Երևանում ԵՔՀ գագաթնաժողովի անցկացումը պատմական նշանակություն ունի․ շվեյցարացի պատգամավոր

Շվեյցարիայի Ազգային խորհրդի պատգամավոր Շտեֆան Մյուլլեր-Ալտերմատը կարծում է, որ Եվրոպական քաղաքական համայնքի և Հայաստան-Եվրամիություն գագաթնաժողովների անցկացումը Երևանում պատմական նշանակություն ունի, և ցույց է տալիս, որ Հայաստանը Եվրոպային ինտեգրվելու ուղղությամբ է շարժվում։  

Նրա գնահատմամբ՝ Երևանում նման մեծամասշտաբ միջոցառումների անցկացումը և Եվրամիության կողմից անվտանգության և համագործակցության հարցերի քննարկումը Հայաստանում նաև ցույց է տալիս, որ վերջինս դուրս է գալիս Ռուսաստանի ազդեցության գոտուց։

Շտեֆան Մյուլլեր-Ալտերմատը նման տեսակետ է արտահայտել «Արմենպրես»-ի թղթակցին տված հարցազրույցում՝ անդրադառնալով մայիսին Երևանում կայանալիք Եվրոպական քաղաքական համայնքի գագաթնաժողովին և Հայաստան-Եվրամիություն առաջին գագաթնաժողովին։

-Պարոն Մյուլլեր-Ալտերմատ, ըստ Ձեզ՝ ի՞նչ քաղաքական ուղերձ է կրում Եվրոպական քաղաքական համայնքի գագաթնաժողովի անցկացումը Երևանում։

-Երբ եվրոպական քաղաքական հանրությունը, որից Ռուսաստանը այդքան ակնհայտորեն խուսափում է, Հայաստանում քննարկում է անվտանգության և համագործակցության հարցերը, սա հստակ ազդանշան է. Հայաստանը դուրս է գալիս Ռուսաստանի ազդեցության գոտուց և, դրա համար պարգևատրվում է՝ Եվրոպայում ավելի մեծ ճանաչմամբ։

-Ինչպե՞ս եք գնահատում Հայաստան-ԵՄ առաջին գագաթնաժողովի պատմական նշանակությունը։

-Գագաթնաժողովը հսկայական պատմական նշանակություն ունի։ Այն ցույց է տալիս, որ Հայաստանը ինտեգրվելու է Եվրոպային հավասար հիմունքներով։ Չնայած, բնականաբար, ԵՄ-ին անդամակցությունը մնում է հեռավոր հեռանկար՝ անկախ այս գագաթնաժողովից, այնուամենայնիվ, այժմ կարելի է քննարկել ինտեգրացիան առանց անդամակցության։

-Կարո՞ղ ենք ասել, որ սա նոր փուլ է Հայաստանի եվրոպական ինտեգրման ճանապարհին։

-Կարելի է, անշուշտ, այդպես էլ ասել, բայց Հայաստանում մարդիկ միամիտ չեն, և, ցավոք, նրանք չափազանց հաճախ են հիասթափվել Եվրոպայից։ Միայն գագաթնաժողովը գործընկերություն չի ստեղծում. գագաթնաժողովում ելույթ ունենալը չի ​​օգնում Հայաստանին։ ԵՄ-ի կողմից անհրաժեշտ են ոչ միայն խոսքեր, այլև գործողություններ։

-Որո՞նք են այն հիմնական ոլորտները, որտեղ Հայաստանը և ԵՄ-ն կարող են խորացնել համագործակցությունը մոտ ապագայում։

-Էներգետիկայի, տրանսպորտի և ենթակառուցվածքների ոլորտներն ամենամեծ ներուժն ունեն երկու կողմերի համար։ Եթե Հայաստանը կարողանա նվազեցնել իր կախվածությունը Ռուսաստանից՝ ընդլայնելով վերականգնվող էներգիան, արդիականացնելով իր էլեկտրաէներգիայի ցանցը և միանալով տարածաշրջանային էլեկտրաէներգիայի շուկաներին, այդպիսով դառնալով եվրոպական էներգետիկ տարածքի մաս, դա ևս հսկայական ռազմավարական ձեռքբերում կլինի ԵՄ-ի համար։ Նույնը, իհարկե, վերաբերում է նաև տրանսպորտային ոլորտին. Եվրոպայի և Կենտրոնական Ասիայի միջև լոգիստիկ միջանցքները Հայաստանի տարածքով օգուտ են բերում և՛ Եվրոպային, և՛ Հայաստանին։

Այնուամենայնիվ, Հայաստանի բնակիչների մեծ մասը, հավանաբար, կուրախանա, եթե վիզային ռեժիմի դյուրացման միջոցառումները արագ ներդրվեն։ Ցավոք, սա դառնում է ավելի ու ավելի քաղաքականապես զգայուն հարց ԵՄ-ում. ներգաղթն ավելի ու ավելի շատ բանավեճեր է առաջացնում։

-Ինչպե՞ս կարող է այս գագաթնաժողովը ազդել Հարավային Կովկասում անվտանգության իրավիճակի վրա։

-Մենք պետք է ազնիվ լինենք ինքներս մեզ հետ. ԵՄ-ն ո՛չ ռազմական կարողություններ ունի, ո՛չ էլ կամք՝ հանդես գալու որպես Հարավային Կովկասում անվտանգության արդյունավետ երաշխավոր։ Քաղաքացիական առաքելություններ և ճգնաժամերի կանխարգելմանն ուղղված օգնություն. ցավոք, այս առումով ԵՄ-ից կարելի է ակնկալել առավելագույնը։ Ցավոք, ԵՄ-ն լռեց Լեռնային Ղարաբաղում էթնիկ զտումների ժամանակ՝ դրանով իսկ խաթարելով միջազգային իրավունքը։ Որպես ոչ ռազմական ուժ՝ այն հնարավորություն կունենար ամուր դիրքորոշում ընդունել որպես միջազգային իրավունքի պաշտպան։ Սակայն ԵՄ-ն հսկայական էներգետիկ շահեր ունի Ադրբեջանում։ Ահա թե ինչու է լռել միջազգային իրավունքի խախտումների վերաբերյալ։  Արդյունքում տառապում է Լեռնային Ղարաբաղի ժողովուրդը։ Կարելի է նաև ասել. իրականում ԵՄ-ն շատ բան ունի անելու Հայաստանի և, ամենից առաջ, Լեռնային Ղարաբաղի հետ կապված։ Երբ խոսքը վերաբերում է անվտանգությանը, ԵՄ-ն չի կարող դա անել, ուստի պետք է կենտրոնանա այլ ոլորտների վրա։ 

-Ի՞նչ նոր տնտեսական հնարավորություններ կարող են բացվել Հայաստանի համար այս գագաթնաժողովից հետո։  

-Երկարաժամկետ հեռանկարում տնտեսական զարգացումը, իհարկե, պետք է կազմի ԵՄ-ի հետ բանակցությունների հիմքը։ Անհրաժեշտ է առևտրի խթանում և հայկական ընկերությունների ինտեգրում մատակարարման շղթաներին: Եթե գործընկերային համաձայնագրերը կարողանան ճշգրիտ հասնել դրան, ապա Հայաստանը տնտեսապես շատ բան կշահի: Եվ եթե Ռուսաստանի տնտեսությունը նույնպես վերականգնվի ապագայում, Հայաստանը գերազանց հեռանկարներ կունենա՝ որպես առևտրային գործընկեր երկու տնտեսական ուղղություններով։

-Կարո՞ղ է Հայաստանը դառնալ ԵՄ-ի համար կարևոր տարանցիկ էներգետիկ գործընկեր։

-Այստեղ նույնպես պետք է ազնիվ լինենք և ընդունենք, որ աշխարհագրական հանգամանքները ենթադրում են, որ Հայաստանը, հավանաբար, էական նշանակություն չունի ԵՄ-ի համար էներգետիկայի կամ դրա տարանցման առումով: Հայաստանը չունի նավթի կամ գազի ուղղակի արտահանման կարողություն, և ԵՄ էներգիայի արտահանումը խիստ սահմանափակված է աշխարհագրական և աշխարհաքաղաքական գործոններով: Հայաստանը կարող է լինել ԵՄ-ի համար նորարարական գործընկեր, բայց ոչ էներգիայի հիմնական մատակարար: Հայաստանը պետք է ձգտի զարգացնել և խթանել այս դիրքը՝ որպես նորարարական գործընկեր: