Պալիատիվ խնամք ոչ միայն բուժհաստատությունում․ ինչպես է գործում տնային ծառայությունը Հայաստանում

Տնային պալիատիվ խնամքը, որն արդեն մի քանի տարի է՝ հասանելի է «Յոլյան» արյունաբանության և ուռուցքաբանության կենտրոնում, նախատեսված է անբուժելի հիվանդություններ ունեցող 0-ից մինչև 18 տարեկան երեխաների և նրանց ընտանիքների համար։

«Արմենպրես»-ի հետ զրույցում «Յոլյան» արյունաբանության և ուռուցքաբանության կենտրոնի մանկական պալիատիվ բաժանմունքի վարիչ Անուշ Սարգսյանը նշեց, որ Առողջապահության նախարարության նախաձեռնությամբ 2025 թվականին ստեղծվեց մանկական տնային պալիատիվ օգնության ծառայությունը, որն ուղղված էր ոչ միայն ուռուցքային հիվանդություն ունեցող երեխաներին, այլև այլ քրոնիկ անբուժելի հիվանդություններ ունեցող երեխաներին օգնություն տրամադրելու համար:

«Ծառայությունը հասանելի է ոչ միայն Երևանում, այլև հարակից մարզերում՝ մինչև 30 կմ շառավղով»,- ասաց նա:

Բաժանմունքի վարիչը ցավով նշեց, որ ծրագրի մեկնարկից ի վեր գրեթե չեն ունեցել ուղեգրումներ ընտանեկան բժիշկների կամ մանկաբույժների կողմից։ Մասնագետի խոսքով՝ շատ դեպքերում ծնողներն իրենք են տեղեկանում ծառայության մասին և տեղեկությունը փոխանցում միմյանց՝ չնայած այն հանգամանքին, որ ծրագրի մեկնարկից առաջ համապատասխան օղակներում իրականացվել են իրազեկման արշավներ։

«Բժիշկներին տրամադրվել են բոլոր անհրաժեշտ գործիքները, որոնց միջոցով կարող են գնահատել՝ արդյոք երեխան ունի պալիատիվ օգնության կարիք, և ինչպես պետք է իրականացվի ուղղորդումը։ Նրանք վերապատրաստվել և կրթվել են, սակայն, հնարավոր է, ծանրաբեռնվածության պատճառով չեն կարողանում բավարար ուշադրություն հատկացնել նման խնդիրներով երեխաներին, ինչի հետևանքով ուղղորդումները քիչ են լինում։ Սա, սակայն, բացասաբար է անդրադառնում երեխայի և ընտանիքի կյանքի որակի վրա»,- ասաց նա։

Պալիատիվ խնամքը հույսից հրաժարում չէ․ այն երեխայի արժանապատիվ կյանքի, առանց ցավի մանկության և ընտանիքի կողքին լինելու մասին է։

«Կարող եմ հետադարձ հայացք գցել վերջին ավելի քան մեկ տարվա մեր փորձին։ Այն ընտանեկան բժիշկներն ու մանկաբույժները, որոնց հետ համագործակցել ենք, արդեն տեսել են մեր աշխատանքի արդյունքները։ Երբ երեխան ունենում է առողջական խնդիրներ կամ հիմնական հիվանդությունից դուրս սրացումներ, և մայրը դիմում է առաջնային օղակ, բժիշկները հաճախ խորհուրդ են տալիս դիմել պալիատիվ օգնության թիմին, քանի որ այս փուլում մեր մասնագետների փորձն ու աջակցությունն առավել արդյունավետ կարող են լինել։ Կան նաև ախտանիշներ, որոնց կառավարման համար կիրառվում են հատուկ դեղամիջոցներ, և պարտադիր չէ, որ առաջնային օղակի բժիշկը լիարժեք տիրապետի դրանց»,- նշեց մասնագետը։

Մասնագիտական թիմն առաջին այցի ընթացքում, ծանոթանալով երեխայի խնդրին, արդեն հասկանում է, թե ամսվա ընթացքում քանի այց է անհրաժեշտ։ Սովորաբար լինում է մեկ կամ երկու պլանային այց, սակայն եթե երեխայի վիճակը ծանրանում է կամ իրավիճակը փոխվում է, այցերի քանակը վերանայվում է ըստ անհրաժեշտության։

«2025 թվականից մինչ օրս ծրագրում ընդգրկել ենք շուրջ 69 երեխայի։ Նրանցից 10-ն ունեցել են ուռուցքային հիվանդություններ, իսկ մնացածը՝ ոչ ուռուցքային, այդ թվում՝ նյարդային համակարգի տարբեր հիվանդություններ և գենետիկ խնդիրներ։ Ունենք նաև ընտանիքներ, որտեղ երկու երեխաներն էլ ունեն գենետիկ հիվանդություն և պալիատիվ օգնության կարիք, քանի որ այդ խնդիրները դեռևս բուժում չունեն»,- ասաց կենտրոնի մանկական պալիատիվ բաժանմունքի վարիչ Անուշ Սարգսյանը։

Նա ընդգծեց՝ երբ ընտանիքը մնում է միայնակ ծանր հիվանդություն ունեցող երեխայի խնամքի բեռի հետ, տուժում է ոչ միայն երեխան, այլև ամբողջ ընտանիքը։ Տնային պալիատիվ ծառայությունը ստեղծվել է այդ ծանր ճանապարհը հնարավորինս թեթևացնելու համար։