„TRIPP“-ის რკინიგზის ინფრასტრუქტურა ნორნაძორ-აგარაკის მარშრუტს გაივლის - პრემიერ-მინისტრმა პროექტის დეტალები გაასაჯაროვა
6 წუთი კითხვის
პროექტის „ტრამპის გზა საერთაშორისო მშვიდობისა და კეთილდღეობისთვის“ (TRIPP) განხორციელება სომხეთის რესპუბლიკის მთავრობის უახლოესი გეგმების ნაწილია, რაც პროექტ „მშვიდობის გზაჯვარედინიდან“ გამომდინარეობს.
„არმენპრესის“ ცნობით, ამის შესახებ პრემიერ-მინისტრმა ფაშინიანმა ეროვნულ ასამბლეაში სომხეთის რესპუბლიკის მთავრობის 2026-2031 წლების პროგრამის წარდგენისას განაცხადა.
„მთავრობის უახლოესი ამოცანაა ადგილზე პროექტ TRIPP-ის („ტრამპის გზა საერთაშორისო მშვიდობისა და კეთილდღეობისთვის“) განხორციელება, რაც გამომდინარეობს მთავრობის პროექტ „მშვიდობის გზაჯვარედინიდან“ და წარმოადგენს ვაშინგტონის 2025 წლის 8 აგვისტოს შეთანხმების ერთ-ერთ მნიშვნელოვან პრაქტიკულ შედეგს. პროექტი TRIPP, რომელიც განხორციელდება სომხეთის რესპუბლიკის ტერიტორიაზე და სომხეთის ტერიტორიული მთლიანობის, სუვერენიტეტისა და იურისდიქციის პრინციპების საფუძველზე, ბოლოს მოუღებს სომხეთის ბლოკადას“, - განაცხადა პრემიერ-მინისტრმა.
ფაშინიანის თქმით, სომხეთის ბლოკადა ახლა უკვე ნაწილობრივ დაძლევლია, ვინაიდან 2025 წლის ნოემბრიდან აზერბაიჯანის რკინიგზა საქართველოს ტერიტორიის გავლით ღიაა სომხეთში იმპორტისა და სომხეთიდან ექსპორტისთვის, ხოლო ახალქალაქი-ყარსის რკინიგზა მიმდინარე წლის მაისიდან გაიხსნა სომხეთში იმპორტისა და სომხეთიდან ექსპორტისთვის.
„ახლა თურქეთის გზებიც საქართველოს ტერიტორიის გავლით იხსნება სომხური ავტომანქანებისთვის. თუმცა პროექტი TRIPP არა მხოლოდ სომხეთ-აზერბაიჯანის პირდაპირ სარკინიგზო კავშირს გახსნის, მათ შორის სომხეთის ტერიტორიის გავლით აზერბაიჯანის დასავლეთ რაიონებსა და ნახიჩევანის ავტონომიურ რესპუბლიკას შორის კავშირს, არამედ გახსნის სომხეთის ჩრდილოეთ რაიონების სარკინიგზო კავშირს სიუნიქის მარზთან ნახიჩევანის ტერიტორიის გავლით, რასაც სომხეთი საერთაშორისო სარკინიგზო ქსელში შეჰყავს“, - გაუსვა ხაზი პრემიერ-მინისტრმა.
ფაშინიანმა აღნიშნა, რომ პროექტის განხორციელება ასევე გახსნის სარკინიგზო კავშირს სპარსეთის ყურესა და შავ ზღვას შორის ირანის, ნახიჩევანის, სომხეთისა და საქართველოს ტერიტორიის გავლით, რაც ეპოქალური ცვლილებაა როგორც ირანისთვის, ისე აზერბაიჯანის, სომხეთისა და საქართველოსთვის. პრემიერ-მინისტრის დაკვირვებით, სომხეთი ამრიგად მიიღებს სარკინიგზო კავშირს ირანთან.
„ყურადღებას ვამახვილებ იმ ფაქტზე, რომ სპარსეთის ყურე-შავი ზღვის რკინიგზას პირდაპირი კავშირი არ აქვს TRIPP-თან, ანუ ამ პროექტის ნაწილი არ არის; მისი ხელახლა გახსნა გახდება რეგიონული დებლოკადის ერთ-ერთი მნიშვნელოვანი თანმდევი შედეგი. რაც შეეხება უშუალოდ TRIPP-ის სარკინიგზო ინფრასტრუქტურას, აშკარაა, რომ ის გაივლის ნორნაძორ-აგარაკის მარშრუტს, სომხეთის სამხრეთ საზღვრის გასწვრივ, არაქსის ნაპირზე საბჭოთა პერიოდში არსებული, ყველასთვის ცნობილი რკინიგზის პროექტით. ეს რკინიგზა აზერბაიჯანის ტერიტორიის გავლით სომხეთს დააკავშირებს რუსეთსა და ცენტრალურ აზიასთან, და გასაგებია, რომ ამით უზარმაზარი ტვირთზიდვები განხორციელდება, განსაკუთრებით აღმოსავლეთიდან დასავლეთისკენ. ეს ტვირთები გარდაუვლად გაივლის TRIPP-ით - ნორნაძორ-აგარაკის რკინიგზით. გასაგებია, რომ აგარაკიდან ტვირთები შევა ნახიჩევანში და სწორედ აქ წარმოიქმნება ჩვენთვის ვითარება, რომლის მართვასაც არსებითი მნიშვნელობა აქვს სომხეთისთვის. ეს ვითარება შემდეგია: საბჭოთა პერიოდში ნახიჩევანიდან რკინიგზა არარატის მარზის დასახლება ერასხით შედიოდა სომხეთში და გრძელდებოდა შირაკის მარზის დასახლება ახურიკამდე, შემდეგ კი შედიოდა თურქეთში. ახლა ვხედავთ, რომ საერთაშორისო ინვესტორები, აღფრთოვანებულნი TRIPP-ის პროექტით და ინვესტიციების განხორციელების დიდი ინტერესით, ეძებენ ერასხი-ახურიკის სარკინიგზო მონაკვეთის გვერდის ავლით გზებს. ეძებენ სქემას, რომ ტვირთებმა ნორნაძორ-აგარაკის რკინიგზით ნახიჩევანში შესვლის შემდეგ დასავლეთისკენ სვლა განაგრძონ არა სომხეთის რკინიგზით, არამედ გვერდი აუარონ სომხეთის რკინიგზას. ეს ჩვენთვის დიდი პრობლემაა, რადგან ასეთ სცენარში სომხეთი კარგავს დიდ შემოსავლებს, ინვესტიციებს, პოტენციურ სამუშაო ადგილებსა და განვითარების შესაძლებლობებს“, - განაცხადა პრემიერ-მინისტრმა.
ფაშინიანის შეფასებით, ეს ინვესტორები, გადამზიდავები, საქონლის გამყიდველები და მყიდველები ცდილობენ თავი აარიდონ ერასხი-ახურიკის რკინიგზას, რადგან რკინიგზის ეს მონაკვეთი, თუმცა სომხეთის სრული საკუთრებაა, იმყოფება რუსული რკინიგზის მართვის ქვეშ, ხოლო რუსეთსა და დასავლეთს შორის არსებული რთული ურთიერთობები, რუსეთის წინააღმდეგ დაწესებული სანქციები საერთაშორისო ინვესტორებს, გადამზიდავებსა და ვაჭრობის მონაწილეებს აიძულებს თავი აარიდონ ამას, ჩათვალონ რისკად და არ წავიდნენ რისკზე პირდაპირი თუ ირიბი სასანქციო შეზღუდვების ან ასეთი რისკის შემცველ ინფრასტრუქტურასთან მუშაობით.
„ისინი თვლიან, რომ ასეთ ინფრასტრუქტურასთან მუშაობით რისკავენ, მით უმეტეს, თუ გავითვალისწინებთ, რომ TRIPP-ით ტვირთზიდვის ყველაზე მსხვილი კლიენტები იქნებიან ის ქვეყნები, რომლებმაც სანქციები დააწესეს რუსეთის წინააღმდეგ“, - განაცხადა ნიკოლ ფაშინიანმა.