სომხეთის პრემიერ-მინისტრის აპარატმ გამოაქვეყნა სომხეთის რესპუბლიკასა და ამერიკის შეერთებულ შტატებს შორის ხელმოწერილი ურთიერთგაგების მემორანდუმები

სომხეთის პრემიერ-მინისტრის აპარატმ გამოაქვეყნა სომხეთის რესპუბლიკასა და ამერიკის შეერთებულ შტატებს შორის ხელმოწერილი ურთიერთგაგების მემორანდუმები. „არმენპრესი“ მემორანდუმებს სრულად წარმოგიდგენთ ქვემოთ․

ურთიერთგაგების მემორანდუმი ამერიკის შეერთებული შტატების მთავრობისა და სომხეთის რესპუბლიკის მთავრობის შორის ინოვაციური პარტნიორობის შესახებ ხელოვნური ინტელექტისა და ნახევარგამტარების სფეროში․

ამერიკის შეერთებული შტატების მთავრობა და სომხეთის რესპუბლიკის მთავრობა (შემდგომში – მონაწილეები), აღიარებენ თავიანთ საერთო ინტერესს ინოვაციების, ეკონომიკური განვითარების და ტექნოლოგიური პროგრესის წახალისების საქმეში, ასევე გამოხატავენ ურთიერთ ინტერესს სომხეთის ნახევარგამტარების ეკოსისტემაში ინვესტიციების განხორციელების მიმართ, რაც ხელს შეუწყობს ტექნოლოგიური კომერციალიზაციისა და ეკონომიკური სარგებლის მიღებას ორივე მხარისთვის. ისინი ასევე ადასტურებენ საერთო სურვილს, გააძლიერონ მხარდაჭერა ნახევარგამტარების მიწოდების მდგრადი ჯაჭვების უზრუნველყოფაში და აღიარებენ თავიანთი საქმიანობის ერთმანეთის შემავსებელ ხასიათს, ისევე როგორც უფრო მჭიდრო სტრატეგიული თანამშრომლობის სარგებელს.

I. მიზანი

ამერიკის შეერთებული შტატები და სომხეთის რესპუბლიკა ამ მემორანდუმს ამუშავებენ აშშ-სა და სომხეთის სტრატეგიული პარტნიორობის ქარტიის ფარგლებში, მიზნად ისახავენ თანამშრომლობის გაღრმავებას ნახევარგამტარების უსაფრთხო მიწოდების ჯაჭვების განვითარებაში, მათ შორის ნახევარგამტარების ეკოსისტემისა და ინტეგრირებული მიკროსქემების და ელექტრონული მრეწველობის დარგებში, შესაბამისი ინდუსტრიების შორის კავშირის შექმნასა და ხელოვნური ინტელექტის აპლიკაციების კომერციალიზაციის ხელშეწყობაში. ასევე, მიზნად ისახავენ სომხეთის სტატუსის ამაღლებას აშშ-ის ექსპორტის კონტროლის სისტემის ფარგლებში საჭირო პირობების შესრულებით.

მონაწილეები გეგმავენ უპასუხონ თავიანთი ნახევარგამტარების მიწოდების ჯაჭვისა და ხელოვნური ინტელექტის სფეროების განვითარების პრიორიტეტებს, მათ შორის:

• სომხეთის ნახევარგამტარების ეკოსისტემის განვითარების შესაძლებლობების შესწავლით;
• კერძო სექტორის ინვესტიციების წახალისებით, ასევე ერთობლივი პროექტებისა და საჯარო-კერძო პარტნიორობების მეშვეობით ურთიერთგაგების მემორანდუმის პრაქტიკული განხორციელების დაჩქარების მიზნით;
• ინფორმაციის ურთიერთგაცვლის გაზრდით ნახევარგამტარების მიწოდების უსაფრთხო ჯაჭვების და ხელოვნური ინტელექტის აპლიკაციების განვითარების საუკეთესო პრაქტიკების შესახებ;
• ორმხრივი და საერთაშორისო დისკუსიების გაფართოებით ექსპორტის კონტროლის საუკეთესო პრაქტიკების შესახებ;
• ერთობლივი კვლევითი თანამშრომლობის წახალისებით (სომხეთ-აშშ ორმხრივი სამეცნიერო ფონდის შექმნის შესაძლებლობის ჩათვლით) ნახევარგამტარების მიმართულებით, ასევე მიწოდების ჯაჭვების მდგრადობისა და ინოვაციების, სამუშაო ძალის განვითარების, ცოდნისა და ტექნოლოგიების გადაცემის მხარდაჭერისთვის.

II. თანამშრომლობის სფეროები

მონაწილეები მიზნად ისახავენ ითანამშრომლონ რიგ სფეროებში, მათ შორის:

• აშშ-ის კერძო სექტორის, გაერთიანებებისა და შესაბამისი სხვა დაინტერესებული მხარეების ცნობიერების ამაღლება საქართველოში არსებული ნახევარგამტარების ეკოსისტემისა და ექსპორტის სანდო კონტროლის მექანიზმების შესახებ;
• ნახევარგამტარების უსაფრთხო მიწოდების ჯაჭვების ექსპორტის კონტროლის ზომების გაფართოება;
• ხელოვნური ინტელექტის აპლიკაციებისა და მოდელების განვითარების ექსპორტის ეფექტიანი კონტროლის მექანიზმების გამყარება;
• მონაწილეებს შორის თანამშრომლობის გაფართოება ხელოვნური ინტელექტის რესურსების გადახრის იდენტიფიცირებისა და პრევენციის მიზნით;
• სამუშაო ძალის მომზადება ხელოვნური ინტელექტის აპლიკაციების ეფექტურად გამოსაყენებლად და ინტეგრირებისთვის, მათ შორის თავისუფლებასთან,
• სიზუსტესთან, მთლიანობასთან და მიზნებთან დაკავშირებული საკითხების გათვალისწინებით;
• ინვესტიციების წახალისების და ინფრასტრუქტურის განვითარების შესაძლებლობების მოძიება საქართველოს მაღალი ტექნოლოგიების სექტორში.

III. ზოგადი დებულებები

1. ვადა: ურთიერთგაგების მემორანდუმი ძალაში შევა მისი ხელმოწერის თარიღიდან და იმოქმედებს ერთი (1) წლის განმავლობაში. მოსალოდნელია, რომ თანამშრომლობა გაგრძელდება დამატებით სამ ვადით, თუ რომელიმე მონაწილე წერილობით არ შეატყობინებს მეორეს თანამშრომლობის შეწყვეტის შესახებ არანაკლებ სამოც (60) დღით ადრე. ნებისმიერი უთანხმოება, რომელიც შეიძლება წარმოიშვას მემორანდუმის განმარტების ან გამოყენებისას, გადაიჭრება მეგობრულად — კონსულტაციების გზით მონაწილეთა კომპეტენტურ ორგანოებს შორის.
2. ცვლილებები: მონაწილეებს შეუძლიათ მემორანდუმში ცვლილებები შეიტანონ ორმხრივი წერილობითი გადაწყვეტილებით.
3. საკონტაქტო პირები: მონაწილეები დაასახელებენ შესაბამისი უწყებების წარმომადგენლებს საკონტაქტო პირებად, რათა უზრუნველყონ მემორანდუმის შესრულების კოორდინაცია.
4. ანგარიშგებები და დიალოგი: მონაწილეები გეგმავენ პერიოდული კონსულტაციების გამართვას, მათ შორის ექსპერტულ და უმაღლეს დონეებზე, პროგრესის შესაფასებლად და თანამშრომლობის ახალი შესაძლებლობების განსასაზღვრად.
5. მემორანდუმის მოქმედება: ნამდვილი მემორანდუმი არ ქმნის საერთაშორისო ან შიდა სამართლის ფარგლებში რაიმე უფლებებს ან ვალდებულებებს. მონაწილეები, კერძოდ, აღიარებენ, რომ მემორანდუმი არ წარმოადგენს ფინანსური ვალდებულების აღებას. თითოეული მონაწილე ინარჩუნებს საკუთარ და უნიკალურ მისიას და მანდატს და თავისივე ვალდებულებებს. მონაწილეთა შორის თანამშრომლობა, რომელიც გათვალისწინებულია მემორანდუმით, არ უნდა იქნეს განხილული როგორც პარტნიორობა ან სხვა სახის იურიდიული პირის ან ერთეულის შექმნა. თითოეული მონაწილე თავად დაფარავს ყველა ხარჯს, რომელიც წარმოიშვება მემორანდუმთან დაკავშირებით. მონაწილეები მიზნად ისახავენ მემორანდუმის განხორციელებას ისე, რომ ეს არ ჩაერიოს სხვა შეთანხმებებში, რომლებიც შესაძლოა არსებობდეს მონაწილეებს შორის მემორანდუმის ხელმოწერამდე ან შემდეგ. მემორანდუმში არაფერი ითვალისწინებს ექსკლუზიურ სამუშაო ურთიერთობას.
   ურთიერთგაგების მემორანდუმი ამერიკის შეერთებული შტატების მთავრობისა და სომხეთის რესპუბლიკის მთავრობის შორის ენერგეტიკული უსაფრთხოების სფეროში პარტნიორობის შესახებ

ამერიკის შეერთებული შტატების მთავრობა და სომხეთის რესპუბლიკის მთავრობა (შემდგომში — მონაწილეები), ენერგეტიკულ სფეროში ინვესტიციების განხორციელების მიმართ ორმხრივი ინტერესის გამოხატვით, რაც მიზნად ისახავს სომხეთის ენერგეტიკული დივერსიფიკაციის, უსაფრთხოების, მდგრადობისა და მოდერნიზაციის ხელშეწყობას,
ბირთვულ საკითხებში სამოქალაქო თანამშრომლობის გაფართოების საერთო სურვილის დადასტურებით, მონაწილეთა საქმიანობის ურთიერთდამატებითი ხასიათისა და მათ შორის სტრატეგიული, უფრო მჭიდრო თანამშრომლობის სარგებლის აღიარებით, მიაღწიეს შემდეგ ურთიერთგაგებას:

I. მიზანი

ამ ურთიერთგაგების მემორანდუმის (შემდგომში – მემორანდუმი) მიზანია თანამშრომლობა სომხეთის ენერგოსისტემის მდგრადობის გაუმჯობესების მიმართულებით, მათ შორის, ენერგეტიკული რეგულაციების და ბაზრის სტანდარტების საერთაშორისო საუკეთესო პრაქტიკებთან შესაბამისობის უზრუნველყოფით, ასევე სომხეთის დაბალნახშირბადიანი, კონკურენტუნარიანი და საერთაშორისო ბაზრებთან ინტეგრირებული ენერგეტიკული ეკონომიკის ჩამოყალიბების ხელშეწყობით.

მხარეები მიზნად ისახავენ რეაგირებას სომხეთის ენერგეტიკული სექტორის პრიორიტეტებზე, მათ შორის:

• კერძო სექტორის ინვესტიციების წახალისებით;
• სამოქალაქო ატომური ენერგიის სფეროში თანამშრომლობის გაფართოებით;
• ენერგეტიკულად კრიტიკული ობიექტების დაცვის გაძლიერებით;
• კრიტიკული და სოციალური ინფრასტრუქტურების ენერგეტიკული მდგრადობისა და დამოუკიდებლობის განმტკიცებით;
• რეგიონული თანამშრომლობის და საზღვარგარეთის ენერგოკომერციის შესაძლებლობების ხელშეწყობით;
• სომხეთის ენერგეტიკული სექტორის კადრების კვალიფიკაციისა და შესაძლებლობების განვითარების მხარდაჭერით.

II. თანამშრომლობის სფეროები

მხარეები მიზნად ისახავენ თანამშრომლობას რამდენიმე მიმართულებით, მათ შორის, მაგრამ არ შემოიფარგლება შემდეგით:

• სამოქალაქო ატომური ენერგიის სფეროში თანამშრომლობა, მათ შორის მცირე მოდულური რეაქტორების ტექნოლოგიების მიმართულებით;
• ინვესტიციების წახალისება სომხეთის კრიტიკული ენერგეტიკული ინფრასტრუქტურის გასაძლიერებლად, მათ შორის განახლებადი ენერგიის წყაროებისთვის ენერგიის აკუმულირების სისტემების განვითარების მხარდაჭერა;
• ინვესტიციების წახალისება სომხეთის ელექტროგადამცემი და გამანაწილებელი ქსელების მოდერნიზაციისთვის;
• სომხეთის ენერგეტიკული ინფრასტრუქტურის კიბერუსაფრთხოების გაძლიერება, მათ შორის ტექნიკური დახმარების გზით.

III. ზოგადი დებულებები

1. ვადა: ურთიერთგაგების მემორანდუმი ძალაში შევა მისი ხელმოწერის თარიღიდან და იმოქმედებს ერთი (1) წლის განმავლობაში. მოსალოდნელია, რომ თანამშრომლობა გაგრძელდება დამატებით სამ ვადით, თუ რომელიმე მონაწილე წერილობით არ შეატყობინებს მეორეს თანამშრომლობის შეწყვეტის შესახებ არანაკლებ სამოც (60) დღით ადრე. ნებისმიერი უთანხმოება, რომელიც შეიძლება წარმოიშვას მემორანდუმის განმარტების ან გამოყენებისას, გადაიჭრება მეგობრულად — კონსულტაციების გზით მონაწილეთა კომპეტენტურ ორგანოებს შორის.
2. ცვლილებები: მონაწილეებს შეუძლიათ მემორანდუმში ცვლილებები შეიტანონ ორმხრივი წერილობითი გადაწყვეტილებით.
3. საკონტაქტო პირები: მონაწილეები დაასახელებენ შესაბამისი უწყებების წარმომადგენლებს საკონტაქტო პირებად, რათა უზრუნველყონ მემორანდუმის შესრულების კოორდინაცია.
4. ანგარიშგებები და დიალოგი: მონაწილეები გეგმავენ პერიოდული კონსულტაციების გამართვას, მათ შორის ექსპერტულ და უმაღლეს დონეებზე, პროგრესის შესაფასებლად და თანამშრომლობის ახალი შესაძლებლობების განსასაზღვრად.
5. მემორანდუმის მოქმედება: ნამდვილი მემორანდუმი არ ქმნის საერთაშორისო ან შიდა სამართლის ფარგლებში რაიმე უფლებებს ან ვალდებულებებს. მონაწილეები, კერძოდ, აღიარებენ, რომ მემორანდუმი არ წარმოადგენს ფინანსური ვალდებულების აღებას. თითოეული მონაწილე ინარჩუნებს საკუთარ და უნიკალურ მისიას და მანდატს და თავისივე ვალდებულებებს. მონაწილეთა შორის თანამშრომლობა, რომელიც გათვალისწინებულია მემორანდუმით, არ უნდა იქნეს განხილული როგორც პარტნიორობა ან სხვა სახის იურიდიული პირის ან ერთეულის შექმნა. თითოეული მონაწილე თავად დაფარავს ყველა ხარჯს, რომელიც წარმოიშვება მემორანდუმთან დაკავშირებით. მონაწილეები მიზნად ისახავენ მემორანდუმის განხორციელებას ისე, რომ ეს არ ჩაერიოს სხვა შეთანხმებებში, რომლებიც შესაძლოა არსებობდეს მონაწილეებს შორის მემორანდუმის ხელმოწერამდე ან შემდეგ. მემორანდუმში არაფერი ითვალისწინებს ექსკლუზიურ სამუშაო ურთიერთობას.

ურთიერთგაგების მემორანდუმი ამერიკის შეერთებული შტატების მთავრობისა და სომხეთის რესპუბლიკის მთავრობის შორის პროექტი „მშვიდობის გზაჯვარედინის“ შესაძლებლობების გაძლიერების სფეროში პარტნიორობის შესახებ

ამერიკის შეერთებული შტატების მთავრობა და სომხეთის რესპუბლიკის მთავრობა (შემდგომში – მონაწილეები), სრულად ხაზგასმით აღნიშნავენ სომხეთის სუვერენიტეტისა და ტერიტორიული მთლიანობის, მისი საერთაშორისოდ აღიარებული საზღვრების ხელშეუხებლობის ურყევ მხარდაჭერას, აფიქსირებენ ურთიერთ ინტერესს სომხეთის „მშვიდობის გზაჯვარედინის“ პროექტში ინვესტირებისა და ქვეყნის ინფრასტრუქტურისა და სასაზღვრო უსაფრთხოების გაუმჯობესების მიმართულებით, ადასტურებენ საერთო სურვილს გააძლიერონ სომხეთის ინფრასტრუქტურისა და სასაზღვრო უსაფრთხოების შესაძლებლობები და გაზარდონ მისი პოტენციალი, როგორც რეგიონული და გლობალური ვაჭრობის ეფექტიანი სატრანზიტო ჰაბისა, აღიარებენ თავიანთი საქმიანობის ურთიერთდამაკომპლემენტარებელ ხასიათს და მათ შორის უფრო მჭიდრო სტრატეგიული თანამშრომლობის სარგებელს,
მივიდნენ შემდეგ გაგებამდე:

I. მიზანი

აღნიშნული მემორანდუმის (შემდგომში – მემორანდუმი) მიზანია მხარეთა თანამშრომლობა სომხეთის ინფრასტრუქტურისა და სასაზღვრო უსაფრთხოების გაუმჯობესების კუთხით, მათ შორის ინვესტიციების, რესურსების, გადამზადების და პარტნიორობის გზით.

მონაწილეები გეგმავენ უპასუხონ სომხეთის ინფრასტრუქტურისა და სასაზღვრო უსაფრთხოების პრიორიტეტებს, მათ შორის:

• კერძო სექტორის ინვესტიციების წახალისებით;
• საბაჟო კონტროლის ეფექტიანობისა და სასაზღვრო უსაფრთხოების კუთხით თანამშრომლობისა და შესაძლებლობების გაძლიერებით, მათ შორის უკანონო გადაზიდვებისა და კონტრაბანდის წინააღმდეგ ბრძოლის მიზნით;
• აშშ-ის შიდა უსაფრთხოების დეპარტამენტსა და სომხეთის ეროვნული უშიშროების სამსახურის სასაზღვრო ჯარებსა და სახელმწიფო შემოსავლების კომიტეტს შორის საუკეთესო პრაქტიკების გაცვლის ხელშეწყობით;
• კიბერუსაფრთხოების სფეროში საუკეთესო პრაქტიკებისა და შესაძლებლობების გაფართოებით.

II. თანამშრომლობის სფეროები

მონაწილეები თანამშრომლობას გეგმავენ რამდენიმე მიმართულებით, მათ შორის, მაგრამ არა მხოლოდ:

• სომხეთის სასაზღვრო უსაფრთხოების გაძლიერება გადამზადების, აშშ-ის მთავრობის რესურსებისა და აშშ-ის შიდა უსაფრთხოების დეპარტამენტის საბაჟო და სასაზღვრო დაცვის სააგენტოს საუკეთესო პრაქტიკების გამოყენებით;
• კიბერუსაფრთხოების ოპერაციებში ინვესტიციების გაზრდა;
• ინვესტიციების ხელშეწყობა სომხეთის ინფრასტრუქტურისა და სასაზღვრო უსაფრთხოების სისტემების მოდერნიზაციისთვის.

III. ზოგადი დებულებები

1. ვადა: ურთიერთგაგების მემორანდუმი ძალაში შევა მისი ხელმოწერის თარიღიდან და იმოქმედებს ერთი (1) წლის განმავლობაში. მოსალოდნელია, რომ თანამშრომლობა გაგრძელდება დამატებით სამ ვადით, თუ რომელიმე მონაწილე წერილობით არ შეატყობინებს მეორეს თანამშრომლობის შეწყვეტის შესახებ არანაკლებ სამოც (60) დღით ადრე. ნებისმიერი უთანხმოება, რომელიც შეიძლება წარმოიშვას მემორანდუმის განმარტების ან გამოყენებისას, გადაიჭრება მეგობრულად - კონსულტაციების გზით მონაწილეთა კომპეტენტურ ორგანოებს შორის.
2. ცვლილებები: მონაწილეებს შეუძლიათ მემორანდუმში ცვლილებები შეიტანონ ორმხრივი წერილობითი გადაწყვეტილებით.
3. საკონტაქტო პირები: მონაწილეები დაასახელებენ შესაბამისი უწყებების წარმომადგენლებს საკონტაქტო პირებად, რათა უზრუნველყონ მემორანდუმის შესრულების კოორდინაცია.
4. ანგარიშგებები და დიალოგი: მონაწილეები გეგმავენ პერიოდული კონსულტაციების გამართვას, მათ შორის ექსპერტულ და უმაღლეს დონეებზე, პროგრესის შესაფასებლად და თანამშრომლობის ახალი შესაძლებლობების განსასაზღვრად.
5. მემორანდუმის მოქმედება: ნამდვილი მემორანდუმი არ ქმნის საერთაშორისო ან შიდა სამართლის ფარგლებში რაიმე უფლებებს ან ვალდებულებებს. მონაწილეები, კერძოდ, აღიარებენ, რომ მემორანდუმი არ წარმოადგენს ფინანსური ვალდებულების აღებას. თითოეული მონაწილე ინარჩუნებს საკუთარ და უნიკალურ მისიას და მანდატს და თავისივე ვალდებულებებს. მონაწილეთა შორის თანამშრომლობა, რომელიც გათვალისწინებულია მემორანდუმით, არ უნდა იქნეს განხილული როგორც პარტნიორობა ან სხვა სახის იურიდიული პირის ან ერთეულის შექმნა. თითოეული მონაწილე თავად დაფარავს ყველა ხარჯს, რომელიც წარმოიშვება მემორანდუმთან დაკავშირებით. მონაწილეები მიზნად ისახავენ მემორანდუმის განხორციელებას ისე, რომ ეს არ ჩაერიოს სხვა შეთანხმებებში, რომლებიც შესაძლოა არსებობდეს მონაწილეებს შორის მემორანდუმის ხელმოწერამდე ან შემდეგ. მემორანდუმში არაფერი ითვალისწინებს ექსკლუზიურ სამუშაო ურთიერთობას.