Podcast-FinInForm. «Ամուսնություն» վարկի հետ. ինչ պետք է իմանալ և անել հիփոթեքային վարկ վերցնելիս

ԵՐԵՎԱՆ, 18 ՄԱՐՏԻ, ԱՐՄԵՆՊՐԵՍ: Հիփոթեքային վարկ կարելի է ստանալ ինչպես բնակարան, տուն գնելու, կառուցելու, այնպես էլ վերակառուցման, վերանորոգման, բարեկարգման համար: Հայաստանում կարող են լինել դեպքեր, երբ հիփոթեքային վարկի վաղաժամկետ մարման համար վարկառուից տուգանք գանձվի: «Արմենպրես»-ի Podcast-FinInForm-ի շրջանակում ՀՀ կենտրոնական բանկի սպառողների շահերի պաշտպանության և ֆինանսական կրթման կենտրոնիֆինանսական կրթման փորձագետ Արաքս Մանուչարյանը ներկայացրել է մանրամասներ հիփոթեքային վարկերի պայմանների, ժամկետների և այլնի մասին:

Սպառողական վարկերի համեմատ հիփոթեքային վարկերի պայմաններն ավել խիստ են։ «Օրինակ, ստուգվում է, թե վարկի ամսական մարումը ձեր եկամտի որ մասն է: Եթե դուք պետք է ամսական 200 000 մուծեք հիփոթեքի համար, ապա բանկը նայում է, որ դուք գոնե 400 000 ամսական եկամուտ ունենաք։ Ըստ բանկերի ու ծրագրերի՝ այդ պահանջը կարող է լինել մոտավոր 350 000 դրամից 600 000 դրամ»,-ասում է փորձագետը:

Կարող է բնակարանի ընդհուպ ամբողջ գումարը ֆինանսավորվել վարկով։ Այս դեպքում պետք է նայել բանկի պահանջները։ Որպես կանոն խոշոր կանխավճարի պահանջով է գործում: Որքան բարձր կանխավճար է տալիս քաղաքացին, այնքան հավանականությունը մեծանում է, որ կստանա վարկը։ Գրավ է դրվում հենց տունը, երբեմն պահանջում են երկրորդ գրավ, երբ քիչ է կանխավճարը։ Իսկ թե ինչ ժամկետներով են տրամադրվում հիփոթեքային վարկերը՝ փորձագետն ասում է՝ 3-30 տարի ժամկետով, վերանորոգումն, օրինակ, ավելի կարճ ժամկետով է. այսպիսով՝ ձեռքբերման համար Հայաստանում ժամկետը միջինում 10-ից 20 տարի է:Հիփոթեքը կարելի է նաև ժամկետից շուտ մարել: Իսկ թե ինչ պայմաններով է լինելու վաղաժամկետ մարումը, ապա պետք է ուշադիր կարդալ վարկային պայմանագրում, կան նաև օրենսդրական սահմանափակումներ։

«Հիփոթեքային վարկ տրամադրող կազմակերպությունն իրավունք ունի ձեզնից գանձելու միանվագ տուգանք՝ շուտ մարելու համար, բայց կան առավելագույն սահմանաչափեր, օրինակ՝ եթե առաջին տարում կատարեք վաղաժամկետ մարումը, ապա այդ մարման գումարի 0.6%-ի չափով կլինի տուգանքը, երկրորդ տարում՝ 0.4%, երրորդ տարում 0.2%, չորրորդից այլևս չկա: Օրինակ, եթե վարկի մարման երկրորդ տարում ուզում ենք 500 000 հավելյալ մուծել ժամկետից շուտ, որ մայր գումարը նվազի, տոկոսները վերահաշվարկվեն, նվազեն։ Այս դեպքում այդ 500 հազար դրամի 0.4 տոկոսը մուծում ենք որպես տուգանք, որը կազմում է 2000 դրամ:Կան նաև դեպքեր, երբ չի գանձվում որևէ տուգանք»,-ասում է փորձագետը:

Իսկ թե ի՞նչ հիմքով է բանկը տուգանք կիրառում՝ փորձագետն ասում է՝ ֆինանսական կազմակերպությունը գիտի, որ այդ գումարը այսինչ ժամանակում պետք է կամաց-կամաց վերադարձվի: «Պլանավորել էին, որ այսինչ ժամանակահատվածում այսքան գումար են ստանում, այդ գումարով հետագա պլաններ են մշակում, և քանի որ խախտվում են իրենց պայմանները, դրա հետ կապված կարող են տուգանքներ լինել»,-ասում է նա:

Հիփոթեքային վարկի դեպքում գործում են երեք տիպի տոկոսադրույքներ՝ հաստատուն, լողացող, ճշգրտվող հաստատուն։

Հայաստանում հիփոթեքային վարկերի համար գործում են նաև ծրագրեր՝ պետության սուբսիդավորմամբ:

Փորձագետը նաև խորհուրդներ է տալիս, թե ինչ պետք է անել մինչև հիփոթեքային վարկ վերցնելը, վերցնելու ժամանակ և վարկը մարելիս: Մինչև հիփոթեքային վարկը վերցնելը նա հորդորում է ուսումնասիրել՝ արդյոք ձեզ համար գործո՞ւմ են ծրագրային վարկեր, ուսումնասիրել այդ վարկերի պայմանները, ուսումնասիրել հիփոթեքային վարկերի տեղեկատվական ամփոփագրերը, տեսնել՝ որքա՞ն է փաստացի տոկոսադրույքը, որը պարտադիր նշվում է և տեղեկատվական ամփոփագրերում և վարկի պայմանագրում։

«Աշխատանք ունենք անելու նաև կառուցապատողի հետ. նայեք՝ ինչպիսի՞ կազմակերպություն է, փորձ ունի, թե ոչ, ի՞նչ երաշխիքներ կան, որ տունը կկառուցեն և կտրամադրեն, մանավանդ այն դեպքում, երբ շենքի հիմքը չկա կամ հիմքը կա, շենքը չկա: Նայեք, թե դուք այդ տունն իրականում կստանա՞ք, թե՞ ոչ, որովհետև ամբողջ աշխարհում տարածված են հիփոթեքային խարդախությունները, երբ մարդիկ հիփոթեքն արդեն ձևակերպում են, բայց հետո այդ կազմակերպությունը կարող է վերանալ և այլն: Պետական ծրագրերի դեպքում պետությունը ևս դառնում է երաշխավորն այն բանի, որ դուք կստանաք բնակարան»,-ասում է փորձագետը:

Իսկ, եթե դուք արդեն ընտրել եք տունը, և մնում է վարկը, ապա ունեցած առաջարկները կարելի է գտնել fininfo.am կայքում։

Փորձագետը հորդորում է նաև ժամանակ տրամադրել, քանզի հիփոթեքը երկարաժամկետ վարկ է, որի համար փաստաթղթաշրջանառությունը ավելի երկար է։ «Ստացվում է, որ դուք, այսպես կոչված, «ամուսնանում եք» այդ վարկի հետ, ուրեմն պետք է իրար լավ ճանաչեք։ Դրա համար ձեզնից շատ փաստաթղթեր կարող են պահանջվել, պետք է ազատ ժամանակ տրամադրել ու հավաքել բոլորը։ Կարիք կլինի նոտար գնալու, գրանցումներ անելու ... »,-ասաց Մանուչարյանն ու հավելեց՝ բոլորն ամբողջ աշխարհից հիփոթեք վերցնելիս անցնում են այս ամենով, պետք է պարզապես ժամանակ տրամադրել։

Հաջորդ կարևորը քայլը՝ փորձագետը հորդորում է կարդալ պայմանագիրը։ «Գուցե հասարակ բան թվա, բայց կարդալ էլ կա, կարդալ էլ։ Քննադատաբար ու վերլուծաբար կարդալ այս փաստաթուղթը»,-ասում է նա:

Պայմանագրի նախագիծը վարկառուին պետք է տրամադրեն այն ստորագրելուց դեռևս 7 օր առաջ։ Միայն 7 օր առաջ տրամադրած տարբերակը կարելի է ստորագրել կամ չստորագրել։ Դա քաղաքացու կարդալու, հասկանալու, գիտակցելու ժամանակահատվածն է։

Իսկ, թե ո՞ր դեպքում քաղաքացին կարող է կանգնել հիփոթեքով ձեռք բերված տունը կորցնելու վտանգի առաջ և պետության կողմից տոկոսների սուբսիդավորմամբ ինչ ծրագրեր են գործում, առաջարկում ենք լսել պոդքաստը:

Շարքի հեղինակ՝ Աննա Գրիգորյան

Լուսանկարները՝ Գևորգ Պերկուպերկյանի