ჰაჯიევმა სომეხი ექსპერტებს დაუდასტურა, რომ ბაქოში მყოფი სომეხი ტყვეების საკითხზე მიმდინარეობს აქტიური მოლაპარაკებები

„მშვიდობის ხიდის“ ინიციატივის ფარგლებში, 21-22 ნოემბერს აზერბაიჯანში მიმსვლელმა სომეხმა ექსპერტებმა საქართველოში გამართულ შეხვედრებსა და განხილვებს შორის დეტალები გაავრცელეს.

„არმენპრესის“ ინფორმაციით, ინიციატივის სომეხი წარმომადგენლები, არეგ ქოჩინიანი, ბორის ნავსარდიანი, ნაირა სულთანიანი, ნარეკ მინასიანი და სამველ მელიქსეთიანი შეხვდნენ აზერბაიჯანელ კოლეგებს ფარჰად მამედოვს, რუსიფ ჰუსეინოვს, ქიამალა მამედოვას, რამილ ისკანდერლის და ფუად აბდულაევს.

შეხვედრებზე განხილვის საგანი იყო სომხეთსა და აზერბაიჯანს შორის მშვიდობის პროცესის დინამიკა, სამოქალაქო საზოგადოების როლი დიალოგის ხელშეწყობაში და ერთობლივი პროექტების განხორციელების პერსპექტივები. მხარეებმა შეეხნენ იმ აქტუალურ თემებსაც, რომლებიც ორივე საზოგადოებისათვის მნიშვნელოვანია.

ვიზიტის ფარგლებში ინიციატივის წევრები ასევე შეხვდნენ აზერბაიჯანის პრეზიდენტის თანაშემწეს, პრეზიდენტის ადმინისტრაციის საგარეო პოლიტიკის სამსახურის უფროსს ჰიქმეთ ჰაჯიევს. შეხვედრაზე განიხილეს ვაშინგტონის შეხვედრის შემდეგ ორივე ქვეყნის მიერ გადადგმული ნაბიჯები მშვიდობის დღის წესრიგის განმტკიცების მიმართულებით. ჰაჯიევმა უპასუხა ინიციატივის წარმომადგენლების კითხვებს.

არეგ კოჩინიანმა თავის გამოსვლაში აღნიშნა, რომ ვიზიტი ორმხრივი პრინციპით გაიმართა, რადგან აზერბაიჯანის სამოქალაქო საზოგადოების წარმომადგენლები სომხეთში ცოტა ხნის წინ ჩავიდნენ.

„ჩვენი მიზანია, რომ ასეთი ვიზიტები უწყვეტი იყოს და ამ საკითხზე შეთანხმება უკვე მიღწეულია. ბაქოში პირდაპირი რეისით ჩავედით. ჩვენთვის დიდი პასუხისმგებლობაა, რომ ასეთი ინიციატივების განხორციელებაში მნიშვნელოვანი რესურსები გამოიყენება. ასევე ვიმუშავებთ სხვა რესურსების მოზიდვაზე, ანუ არა მხოლოდ სახელმწიფო ბიუჯეტიდან, არამედ საერთაშორისო პარტნიორებიდანაც. როგორც სომხეთში, ასევე აზერბაიჯანში, შესაბამისი ორგანოები ჩართულნი იყვნენ ორმხრივი ვიზიტების უსაფრთხოების უზრუნველყოფაში“, - განაცხადა ქოჩინიანმა.

მან გადმოსცა ჰიქმეთ ჰაჯიევის გზავნილები, რომლებიც სომხურ საზოგადოებას უკავშირდება. ჰაჯიევის თქმით, აზერბაიჯანისთვის ომი სომხეთთან დასრულებულია, სომხურ–აზერბაიჯანული კონფლიქტიც დასრულებულად ითვლება, აზერბაიჯანი არ აქვს ტერიტორიული პრეტენზია სომხეთის მიმართ და სურს დღევანდელი მდგომარეობიდან სრულყოფილი, გრძელვადიანი მშვიდობის აშენება.

ნაირა სულთანიანმა აღნიშნა, რომ სომხურ საზოგადოებას განსაკუთრებით აინტერესებს ბაქოში მყოფი სომეხი ტყვეების საკითხი, ამიტომ ეს თემა ჰაჯიევსთან შეხვედრაზე წამოიჭრა.

„ამ საკითხის დაყენებაზე არც სომხურმა, არც აზერბაიჯანულმა მხარემ არ დაგვიწესა შეზღუდვა. საერთაშორისო ინსტიტუტებში რეგულარულად ვწევდით და ახლაც ვწევთ ბაქოში მყოფი ტყვეების საკითხს. აზერბაიჯანულ მხარესთან ამ თემაზე პირდაპირ საუბარი ჩვენთვის ახალი გამოცდილება იყო. სამწუხაროდ, კონკრეტული და ზუსტი პასუხი ტყვეთა რაოდენობაზე ვერ მივიღეთ, თუმცა ბატონმა ჰაჯიევმა დაგვიდასტურა, რომ მიმდინარეობს ძალიან აქტიური მოლაპარაკებები. ასეთი მცირე ვიზიტები და შეხვედრები დადებითად უწყობს ხელს პრობლემის გადაწყვეტას“, - განაცხადა სულთანიანმა.

ნარეკ მინასიანმა აღნიშნა, რომ მხარეები დიალოგის საწყის ეტაპზე იმყოფებიან, რაც რთულია ხანგრძლივი კონფლიქტის ფონზე.

ბორის ნავსარდიანმა აღნიშნა, რომ ინიციატივა მხოლოდ სამოქალაქო საზოგადოებიდან არ მომდინარეობს, არამედ თანხვედრაშია ოფიციალურ პროცესებთან. დაგეგმილია სხვადასხვა ღონისძიება, სადაც ორივე მხარე წარმოადგენს წინადადებებს და ხედვებს. განსაკუთრებულად მნიშვნელოვანია, რომ მედია ორივე მხარეს დააფიქსიროს პრობლემები რეალური სურათის დამახინჯების გარეშე.

საუბარი შეეხო „5+5“ ფორმატის გაფართოებასაც, რათა მოიცვას კონსტრუქციული იდეების მქონე სხვა მონაწილეებიც.

სამველ მელიქსეთიანმა აღნიშნა, რომ ბაქოში რეგიონული საკომუნიკაციო გზების განბლოკვის საკითხიც განიხილეს.

„ეს კონტაქტები სასარგებლოა, რადგან უკეთ გვესმის, რას წარმოიდგენს მეორე მხარე და რა გვინდა ჩვენ. აზერბაიჯანისთვის პრიორიტეტია ნახიჭევანთან კავშირის უზრუნველყოფა, ამიტომ კომუნიკაციების გახსნა ამ საკითხს უკავშირდება. აზერბაიჯანი აგებს ალტერნატიულ მარშრუტებსაც, მაგალითად ირანის გავლით, რომლის ექსპლუატაციაში გაშვება მომავალ წელს იგეგმება. მოლაპარაკებების მაგიდაზეა რკინიგზის, გაზსადენის, ნავთობსადენისა და საკაბელო ქსელების საკითხები, რომლებიც „ტრამპის გზის“ ინიციატივაში ჯდება“, - განაცხადა მელიქსეთიანმა.

მისი თქმით, მიუხედავად იმისა, რომ აზერბაიჯანი სომხურ მხარეს ადანაშაულებს დაყოვნებაში, სომხური მხარე ცდილობს აჩვენოს, რომ არსებობს ობიექტური გარემოებები.

„მეორე მნიშვნელოვანი საკითხი შეეხება საზღვრის დელიმიტაციასა და დემარკაციას. მიუხედავად იმისა, რომ პერიოდულად ჩნდება პრობლემური თემები, 2024 წლის 31 აგვისტოს მიღებული რეგულაციის საფუძველზე ჩამოყალიბებული აღქმები და შეთანხმებები დღემდე აქტუალურია ეს გულისხმობს, რომ რთული საკითხები უნდა გადაწყდეს ეტაპობრივად. იგივე ეხება ანკლავების პრობლემასაც. იმ რეალობას, რომელიც არსებობს სამი მილიონი მოსახლეობის მქონე სომხეთში და ათი მილიონი მოსახლეობის აზერბაიჯანში, ძალიან განსხვავდება იმ რეალობისგან, რომელიც ასახულია მედიაში. სომხეთიც და აზერბაიჯანიც თავს კონფლიქტის მსხვერპლად მიიჩნევენ, ამიტომ ძალზე რთულია კონფლიქტის შედეგების სრულად გააზრება ორივე ქვეყნისთვის. თუ არ გვინდა, რომ კონფლიქტი ძველი ლოგიკით გაგრძელდეს, საჭიროა მეტი ძალისხმევა შედეგების აღმოსაფხვრელად, მათ შორის მსგავსი շփებების გააქტიურება“, - განაცხადა მელიქსეთიანმა.