«Կարապի լիճը»՝ կամուրջ ավելի բարդ ներկայացումների համար. բալետը շուքով է վերադարձել Երևանի օպերային թատրոն

7 րոպեի ընթերցում

ԵՐԵՎԱՆ, 19 ՀՈԿՏԵՄԲԵՐԻ, ԱՐՄԵՆՊՐԵՍ: Ավելի քան երեսուն տարվա դադարից հետո Ալ. Սպենդիարյանի անվան օպերայի և բալետի ազգային ակադեմիական թատրոնի բեմում «կենդանություն են առել» Պյոտր Չայկովսկու կարապները: «Կարապի լիճը» հանրահայտ բալետը, առանց որի հնարավոր չէ պատկերացնել աշխարհի որևէ հեղինակավոր թատրոնի խաղացանկ, Երևանի օպերային թատրոնում բեմադրվում է հինգերորդ անգամ՝ նոր շնչով, նոր ոգով ու բեմադրական լուծումներով:

Հոգեթով երաժշտություն, հուզիչ պար, շքեղ կոստյումներ և ուժեղ էներգիա. բալետի առաջնախաղերն անցնում են լեփ-լեցուն դահլիճներում արվեստասերների բուռն ծափահարությունների ներքո:

«Արմենպրես»-ի թղթակցի հետ զրույցում թատրոնի տնօրեն Կարեն Դուրգարյանը նշում է՝ ներկայացումը նվաճում է Երևանի օպերային թատրոնի համար. այն կամուրջ է դառնալու հետագայում ավելի բարդ ներկայացումներ բեմադրելու համար:

Բեմադրության գեղարվեստական ղեկավարը Վրաստանի և Ռուսաստանի ժողովրդական արտիստ Նինո Անանիաշվիլին է: Դուրգարյանը նրան է հրավիրել, քանի որ Վրաստանի բալետն անցել է այն ճանապարհը, որ անցնում է Երևանի թատրոնը: «Անանիաշվիլիի օգնությամբ հրավիրել ենք նաև Մեծ թատրոնի պարուսույցների, որոնք մեզ օգնել են վերականգնել դասական բալետի ավանդույթները, որ մի փոքր կորցրել ենք»,-ասում է Կարեն Դուրգարյանն ու հավելում՝ երեսունհինգ տարի «Կարապի լիճը» չի բեմադրվել Երևանի օպերային թատրոնում, երկու սերունդ չի պարել այն, հանդիսատեսի երկու սերունդ այն չի տեսել:

Առաջնախաղերի բոլոր տոմսերն արագ սպառվում են, ինչն ուրախացնում է Կարեն Դուրգարյանին, բայց թատրոնի տնօրենը լիարժեք գոհ չէ: Ասում է՝ նրա պարտականությունն է պահանջկոտ լինել, սակայն հասկանում է, որ թատրոնն ու թատերախումբն աշխատում են ուժերի ներածին չափով: «Դա թույլ է տալիս իմանալ, թե որ աստիճանի վրա ենք մենք և ուր պետք է գնանք: Մեր թատրոնն առաջընթաց ապրել է, եթե առաջընթաց չլիներ, «Կարապի լիճը» չէր բեմադրվի»,-եզրափակում է Դուրգարյանը:

«Կարապի լիճը» բալետի հիմքում գերմանական հեքիաթն է, որում արքայազն Զիգֆրիդը սիրահարվում է արքայադուստր Օդետային, որին չար կախարդը կարապի է վերածել: Արքայազնը Օդետային հավերժ սեր է խոստանում, սակայն ամրոցում հանդիպում է Օդիլիային: Նրան նմանեցնելով Օդետային՝ Զիգֆրիդն Օդիլիային է նախապատվություն տալիս:

Օդետայի, Օդիլիայի կերպարները կերտել է թատրոնի առաջատար մենապարուհի, ՀՀ վաստակավոր արտիստ Մերի Հովհաննիսյանը: Նա, ինչպես շատ պարուհիներ, կարապի դերը կերտելը երազանք է համարել: «Թվում էր՝ այդ երազանքը չի կատարվելու: Իրականում շատ դժվար է խաղալ ներկայացման մեջ, որում երկու հակասական կերպարներ ես կերտում: Նման դեպքում միշտ մի դերն ավելի հոգեհարազատ է դառնում: Ինձ ավելի հոգեհարազատ է Օդիլիայի՝ սև կարապի դերը, սակայն ես շատ ավելի աշխատել եմ Օդետայի կերպարի վրա: Դժվար է, բայց հաճելի»,-խոստովանում է պարուհին:

Նախագծի գեղարվեստական ղեկավար Նինո Անանիաշվիլին շատ տարիներ առաջ փայլուն կերտել է Օդետայի և Օդիլիայի կերպարները: Մերի Հովհաննիսյանը չի փորձել նմանվել նրան, չի փորձել գերազանցել: Կարծում է՝ յուրաքանչյուր պարող յուրահատուկ է: «Ամեն պարուհի ունի իր առավելությունները. մեկի ոտքերն են գեղեցիկ, մյուսի՝ ձեռքերը: Անանիաշվիլիի հետ աշխատանքը մեզ համար մեծ ձեռքբերում էր: Նա շատ պահանջկոտ, հետևողական է և անհատական մոտեցում էր ցույց տալիս»,-ասում է Մերին:

Նրա խոսքով՝ այն հանգամանքը, որ ներկայացումների տոմսերը սպառվում են, խոսում է այն մասին, որ հանդիսատեսը շատ է սիրում բալետ, անգամ գիտի, թե որ օրը որ արտիստներն են պարում և թատրոն է գալիս իր նախընտրած արտիստների մատուցմամբ բալետը վայելելու համար:

Օպերային թատրոնի առաջատար պարող, ՀՀ վաստակավոր արտիստ Սևակ Ավետիսյանը վնասվածքի պատճառով շուրջ ինն ամիս բեմ չէր բարձրացել: Նա անհանգիստ էր, լի պատասխանատվության մեծ զգացումով և հույսով, որ կներկայանա լիարժեք և մեծ բավականություն կպատճառի արվեստասերներին: Դա նրան հաջողվեց:

«Սա հեքիաթային ներկայացում է: Շատ ներկայացումներում եմ որպես արքայազն պարել, բայց Զիգֆրիդն այլ է: Գեղեցիկ ստեղծագործություն է. արքայազնը գնում է որսի, հանդիպում գեղեցիկ աղջկա, պարզվում է՝ նա կարապ է: Այս ամենը պարով պատմելը հետաքրքիր զգացողություններ է առաջացնում, շատ յուրահատուկ ու նոր»,-անկեղծանում է Ավետիսյանը: Նա կարևորում է նաև հանդիսատեսի էներգետիկան ու նշում՝ երբ տեսնում է, որ դահլիճը լեփ-լեցուն է, ավելի է ոգևորվում, ցանկանում է ավելին անել, քան կարող է:

Վստահաբար կան մարդիկ, որոնք «Կարապի լիճը» բալետն ամբողջությամբ չեն դիտել, սակայն քաջածանոթ են ներկայացման փոքր կարապներին ֆիլմերի, մուլտֆիլմերի, այլ ներկայացումների միջոցով: Նրանց պարը բալետի կարևոր հատվածներից է: Փոքր կարապներից Նելլի Մելքոնյանը նշում է՝ իրենք սիրված են, և հանդիսատեսը սպասում է կարապների պարին: «Մենք լրջագույնս պատրաստվել ենք ներկայացմանն ու հույս ունենք, որ լավ ենք ներկայանում: Յուրաքանչյուրս մեր դերին ենք համապատասխանում ու սիրով ենք պարում, սակայն ցանկացած պարուհի էլ երազում է Օդետայի դերի մասին»,-ասում է պարուհին, իսկ Վահե Բաբաջանյանը, որը կերտում է արքայազնի ընկերներից մեկի դերը, երազել է «Կարապի լիճը» բալետում ընդգրկվելու մասին: Երջանիկ է, որ նման հնարավորություն ունի:

Պյոտր Չայկովսկին «Կարապի լիճը» բալետը գրել է 1876 թվականին: Ներկայացման բեմական պատմությունը դժվար է ընթացել։ Առաջնախաղը տեղի է ունեցել 1877 թվականի մարտի 4-ին Մոսկվայի Մեծ թատրոնի բեմում: Խորեոգրաֆիան իրականացրել է բալետմայստեր Վենցել Ռեյզինգերը։ Օդետայի և Օդիլիայի առաջին դերակատարը եղել է Պոլինա Կարպովան։ Ռեյզինգերի բեմադրությունը հաջողություն չի ունեցել: 1882 թվականին բալետմայստեր Իոսիֆ Հանսենը մասնակի խմբագրել է հին ներկայացումը և 1894 թվականի փետրվարի 17-ին առաջին անգամ ներկայացվել է «կարապների» արարը բալետի 2-րդ գործողության մեջ նվիրված՝ Պյոտր Իլյիչ Չայկովսկու հիշատակին։

Անժելա Համբարձումյան

Լուսանկարները՝ Գևորգ Պերկուպերկյանի

Հայերեն

ՀՀ պաշտպանության նախարարի տեղակալն այցելել է մի շարք զորամասեր

Ռազմական ոստիկանության պետն աշխատանքային խորհրդակցություն է անցկացրել

Հրապարակվել են նոյեմբերի 29-ին կայանալիք ՏԻՄ ընտրությունների վերջնական ցուցակները

Հայաստանում առաջիկա օրերին սպասվում են տեղումներ, օդի ջերմաստիճանը զգալիորեն կնվազի

Արմավիրի մարզի մի շարք բնակավայրերում փորձարկվելու են էլեկտրական շչակներ

Փրկարարներն արձագանքել են քամու հետևանքով գրանցված դեպքերին

Վահան Կոստանյանը Նեապոլում հանդիպել է Իտալիայի խորհրդարանի արտաքին հարաբերությունների հանձնաժողովի նախագահի հետ

Ինչու են մայրամուտի և արևածագի ժամանակ ամպերը կարմիր կամ կարմրանարնջագույն երանգ ստանում․ մանրամասնում է Գագիկ Սուրենյանը

Հայաստանն ու Իրանը քննարկել են բարձր տեխնոլոգիաների ոլորտում համագործակցությունը զարգացնելու հեռանկարները

Հայաստանի ֆուտբոլի ֆեդերացիայի նախագահի պաշտոնի համար կպայքարեն Գևորգ Ղազարյանն ու Դենիս Ջորկաեֆը