4 წუთი კითხვის
სომხეთის რესპუბლიკის საგარეო საქმეთა მინისტრმა არარატ მირზოიანმა და ამერიკის შეერთებული შტატების სახელმწიფო მდივანმა მარკო რუბიომ TRIPP პროექტში თურქეთისა და რუსეთის ჩართვის საკითხი არ განიხილეს․
„არმენპრესის“ ინფორმაციით, ამის შესახებ პრესკონფერენციაზე სომხეთის რესპუბლიკის საგარეო საქმეთა მინისტრმა არარატ მირზოიანმა განაცხადა.
„TRIPP როგორც იყო, ასევე ამჟამადაც არსებობს, როგორც სომხეთ–აშშ-ის ერთობლივი ბიზნესსაქმიანობა. თუ უფრო ფართო განბლოკვის კონტექსტში შევხედავთ, ცხადია, რომ მხოლოდ სომხეთ–აზერბაიჯანის განბლოკვით, საზღვრის გახსნითა და რკინიგზის ამოქმედებით ვერ უზრუნველყოფს იმ სავარაუდო დიდი აზია–ევროპის ახალი ლოგისტიკური დერეფნის სრულფასოვან ფუნქციონირებას და სომხეთის სრული განბლოკვაც სრულად ვერ განხორციელდება. როგორც იცით, თურქეთთან ამ მიმართულებით დიალოგი დიდი ხანია მიმდინარეობს, საკმაოდ კონსტრუქციული საუბარი არსებობს და ვფიქრობ, უახლოეს პერიოდში უკვე ხელშესახებ ნაბიჯებს ვიხილავთ. თუმცა ყველასთვის გასაგებია, რომ ტვირთები და ადამიანები აზიიდან შეიძლება ჩავიდნენ აზერბაიჯანში, შემდეგ - სომხეთის ტერიტორიაზე, ნახიჩევანში, კვლავ ერასხის გავლით სომხეთში და თუ გიუმრი–ყარსის რკინიგზა არ ამოქმედდება, ტვირთები ვერ შეძლებენ ამ გზით თურქეთის ტერიტორიაზე გადასვლას ევროპისკენ ან საპირისპირო მიმართულებით. შესაბამისად, ლოგიკურია, რომ თურქეთი იყოს ამ განბლოკვისა და რეგიონის განვითარების ნაწილი, თუმცა არა უშუალოდ TRIPP-ის ფარგლებში“, - განაცხადა მირზოიანმა.
მირზოიანმა ასევე აღნიშნა, რომ რუსეთის ფედერაციაც არ იქნება TRIPP-ის ნაწილი, თუმცა სომხეთის მიზანი ამ ნაბიჯით რუსეთის გამორიცხვა არ არის.
„ცხადია, რუსეთის ფედერაციას სომხეთის ტერიტორიაზე სხვადასხვა ინფრასტრუქტურაში აქვს მონაწილეობა, მათ შორის რკინიგზაში. TRIPP-ის ფარგლებში - არა, თუმცა TRIPP-თან დაკავშირებული სხვა საქმიანობა, კავშირები და თანამშრომლობა შესაძლოა შეიქმნას რუსეთის ფედერაციისთვისაც“, - აღნიშნა მინისტრმა.
13 იანვარს სომხეთის რესპუბლიკის საგარეო საქმეთა მინისტრი არარატ მირზოიანი და აშშ-ის სახელმწიფო მდივანი მარკო რუბიო ვაშინგტონში შეხვდნენ, რათა გამოექვეყნებინათ „ტრამპის მარშრუტი საერთაშორისო მშვიდობისა და კეთილდღეობისათვის“ (TRIPP) პროექტის განხორციელების ჩარჩო დოკუმენტი. აღნიშნული დოკუმენტი წარმოადგენს ახალ ნაბიჯს 2025 წლის 8 აგვისტოს თეთრ სახლში მიღწეული ვალდებულებების განხორციელებისკენ, სამხრეთ კავკასიაში მდგრადი მშვიდობის ხელშეწყობის მიზნით.
ჩარჩო დოკუმენტი ასახავს TRIPP-ის ამოქმედების კონკრეტულ გზას, რომელიც მიზნად ისახავს სომხეთის ტერიტორიის გავლით შეუფერხებელი, მულტიმოდალური სატრანზიტო ურთიერთდაკავშირებულობის უზრუნველყოფას. აზერბაიჯანის ძირითადი ნაწილის მის ნახიჩევანის ავტონომიურ რესპუბლიკასთან დაკავშირებისა და ტრანსკასპიური სავაჭრო მარშრუტის სასიცოცხლო რგოლის შექმნის შედეგად, მოსალოდნელია, რომ TRIPP სომხეთის რესპუბლიკისთვის შექმნის საერთაშორისო და შიდასახელმწიფოებრივი ურთიერთდაკავშირებულობის ურთიერთსასარგებლო შესაძლებლობებს.
2025 წლის 8 აგვისტოს პრეზიდენტ ტრამპის მიერ მასპინძლებულ ისტორიულ მშვიდობის სამიტზე დამკვიდრებული პრინციპების ასახვით, TRIPP-ის განხორციელების ჩარჩო ხაზს უსვამს სუვერენიტეტის, ტერიტორიული მთლიანობისა და ურთიერთდამოკიდებულების მნიშვნელობას TRIPP-ის საერთო წარმატებისთვის. TRIPP-ის საბოლოო მიზანია სომხეთისა და აზერბაიჯანის კეთილდღეობისა და უსაფრთხოების გაძლიერება, ამერიკული ვაჭრობის ხელშეწყობა რეგიონული ვაჭრობისა და ურთიერთდაკავშირებულობის გაფართოებით, ასევე ახალი სატრანზიტო შესაძლებლობების შექმნა, რომლებიც ცენტრალურ აზიასა და კასპიის ზღვის რეგიონს ევროპასთან დააკავშირებს.