ევრაზიული ეკონომიკური კავშირი, ევროკავშირი და რეფერენდუმი: რა განიხილეს ფაშინიანმა და პუტინმა

ბიშკეკში სომხეთის რესპუბლიკის პრემიერ-მინისტრ ნიკოლ ფაშინიანსა და რუსეთის ფედერაციის პრეზიდენტ ვლადიმერ პუტინს შორის შეხვედრა გაიმართა.

რუსეთის ფედერაციის პრეზიდენტი ვლადიმერ პუტინი:

პატივცემულო ნიკოლ ვოვას ძევ, ძვირფასო მეგობრებო, ძალიან მიხარია თქვენი ნახვა.

და პირველ რიგში ხაზი გავუსვათ მთავარს, სწორედ ამით ვინებებდი დაწყებას: ჩვენ ყოველთვის გამოვდიოდით და გამოვდივართ სომხეთთან მეგობრული, ორმხრივად სასარგებლო ურთიერთობების განვითარების სასარგებლოდ - სტრატეგიული პარტნიორობისა და მოკავშირეობრივი ურთიერთობების პრინციპებზე დაყრდნობით. გამოვდივართ იქიდან, რომ ეს შეესაბამება სომხეთის ხალხის ძირითად ინტერესებს, რუსეთის ძირითად ინტერესებს, და აღარ გავიმეორებ - ეს ჩვენ თქვენთან ერთად არაერთხელ აღგვინიშნავს - შეესაბამება იმ ისტორიულ ფესვებსაც, რომლებიც ჩვენს ორ ხალხს აკავშირებს.

რუსეთი სომხეთის ძირითადი სავაჭრო-ეკონომიკური პარტნიორია დაახლოებით 30-პროცენტიანი წილით, ასევე ინვესტორია სომხეთის ეკონომიკაში. მიმდინარე წლის პირველ ნახევარში საქონელბრუნვამ 2,5 მილიარდი დოლარი შეადგინა.

ხორციელდება ორმხრივად სასარგებლო პროექტები მრეწველობისა და სოფლის მეურნეობის, სამთო-მოპოვებითი, მშვიდობიანი ატომის, ტრანსპორტისა და ციფრული ეკონომიკის სფეროებში. რუსული კომპანიები სომხეთის ბიუჯეტის უმსხვილესი გადასახადის გადამხდელები არიან - ქმნიან სამუშაო ადგილებს, გადასცემენ თანამედროვე ტექნოლოგიებს, ამაგრებენ ქვეყნის ენერგეტიკულ უსაფრთხოებას.

მინდა აღვნიშნო ისიც, რომ ჩვენ თქვენთან ერთად უკვე არაერთხელ განვიხილეთ ევროკავშირში გაწევრიანების შესახებ სომხეთის გამოცხადებულ განზრახვასთან დაკავშირებული საკითხები. ამ თემას არაერთხელ შევეხეთ როგორც სატელეფონო საუბრების, ისე პირადი შეხვედრების დროს.

თქვენ კარგად იცით რუსეთის პოზიცია: სომხეთის სწრაფვა ევროკავშირისკენ ქვეყნისა და ხალხის ბუნებრივი, კანონიერი უფლებაა. სომხეთი სუვერენული სახელმწიფოა და სომეხმა ხალხმა უნდა განსაზღვროს თავისი განვითარების მიმართულება. თუმცა ეს, რა თქმა უნდა, სირთულეებს ქმნის ევრაზიულ ეკონომიკურ კავშირში ყოფნის საკითხში და საფრთხეს უქმნის რესპუბლიკის უპირატესობების განულებას ევრაზიული ეკონომიკური კავშირის ბაზარზე და ჩამოყალიბებული სავაჭრო ჯაჭვების გაწყვეტას.

იმავდროულად, ევრაზიულ ინტეგრაციულ პროცესებში 10 წელზე მეტი ხნის მონაწილეობის განმავლობაში სომხეთის მშპ თითქმის გაასამდა: 2015 წელს მან 10,6 მილიარდი დოლარი შეადგინა, ხოლო 2025 წლის შედეგებით - 29,2 მილიარდი დოლარი (ყოველ შემთხვევაში, ჩვენი სტატისტიკით). ევრაზიული ეკონომიკური კავშირის ქვეყნებში ექსპორტი 10-ჯერ გაიზარდა - დღეს კავშირის ბაზარზე მოდის სომხეთის საგარეო სავაჭრო ბრუნვის დაახლოებით 36%.

შესაბამისად, რა თქმა უნდა, ქვეყნის შემდგომი პოლიტიკურ-ეკონომიკური კურსის არჩევანზე მკაფიოდ უნდა გამოითქვას სომხეთის ხალხის პოზიცია, თუმცა ამავდროულად, როგორც ვამბობდით, მნიშვნელოვანია შესაბამისი ნაბიჯების გადადგმას მივუდგეთ განსაკუთრებით ობიექტურად - რეალობებზე დაყრდნობით.

კვლავ ვიმეორებ, ჩვენ პატივისცემით მოვეპყრობით სომხეთის ხალხის ნებისმიერ არჩევანს. როგორც სომხეთი გადაწყვეტს, ისე იქნება. მაგრამ ჩვენ უნდა შევუსაბამოთ ჩვენი სავაჭრო-ეკონომიკური პოლიტიკა ამ შესაძლო გადაწყვეტილებებს და გვსურს გთხოვოთ, რაც შეიძლება სწრაფად შეიტანოთ სიცხადე ამ საკითხში.

მახსოვს, თქვენ საჯაროდ ამბობდით, რომ აუცილებლად მიგაჩნდათ მომავალში ამ საკითხზე რეფერენდუმის ჩატარება, და მე მხარი დავუჭირე თქვენს პოზიციას ევრაზიული ეკონომիկური კავშირის ლიდერთა ბოლო სამიტზე - პირდაპირ მოვიხსენიე, რომ პრემიერ-მინისტრმა ნიკოლ ვოვას ძე ფაშინიანმა ამის შესახებ საჯაროდ განაცხადა და კოლეგებსაც ვთხოვე მხარი დაეჭირათ. რაც უფრო სწრაფად შევიტანთ სიცხადეს, მით უკეთესი, რადგან ჩვენც გვჭირდება გაგება, თუ როგორ განვავითაროთ ურთიერთობები სომხეთთან, პირველ რიგში, ეკონომიკური თვალსაზრისით.

რეგულირებასთან დაკავშირებული საკითხები - ვთქვათ, სასოფლო-სამეურნეო პროდუქციასთან დაკავშირებული, სხვადასხვა ტექნიკური ნორმებისა და სტანდარტების რეგულირების საკითხები - ევრაზიულ ეკონომიკურ კავშირსა და ევროკავშირში აბსოლუტურად არ ემთხვევა ერთმანეთს. ჩვენ ამას არაერთხელ შევხებივართ. ევროპელებთან რაღაც კომპრომისებზე შეთანხმების მცდელობებს - ჯერ კიდევ მაშინ, როდესაც ჩვენი ურთიერთობები მეტ-ნაკლებად ნორმალური იყო - არანაირი შედეგი არ მოჰყოლია, არანაირი შედეგი. ისინი საკმაოდ ხისტი მოლაპარაკეები არიან, საკმაოდ შეუპოვრები. და ასე ვერ ვიპოვეთ ვერცერთი საკითხის გადაჭრის შესაძლებლობა.

რაღაც მომენტში, ალბათ, მაინც მოგვიწევს ამის გაკეთებაც - ჩვენი ეკონომიკისა და ევროპული ეკონომიკის ფუნდამენტური ინტერესების, გარკვეული გაგებით ურთიერთშემავსებლობის გათვალისწინებით. იმედი მაქვს, ეს ყველა კრიზისული მოვლენა ოდესმე გაივლის. მაგრამ მაშინაც კი, როდესაც გაივლის... აი, ევროპასთან კარგი ურთიერთობები იყო - შეთანხმება მაინც ძალიან ჭირდა. და ამასთან დაკავშირებით, სრულიად ეჭვგარეშეა, წარმოიქმნება პრობლემები სომხეთის გავლით ჩვენს ბაზარზე ევროპული საქონლის, მომსახურებისა და ა.შ. შეღწევასთან დაკავშირებით. იქ ათასობით საკითხია. ჩვენ გვსურს გავიაზროთ, თუ რა მოხდება ამ სფეროში.

იმედი მაქვს, ახლა თქვენთან ერთად მშვიდ, მეგობრულ, საქმიან ატმოსფეროში განვიხილავთ ყველა ამ საკითხს.

სომხეთის რესპუბლიკის პრემიერ-მინისტრი ნიკოლ ფაშინიანი:

დიდი მადლობა, ვლადიმერ ვლადიმერის ძევ. პირველ რიგში, ძალიან მიხარია ეს შეხვედრა და ეს შესაძლებლობა, რადგან ნამდვილად დაგროვდა მრავალი საკითხი, რომელთა განხილვაც აუცილებელია.

პირველ რიგში მსურს დავადასტურო, რომ ჩვენ დაინტერესებულნი ვართ რუსეთის ფედერაციასთან ურთიერთობების შემდგომი განვითარებითა და გაღრმავებით.

უბრალოდ ასევე უნდა აღინიშნოს, რომ ბოლო წლების განმავლობაში მთელ ჩვენს რეგიონში სომხეთის გარშემო შექმნილი ვითარება შეიცვალა და მიგვაჩნია, რომ სიტუაციას სწორედ ამ კუთხით უნდა შევხედოთ, ვინაიდან კონფლიქტურ სიტუაციაში რუსეთსა და სომხეთს შორის ურთიერთობებს სხვა მნიშვნელობა ჰქონდა, ხოლო ახლა, როდესაც რეგიონში მშვიდობა დამყარდა, მიგვაჩნია, რომ აუცილებელია სიტუაციას უკვე ახალი მზერით შევხედოთ.

და ვფიქრობ, ეს ხელს შეუწყობს ჩვენი ურთიერთობების განვითარებას - ჩვენ მხედველობაში გვაქვს ჩვენი ურთიერთობების გაღრმავება და განვითარება, და ეს ძალიან მნიშვნელოვანია.

თქვენ მოიხსენიეთ ის რუსული საწარმოები, რომლებიც მოქმედებენ სომხეთში, და უნდა ვთქვა - დღეს განვიხილავდით ამ საკითხს - რომ მრავალი რუსული კომპანია بسیار წარმატებით მოქმედებს სომხეთის რესპუბლიკაში, ისინი მაღალრენტაბელური კომპანიებია. მართალი ბრძანდებით, ისინი იხდიან გადასახადებს, მაგრამ ეს კომპანიები ორ ნაწილად უნდა დავყოთ. არის კომპანიები, რომლებიც წარმატებით მოქმედებენ, ანუ რენტაბელურნი არიან და ვითარდებიან, მაგრამ ასევე არის კომპანიები, რომლებიც, სამწუხაროდ, არ არიან რენტაბელურნი და არ ვითარდებიან. და ეს, ვფიქრობ, პრობლემაა როგორც სომხეთისთვის, ისე რუსეთის ფედერაციისთვის. ესეც საკითხია - საჭიროა განვიხილოთ და ვიმსჯელოთ ამ საკითხებზეც, ამ ნიუანსებზეც.

ხოლო ევროკავშირთან დაკავშირებით, იცით, ეს საკითხი ბევრს განიხილება როგორც სამუშაო დონეზე, ისე საჯაროდ. იცით, გასულ წელს მივიღეთ კანონი სომხეთის ევროკავშირში გაწევრიანების პროცესის დაწყების შესახებ და ბევრი მსჯელობაა იმასთან დაკავშირებით, თუ რამდენად შეესაბამება ამ კანონის მიღება ევრაზიული ეკონომიკური კავშირის ფარგლებში ჩვენ მიერ აღებულ ვალდებულებებს.

ჩვენ როგორც ამამდე, ისე ამის შემდეგ გავაანალიზეთ რუსეთის ფედერაციასა და სომხეთს შორის არსებული სახელშეკრულებო ბაზა, ისევე როგორც ევრაზიული ეკონომიკური კავშირის ფარგლებში არსებული სახელშეკრულებო ბაზა, და, გულწრფელად რომ ვთქვა, ვერანაირი დარღვევა ვერ აღმოვჩინეთ იმ ვალდებულებებისა, რომლებიც სომხეთს გააჩნია რუსეთის ფედერაციისა და ევრაზიული ეკონომიკური კავშირის წინაშე, რადგან ევრაზიული ეკონომიკური კავშირის შესახებ ხელშეკრულებაშიც პირდაპირ არის ნათქვამი, თუ როგორ უნდა იმოქმედოს ქვეყანამ, თუკი გადაწყვეტს ევრაზიული ეკონომიკური კავშირიდან გამოსვლას.

სხვათა შორის, იქ არ არის ისეთი რეგულაცია, რომლის მიხედვითაც წევრი სახელმწიფოს ორგანიზაციიდან გარიცხვა შეიძლება. ანუ იქ გათვალისწინებულია, რომ თუ ქვეყანა გადაწყვეტს ევრაზიული ეკონომიკური კავშირიდან გამოსვლას, მან ამის შესახებ წინასწარ - ექვსი თვით ადრე - უნდა აცნობოს პარტნიორებს. ვფიქრობ, ამ სიტუაციას სწორედ ამ თვალსაზრისით უნდა შევხედოთ.

ამ მომენტისთვის ჩვენ პარტნიორებისთვის არ გვაცნობებია, რომ ევრაზიული ეკონომიკური კავშირიდან გამოსვლას ვაპირებთ. ვფიქრობ, სწორედ ამ ფაქტს უნდა დავეყრდნოთ, რადგან ამასთან დაკავშირებით რეფერენდუმის საკითხი ბევრს განიხილებოდა.

გულწრფელად რომ ვთქვა, კანონის მიღება უკვე მაშინ ნიშნავდა რეფერენდუმის იდეაზე უარის თქმას, რადგან, თუ მაშინ პარლამენტი არ მიიღებდა ამ კანონს - მინდა შეგახსენოთ, რომ ეს კანონი სამოქალაქო საზოგადოების მიერ იყო ინიცირებული, ანუ მათ, კონსტიტუციის შესაბამისად, შეაგროვეს სომხეთის მოქალაქეების ხელმოწერები და ეს პროექტი წარუდგინეს პარლამენტს - თუ პარლამენტი არ მიიღებდა ამ კანონს, მაშინ ინიციატორებს შეეძლოთ შეეგროვებინათ კიდევ 250 ათასი ხელმოწერა, და თუ ამჯერადაც უარყოფდა პარლამენტი, ჩვენ რეფერენდუმი უნდა ჩაგვეტარებინა სომხეთის რესპუბლიკაში. ანუ ამ კანონის მიღებით გამოდის, რომ ჩვენ უარი ვთქვით რეფერენდუმის იდეაზე.

ხოლო რატომ ვთქვით უარი? იმიტომ, რომ ეს საკითხი - თქვენთან ამასთან დაკავშირებით საუბრის შესაძლებლობა მქონდა - ჯერ არ იყო მომწიფებული იმ დონემდე, რომ შესაძლებელი ყოფილიყო საკითხის ჩამოყალიბება ჩვენი ხალხის წინაშე.

რატომ მივიღეთ საერთოდ ეს კანონი? ჯერ ერთი - რეფერენდუმის არჩატარებისთვის, და მეორეც - როგორც არაერთხელ საჯაროდ განმიცხადებია, ჩვენთვის ძალიან მნიშვნელოვანია, რომ ჩვენს ქვეყანასა და ჩვენს ხალხს ჰქონდეთ ალტერნატივები. ვფიქრობ, ეს ლეგიტიმური მიზანია.

ეს არ ნიშნავს, რომ უკმაყოფილონი ვართ ევრაზიული ეკონომიკური კავშირით. მიუხედავად იმისა, რომ ევრაზიულ ეკონომიკურ კავშირში არის მრავალი სამუშაო საკითხი, ჩვენ ყოველთვის განვიხილავთ მათ - როგორც სტრატეგიულ, ისე ტაქტიკურ საკითხებს.

უბრალოდ მიგვაჩნია, რომ, განსაკუთრებით ამჟამინდელ საერთაშორისო ვითარებაში, ნებისმიერი ქვეყნისთვის - სხვათა შორის, დღეს ჩვენც განვიხილავდით ამას, შთო-ს სამიტის თემა იყო მრავალპოლუსიანი მსოფლიო წესრიგი - ანუ ლეგიტიმურ მიზნად ითვლება სახელმწიფოსთვის, ქვეყნისთვის ალტერნატივების ქონა.

და ეს პროცესი არ არის მიმართული რუსეთის წინააღმდეგ, არ არის მიმართული ევრაზიული ეკონომიკური კავშირის წინააღმდეგ, რადგან ჩვენ ძალიან მაღალ შეფასებას ვაძლევთ რუსეთის ფედერაციასთან ჩვენს ურთიერთობებს. ეს ნამდვილად - თქვენ უკვე მოიხსენიეთ - იმდენად მნიშვნელოვანია ჩვენთვის, ჩვენი ქვეყნისთვის. ვიმედოვნებთ, რომ ეს ურთიერთობები მნიშვნელოვანია რუსეთის ფედერაციისთვისაც.

და ვფიქრობ, ჩვენ უნდა - როგორც სომხეთის რესპუბლიკამ, ისე რუსეთის ფედერაციამ და პირადად ჩვენც - ძალიან გაფრთხილებით მოვეპყროთ ამ ურთიერთობებს. და მსურს დავადასტურო, რომ მე პირადად და ჩვენი მთავრობა ძალიან გაფრთხილებით ვეპყრობით ამ ურთიერთობებს და დარწმუნებული ვარ, რომ თქვენც გაფრთხილებით ეპყრობით ამ ურთიერთობებს, რისთვისაც მინდა მადლობა გადაგიხადოთ.

რუსეთის ფედერაციის პრეზიდენტი ვლადიმერ პუტინი:

პატივცემულო ნიკოლ ვოვას ძევ, ჩვენ ახლა თქვენთან ერთად განვიხილავთ. ჩემთვის ყოველთვის საინტერესოა თქვენთან ნებისმიერ თემაზე, მათ შორის ამ თემაზე მსჯელობა, მაგრამ ძირითად საკითხთან დაკავშირებით მაინც თავს უფლებას მივცემ არ დაგეთანხმოთ.

თქვენ თქვით, რომ გამოსვლის შესახებ არ გამოგიცხადებიათ. სხვა ეკონომიკურ ორგანიზაციაში გაწევრიანების პროცედურის დაწყების შესახებ კანონის მიღება, არსებითად, ნიშნავს განცხადებას ჩვენი ორგანიზაციიდან გამოსვლის შესახებ, რადგან იქ და აქ ერთდროულად ყოფნა შეუთავსებელია. აი, ეს არის პრობლემა.

ხოდა, მოდით ახლა მშვიდად განვიხილოთ ეს ყველაფერი.

სომხეთის რესპუბლიკის პრემიერ-მინისტრი ნიკოლ ფაშინიანი:

ვფიქრობ - და ამის შესახებ საჯაროდაც ვამბობ - რომ ჩვენ გვესმის: მოვა დრო, როდესაც აუცილებელი იქნება ძალიან მკაფიო არჩევანის გაკეთება. უბრალოდ ჩვენი პოზიცია ის არის, რომ ამ მომენტში ეს დრო ჯერ არ მომწიფებულა, ახლა ამის საჭიროება არ გვაქვს, რადგან, არსებითად, ამ მომენტში ალტერნატივა არ გვაქვს, ეს ალტერნატივა რეალურად შექმნილი არ არის.

როდესაც იგი შეიქმნება, თუ შეიქმნება, მაშინ, რა თქმა უნდა, არჩევანს გავაკეთებთ - რეფერენდუმის მეშვეობით თუ რეფერენდუმის გარეშე. ხოდა, ასეთი ვარიანტებიც არის. სიამოვნებით გავაგრძელებ თქვენთან ამ საუბარს და ვუპასუხებ თქვენს ყველა შეკითხვას.

რუსეთის ფედერაციის პრეზიდენტი ვლადიმერ პუტინი:

ვეთანხმები იმას, რომ ხალხს ყოველთვის უნდა ჰქონდეს არჩევანის შესაძლებლობა. ხოდა, შექმენით ეს შესაძლებლობა და დავხუროთ თემა. აი, სულ ეს არის. ახლა ყველაზე მარტივია ადამიანებს მიმართო და ჰკითხო: რა გსურთ - ასე თუ ისე? და მორჩა.

კარგი, ახლა ვილაპარაკებთ.