակաշրջանում առաջնորդության ստանձնումը: «Մենք ապրում ենք աննախադեպ տեխնոլոգիական փոփոխությունների դարաշրջանում․ ես կասեի՝ տեխնոլոգիական ցունամիի ժամանակներում` լի նոր հնարավորություններով և համարձակ գաղափարներով: Նրանք, ովքեր ոչ թե պարզապես հետևում, այլ առաջնորդում են այս գործընթացները, ձևավորում են ապագայի տնտեսության տեսլականն ու դառնում նոր խաղի կանոններ սահմանողները: Ապագան չի սպասում, եկեք առաջնորդենք փոփոխությունները»,-ասաց Տաթևիկ Սիմոնյանը: 

Կենտրոնական բանկի նախագահ Մարտին Գալստյանը ֆորումի բացման իր ելույթում անդրադարձավ փողի անցած ճանապարհին` փոխանակման համակարգերից` բարտերից մինչև ժամանակակից թվային արժույթներ` կրիպտոակտիվներ: 

«Որպեսզի հասկանանք, թե ինչպես են թվային տեխնոլոգիաները ձևավորում փողի ապագան, պետք է վերանայենք մի քանի հիմնարար հարց՝ որն է փողի դերը, ի՞նչն է արժույթը դարձնում վստահելի և լայնորեն կիրառելի»,- ասաց Գալստյանը` հավելելով, որ վստահության և արժանահավատության հարցն առավել հրատապ է դառնում թվային արժույթների տարածմանը զուգընթաց:

Ֆորումի գլխավոր խոսնակ աշխարհահռչակ ֆուտուրիստ Գերդ Լեոնհարդն իր ելույթը սկսեց հետևյալ մտքով. 

«Մենք այսօր ապրում ենք մի աշխարհում, որտեղ գրեթե ամեն բան կայուն ձևով փոխվում է: Այն, ինչ իրականություն էր մեկ տասնամյակ առաջ, այսօր հարցականի տակ է դրվում և, որպեսզի ավելի լավ հասկանանք ապագան, պետք է պատրաստվենք դրան այսօր»: 

Նրա խոսքով` մարդկությունը կանգնած է մի խաչմերուկում, որտեղ հին համակարգերը քանդվում են, բայց նորերը դեռ ձևավորման փուլում են: Լեոնհարդն առանձնացրեց չորս հեղափոխություն, որոնք մեծ ազդեցություն ունեն բանկային ոլորտի, ֆինանսական ծառայությունների ու բուն փողի հայեցակարգի վրա: Դրանք աշխարհաքաղաքական փոփոխություններն են, թվային հեղափոխությունն ու արհեստական բանականության լայն տարածումը, կայուն զարգացման հրամայականը և կյանքի իմաստի ու արժեքների վերափոխումը: 

«Այս չորս միտումները ստեղծում են նոր աշխարհ` լի անորոշությամբ, բայց նաև հնարավորություններով ու բացահայտումներով: Նոր իրականությունում ինչ դեր կունենան տեխնոլոգիաները, մասնավորապես, արհեստական բանականությունը, որոշում ենք մենք: Այն, ինչ կարող է անել մարդը, մեքենան չի կարող անել: Մենք ապագայի կառուցողներն ենք, ոչ թե դրա զոհը: Եկեք միասին ստեղծենք ապագան»,-նշեց ֆուտուրիստը: 

Համաշխարհային կրիպտո առաջնորդ, Nine Blocks Capital Management-ի համահիմնադիր Հենրի Արսլանյանի խոսքով` թվային արժույթներն ամբողջությամբ ֆիզիկական փողին չեն փոխարինելու, բայց ապագան կրիպտոարժույթներինն է: 

«Թվային արժույթների բնագավառի զարգացումը յուրօրինակ հնարավորություն է Հայաստանի համար, քանի որ հայերը ճկուն են, ողջունում են նոր տեխնոլոգիաները և հնարավորություն ունեն օգտվել այս փոփոխություններից: Կարծում եմ` այս շրջանն ամենահետաքրքիր ժամանակն է ֆինանսների և ընդհանրապես փողի պատմության մեջ»,-ասաց Հենրի Արսլանյանը: 

«Բարտերից մինչև կրիպտո. փողի էվոլյուցիան»  թեմայով պանելային քննարկման առանցքում կրիպտոարժույթներն էին, բլոկչեյն և Web3 տեխնոլոգիաները, ինչպես նաև դրանց կարգավորման դաշտի առանձնահատկությունները: Fastex ընկերության գործադիր տնօրեն Վախթանգ Աբրահամյանն ընդգծեց, որ ռազմավարական աճի ապահովման տեսանկյունից կարևոր է կարգավորման դաշտի հստակությունը:

«Բիզնեսի տեսանկյունից որքան ավելի կարգավորված է միջավայրը, ընդդեմ չկարգավորվածի, այնքան մեծ է ռազմավարական և երկարաժամկետ պլանավորման հնարավորությունը»,-ասաց նա:

Համաշխարհային կրիպտո տիրույթում Հայաստանի դերակատարմանն անդրադառնալով` Աբրահամյանը նշեց. 

«Մենք չենք ուզում, որ Հայաստանի կրիպտո գործունեությունն ասոցացվի ինչ-որ բանից խուսափելու հետ, այն պետք է ասոցացվի նոր բան ստեղծելու հետ»:

Հայաստանի Ազգային վճարային համակարգ Arca-ի խորհրդի անդամ Արա Աբրահամյանն էլ մատնանշեց Հայաստանի մրցակցային առավելությունները երկու հիմնական ոլորտներում: 

«Ֆինանսական ծառայություններն ու տեղեկատվական տեխնոլոգիաները երկու առաջադեմ ու զարգացող ոլորտներ են Հայաստանում: Կարծում եմ` այս երկուսի միավորումը պարարտ հող է ստեղծում Հայաստանում տեխնոլոգիական զարգացման համար»,-ասաց Աբրահամյանը:

Երկրորդ պանելային քննարկումը, որը վարում էր Ֆասթ Բանկի տնօրենների խորհրդի անդամ Վահան Վարդանյանը, անդրադարձավ տնտեսական աճի վրա թվային արժույթների ազդեցությանը: Քննարկվեցին հարցեր, թե ինչպես են արհեստական բանականությունն ու ամպային տեխնոլոգիաները վերափոխում կապիտալի շուկաները, մարդասիրական օգնությունն ու տնտեսական զարգացումը, հատկապես Հայաստանի ֆինթեք ոլորտում:

ՄԱԿ-ի Պարենի համաշխարհային ծրագրի (ՊՀԾ) հայաստանյան գրասենյակի ներկայացուցիչ և տնօրեն Նաննա Սկաուն ընդգծեց ֆինանսական կրթության անհրաժեշտությունը.

«Մենք պետք է միասին աշխատենք ավելի լավ լուծումներ ստեղծելու ուղղությամբ, բայց մեր ամենամեծ մարտահրավերներից մեկը, և ես հղում եմ կատարում սոցիալական վարքագծային գիտությանը, այն է, որ մարդիկ չգիտեն` ինչպես պլանավորել գումարը: Այնպես որ կարևոր չէ, թե օգնությունը գումարի, սննդի կամ կրիպտոարժույթների տեսքով է, մարդիկ դեռ պետք է սովորեն՝ ինչպես այն կառավարել»:

Apricot Capital DIFC Limited ընկերության ավագ գործադիր տնօրեն Օֆելյա Աղաքարյանն էլ կարևորեց նորարարության հանդեպ աճող պահանջարկի միտումները: 

«Անցել են այն ժամանակները, երբ միայն երիտասարդներն էին հետաքրքրված նոր տեխնոլոգիաներով: Այժմ բոլորը կարծում են, որ սա անհրաժեշտություն է, և շքեղություն չէ ունենալ հավելվածներ, որոնք իրենց կարիքներին հարմարեցված պրոդուկտ են առաջարկում»,-նշեց Աղաքարյանը:

Amazon Web Services-ի Ձեռնարկությունների տեխնոլոգիական փորձագետ Մատիաս Ունդուրրագա Բրեյթլինգն էլ շեշտեց.

«Գեներատիվ արհեստական բանականությունը փոխակերպում է հաճախորդների փորձառությունը, իսկ հավատարմությունը, որն առաջանում է հաջողված փորձի միջոցով, երկարաժամկետ աճի բանալին է»:

Ֆորումի բանախոսների շարքում էին նաև Կենտրոնական բանկի նախագահի տեղակալ Արմեն Նուրբեկյանը, Ազգային վճարային համակարգ (Arca)-ի գործադիր տնօրեն Վարդան Խաչատրյանը, Հայաստանի Տեղեկատվական համակարգերի գործակալության Կիբեռանվտանգության տնօրեն Շանթ Քասարջյանը, Edgar, Dunn & Company-ի գործադիր տնօրեն Սամի Զաֆարը, Visa-ի CEMEA տարածաշրջանի թվային, ռազմավարության և PxD պրակտիկայի ղեկավար Էնդրյու Թրուոնգը և այլք:

Ֆորումին հաջորդեց Doing Digital Awards մրցանակաբաշխությունը, որը մեկնարկել է նախորդ տարի ու դարձել ֆորումի անբաժանելի մասը: Թվային ֆինանսների ոլորտում նորարարությունն ու առաջնորդությունը գնահատելու և խթանելու նպատակով մրցանակներ հանձնվեցին համաշխարհային մտքի առաջնորդներին և առաջադեմ ընկերություններին էթիկական նորարարությունը, անվտանգ վճարումները, ապակենտրոնացված ֆինանսները ու թվային ներառումն ապահովելու համար:

2023 թվականին իր մեկնարկից ի վեր Doing Digital Forum-ը համախմբել է ավելի քան 60 նշանավոր խոսնակի և 3000-ից ավելի մասնակցի Հայաստանից, Վրաստանից, Գերմանիայից, Շվեյցարիայից, Հոնկոնգից, Դանիայից, Հունաստանից, Միացյալ Թագավորությունից, Միացյալ Նահանգներից, ԱՄԷ-ից, Ավստրալիայից եւ ԱՊՀ երկրներից։ 

Արդեն երրորդ տարին անընդմեջ Doing Digital ֆորումի Ինովացիոն գործընկերը Visa-ն էր, Ներդրումային գործընկերը՝ Apricot Capital-ը, Fastex-ը՝ Բլոկչեյն գործընկերը: Fast Bank-ը միացել էր ֆորումին՝ որպես Ֆինանսական գործընկեր։ Ինչպես DDF24-ին, այնպես էլ այս տարի Arca-ն ֆորումի Ազգային գործընկերն էր:

Հայերեն English

Վրաստանում նոյեմբերի 22-ը սգո օր է հայտարարվել՝ գազի պայթյունի հետևանքով մարդկանց զոհվելու կապակցությամբ

Իրանը հերքել է քիմիական և կենսաբանական զենքի մշակման վերաբերյալ ԱՄՆ-ի մեղադրանքները

ՀՀ փոխվարչապետն ու Չեխիայի դեսպանը քննարկել են առևտրի, տրանսպորտի, հանքարդյունաբերության ոլորտներում իրականացվող ծրագրերի ընթացքը

Ռուբինյանը պարզաբանել է, թե ինչու Սահմանադրությունում Անկախության հռչակագրին հղում ներառելը տրամաբանական չի համարում

Երեխաների իրավունքների պաշտպանության ոլորտում դեռևս կան լուծում պահանջող հարցեր․ ՄԻՊ-ի ուղերձը Երեխաների համաշխարհային օրվա առթիվ

Ուկրաինան հրթիռների և ԱԹՍ-ների զանգվածային հարձակման է ենթարկվել

Արտաշատում բացվել է վերակառուցված ու վերազինված պոլիկլինիկա

Հիմնանորոգվել է Ախուրյան, Կառնուտ, Հովիտ, Բասեն և Ջրառատ բնակավայրերը կապող 14 կմ ճանապարհը

ԱԺ նախագահն ընդդիմությանը կոչ է արել չխոչընդոտել սահմանադրական հանրաքվեին և գլխավորել «Ոչ»-ի շտաբը

«Երևանյան բեսթսելեր». «Մայրական կաթ» գիրքն՝ առաջատար. թարգմանական. հոկտեմբեր, 2026