Հայաստանը՝ պաշտպանական նորարարության և արհեստական բանականության հանգույց. ԲՏԱ նախարարի ելույթը Փարիզում

Eurosatory 2026 միջազգային ցուցահանդեսի շրջանակում Հայաստանի Հանրապետության բարձր տեխնոլոգիական արդյունաբերության նախարար Մխիթար Հայրապետյանը հանդես է եկել ամփոփիչ ելույթով՝ «Պաշտպանական արդյունաբերական համագործակցություն. մատակարարման շղթաներ, տաղանդներ և փոքր պետությունների դերը» խորագրի ներքո։

Ինչպես «Արմենպրես»-ը տեղեկանում է ԲՏԱ նախարարության տարածած հաղորդագրությունից, իր ելույթում Մխիթար Հայրապետյանը ներկայացրել է ՀՀ ռազմարդյունաբերական համալիրի զարգացման հայեցակարգային մոտեցումները՝ ընդգծելով, որ փոքր երկրները ևս արհեստական բանականության և տեխնոլոգիական առաջընթացի դարաշրջանում կարող են լինել մրցունակ՝ շնորհիվ ճկունության և նպատակային ներդրումների։

Արհեստական բանականությունն արագորեն դառնում է հիմնարար տեխնոլոգիա ժամանակակից պաշտպանական համակարգերում: Սակայն միայն տեխնոլոգիան բավարար չէ: Նախարարի համոզմամբ՝  իրական մրցակցային առավելությունը շարունակում է մնալ մարդկային կապիտալը: Հայաստանը շարունակում է մեծ ներդրումներ կատարել ինժեներական կրթության, ստարտափների զարգացման, գիտահետազոտական ինստիտուտների և համաշխարհային առաջատար տեխնոլոգիական ընկերությունների հետ գործընկերության մեջ: Նպատակը հստակ է՝ ստեղծել միջավայր, որտեղ տաղանդները կարող են դրսևորվել, ստեղծել և ընդլայնել արտադրանքներ, որոնք կնպաստեն թե՛ տնտեսական զարգացմանը, թե՛ ազգային անվտանգությանը: 

Նախարարը փաստել է, որ վերջին 4-5 տարիների ընթացքում ՀՀ ռազմարդյունաբերական ոլորտում արձանագրվել է որակական թռիչք. պետական պատվերների համակարգի միջոցով ոլորտում ներդրվել է 172 միլիարդ դրամ, և ընդունվել է որոշում՝ հավելյալ 190 միլիարդ դրամի նոր երկարաժամկետ պայմանագրեր կնքելու մասին։ Այս քաղաքականության արդյունքում ոլորտի շրջանառությունը ներքին տնտեսությունում հասել է շուրջ 70 միլիարդ դրամի, իսկ հայկական ռազմական արտադրանքն արդեն իսկ արտահանվում է։

 Այսպիսով՝ ապագան պատկանում է ոչ թե մեկուսացված արդյունաբերական բազաներին, այլ փոխկապակցված էկոհամակարգերին, որոնք ունակ են միասին ճանապարհ հարթել նորարարությունների համար: Նախարարի համոզմամբ՝  նորարարական էկոհամակարգերը ծաղկում են, երբ ստարտափները կարողանում են արագ փորձարկել, ձախողել, սովորել և կատարելագործվել: Ուստի, ջանքեր չեն խնայվում փորձարկումների ընթացակարգերը պարզեցնելու և իրական օպերատիվ միջավայրերի հասանելիությունը մեծացնելու ուղղությամբ:

Գլոբալ մրցակցությունում հաջողելու համար Հայաստանը զարգացնում է «ԱԲ գործարանների պարտեզի» (AI Factory Garden) իր տեսլականը, ինչը հայկական պաշտպանական ընկերություններին թույլ է տալիս իրականացնել բարդ ինժեներական մոդելավորումներ և անհրաժեշտ փորձարկումներ, որտեղ պետությունը տրամադրում է անհրաժեշտ ռեսուրսներ և ենթակառուցվածքներ։ 

Նախարարն ընդգծել է միջազգային համագործակցությունների խթանման պատրաստակամությունը՝ նշելով, որ ՀՀ կառավարությունը հետևողական քայլեր է ձեռնարկում արտահանման լիցենզավորման ընթացակարգերի պարզեցման ուղղությամբ, ինչը կապահովի հայկական տեխնոլոգիական լուծումների մուտքը համաշխարհային շուկաներ։ Հայաստանը սպառողից վերածվում է աշխարհին բարձր տեխնոլոգիական արդյունք առաջարկող գործընկերոջ, որտեղ գիտական ներուժը, էներգետիկ հնարավորությունները և հաշվարկային հզորությունները միասնաբար ծառայում են ազգային անվտանգության և տեխնոլոգիական առաջընթացի ապահովմանը:

«Միասին մենք կարող ենք կառուցել մատակարարման շղթաներ, որոնք ավելի դիմակայուն են, մշակել տեխնոլոգիաներ, որոնք ավելի արդյունավետ են, ստեղծել պաշտպանական արդյունաբերական էկոհամակարգ, որն ավելի ուժեղ է, քանի որ հիմնվում է ինչպես մեծ, այնպես էլ փոքր պետությունների կարողությունների վրա»,- ելույթն ամփոփել է Մխիթար Հայրապետյանը: