სომხეთი მაღალ შეფასებას აძლევს ირანის მხარდაჭერას ერევანსა და ბაქოს შორის მშვიდობის ინსტიტუციონალიზაციის მიმართულებით: ელჩი ჰაკობიანი

სომხეთი მაღალ შეფასებას აძლევს საერთაშორისო პარტნიორების, მათ შორის ირანის, აქტიურ მხარდაჭერასა და ძალისხმევას ერევანსა და ბაქოს შორის მიღწეული მშვიდობის ინსტიტუციონალიზაციის მიმართულებით.

„არმენპრესის“ ინფორმაციით, როგორც ირანში სომხეთის რესპუბლიკის საელჩო იუწყება, ამის შესახებ ირანში სომხეთის ელჩმა გრიგორ ჰაკობიანმა განაცხადა ირანულ სააგენტო „თასნიმთან“ მიცემულ ინტერვიუში, სომხეთსა და აზერბაიჯანს შორის მიმდინარე სამშვიდობო მოლაპარაკებების პროცესზე საუბრისას.

ელჩმა აღნიშნა, რომ ბოლო თვეებში სომხეთსა და აზერბაიჯანს შორის მშვიდობის პროცესში დაფიქსირდა ძალზე მნიშვნელოვანი განვითარებები, განსაკუთრებით მიუთითა მიმდინარე წლის 8 აგვისტოს ვაშინგტონში სომხეთისა და აზერბაიჯანის საგარეო საქმეთა მინისტრების მიერ წინასწარ ხელმოწერილ შეთანხმებაზე „სომხეთის რესპუბლიკასა და აზერბაიჯანის რესპუბლიკას შორის მშვიდობისა და სახელმწიფოთაშორისი ურთიერთობების დამყარების შესახებ“.

ელჩმა ჰაკობიანმა შეახსენა, რომ აღნიშნული დოკუმენტით მხარეებმა კიდევ ერთხელ დაადასტურეს ერთმანეთის სუვერენიტეტის, ტერიტორიული მთლიანობის, საზღვრების ხელშეუხებლობისა და პოლიტიკური დამოუკიდებლობის აღიარება, 1991 წლის ალმა-ათის დეკლარაციის საფუძველზე. ამასთან, მკაფიოდ დაფიქსირდა, რომ მხარეებს არ აქვთ და მომავალშიც არ წარადგენენ ერთმანეთის მიმართ ტერიტორიულ პრეტენზიებს. იმავე დღეს ასევე ხელი მოეწერა სომხეთის, აზერბაიჯანისა და აშშ-ის ლიდერების ერთობლივ დეკლარაციას, რომლითაც მიესალმნენ სამშვიდობო შეთანხმების წინასწარ ხელმოწერას.

„გარდა ამისა, ერევანმა და ბაქომ ერთობლივი მიმართვა წარადგინეს ეუთოს მოქმედ თავმჯდომარეობასთან მინსკის პროცესის სტრუქტურების დაშლის თაობაზე, რაც ოფიციალურად წარმოადგენს კონფლიქტის დასრულების უმაღლესი დონის დადასტურებას. სომხეთსა და აზერბაიჯანს შორის ორმხრივი სამართლებრივი ურთიერთობების ფორმირების კონტექსტში მნიშვნელოვანია აღინიშნოს 2024 წლის 30 აგვისტოს სომხეთისა და აზერბაიჯანის სახელმწიფო საზღვრის დელიმიტაციის კომისიებს შორის ხელმოწერილი ერთობლივი საქმიანობის წესდება. ამით მხარეებმა აიღეს ვალდებულება იხელმძღვანელონ 1991 წლის ალმა-ათის დეკლარაციით, რომლის შესაბამისადაც სომხეთმა და აზერბაიჯანმა აღიარეს და პატივი სცეს ერთმანეთის ტერიტორიულ მთლიანობასა და არსებული საზღვრების ხელშეუხებლობას. აზერბაიჯანის ქალაქ გაბალაში გამართული მე-12 შეხვედრის შედეგად შეთანხმდნენ, რომ მომდევნო შეხვედრა გაიმართება სომხეთში და დადასტურდა ადრე მიღწეული შეთანხმება სახელმწიფო საზღვრის დელიმიტაციის კომპლექსური სამუშაოების დაწყების შესახებ ჩრდილოეთ მონაკვეთიდან – სომხეთის, აზერბაიჯანისა და საქართველოს საზღვრების გადაკვეთის წერტილიდან და შემდგომ სამხრეთის მიმართულებით, ჩრდილოეთიდან სამხრეთისკენ, სომხეთსა და ირანის ისლამურ რესპუბლიკას შორის საზღვრამდე,“ – აღნიშნა ელჩმა ჰაკობიანმა.

მან ხაზგასმით აღნიშნა, რომ ვაშინგტონში მიღწეული სამმხრივი შეთანხმებების ერთ-ერთი საკვანძო მიმართულებაა რეგიონული საკომუნიკაციო გზების განბლოკვაც.

„უკვე დღეს შეგვიძლია დავაფიქსიროთ, რომ ვაშინგტონში სომხეთის, აზერბაიჯანისა და აშშ-ის ლიდერების შეხვედრამ და მისი შედეგად სამშვიდობო შეთანხმების წინასწარმა ხელმოწერამ მნიშვნელოვნად დადებითი ძვრები უზრუნველყო მშვიდობის დღის წესრიგში, არსებითად შეამცირა უსაფრთხოების რისკები და შექმნა ფაქტობრივი მშვიდობის გარემო ჩვენს რეგიონში. ამ კონტექსტში სომხეთი მაღალ შეფასებას აძლევს საერთაშორისო პარტნიორების, მათ შორის მეგობარი ირანის, აქტიურ მხარდაჭერასა და ძალისხმევას სომხეთსა და აზერბაიჯანს შორის მიღწეული მშვიდობის ინსტიტუციონალიზაციის მიმართულებით. ჩვენ კვლავ მტკიცედ გვჯერა, რომ საერთაშორისო საზოგადოება გააგრძელებს აზერბაიჯანის წახალისებას, გამოავლინოს აუცილებელი პოლიტიკური ნება და გადადგას ბოლო ნაბიჯი – საბოლოოდ მოაწეროს ხელი სამშვიდობო შეთანხმებას“, – აღნიშნა ელჩმა.

შეგახსენებთ, რომ სომხეთმა და აზერბაიჯანმა 8 აგვისტოს ვაშინგტონში წინასწარ მოაწერეს ხელი სამშვიდობო შეთანხმებას, რის შემდეგაც როგორც სომხეთის პრემიერ-მინისტრმა ნიკოლ ფაშინიანმა, ისე აზერბაიჯანის პრეზიდენტმა ილჰამ ალიევმა განაცხადეს, რომ ორ ქვეყანას შორის მშვიდობა დამყარდა.

8 აგვისტოს ვაშინგტონში სომხეთის პრემიერ-მინისტრმა ნიკოლ ფაშინიანმა, აშშ-ის პრეზიდენტმა დონალდ ტრამპმა და აზერბაიჯანის პრეზიდენტმა ილჰამ ალიევმა ხელი მოაწერეს დეკლარაციას, რომლის მე-4 პუნქტით, კერძოდ, განისაზღვრება:

„სომხეთის რესპუბლიკა იმუშავებს ამერიკის შეერთებულ შტატებთან და ურთიერთშეთანხმებულ მესამე მხარეებთან, რათა განსაზღვროს სომხეთის რესპუბლიკის ტერიტორიაზე „ტრამპის მარშრუტი საერთაშორისო მშვიდობისა და კეთილდღეობისათვის“ („Trump Route for International Peace and Prosperity“ – TRIPP) საკომუნიკაციო პროგრამის განხორციელების ჩარჩო.“

მოგვიანებით სომხეთის პრემიერ-მინისტრმა ეროვნულ ასამბლეაში განაცხადა, რომ „ტრამპის მარშრუტის“ სამშენებლო სამუშაოების დაწყება დაგეგმილია 2026 წლის მეორე ნახევარში.

„მიმდინარე წლის ბოლომდე ყველა დეტალი ქაღალდზე უნდა იყოს აღწერილი. 2026 წლის პირველ ნახევარში უნდა შევათანხმოთ, ხოლო მეორე ნახევარში უნდა დავიწყოთ სამშენებლო სამუშაოები. ეს არის გეგმა“, – განაცხადა პრემიერ-მინისტრმა.