დარეგისტრირდება კომპანია, რომლის აქციებიც გადანაწილდება სომხეთსა და აშშ-ს შორის։ კოსტანიანი „ტრამპის გზის“ პროექტის შესახებ დეტალებს ასახელებს გზა

სომხეთის რესპუბლიკის საგარეო საქმეთა მინისტრის მოადგილე ვაჰან კოსტანიანმა „ტრამპის გზის“ პროექტთან დაკავშირებით გარკვეული დეტალები გაამჟღავნა.

„არმენპრესის“ ინფორმაციით, კოსტანიანმა თემას ირანულ საინფორმაციო სააგენტო „IRNA“-სთან ინტერვიუში შეეხო.

კოსტანიანის განცხადებით, „ტრამპის გზის“ პროექტის ფარგლებში იგეგმება სომხეთში დარეგისტრირდეს კომპანია, რომლის აქციებიც გადანაწილდება სომხეთსა და აშშ-ს შორის, თუმცა ეს არ ნიშნავს ამერიკის უსაფრთხოების სფეროში ყოფნას რეგიონში.

ქვემოთ შეგიძლიათ წაიკითხოთ სომხეთის რესპუბლიკის საგარეო საქმეთა მინისტრის მოადგილის სრული ინტერვიუ:

-შუადღე მშვიდობისა, ბატონო მოადგილე მინისტრო. დიდი მადლობა ამ შესაძლებლობისა და იმ დროისთვის, რაც დაგვითმეთ თქვენი თეირანში მნიშვნელოვანი ვიზიტის დროს. მსურს გკითხოთ ორმხრივი ურთიერთობების, ირანსა და სომხეთს შორის არსებული მდგომარეობის თქვენი შეფასების, ასევე მათი განვითარების და გაფართოების პოტენციალის შესახებ.

-სომხეთის დამოუკიდებლობის დღიდან ირანსა და სომხეთს, როგორც ორ ხალხს, ჰქონდათ ძალიან კარგი, მართლაც გამორჩეული ურთიერთობები. 1991 წლიდან ჩვენი ორმხრივი კავშირები სტაბილურად ვითარდება. დღეს ჩვენს ორ ქვეყანას, ჩვენს ლიდერებსა და ჩვენს მთავრობებს შორის ურთიერთობები განსაკუთრებულია და ჩვენთვის დიდ მნიშვნელობას ატარებს. ვფიქრობ, ეს ურთიერთობები სტრატეგიული ხასიათისაა და დარწმუნებული ვარ, რომ პრეზიდენტ პეზეშკიანის ვიზიტი ერევანში მათ უფრო მაღალ დონეზე აიყვანს.

ეს ურთიერთობები მოიცავს თანამშრომლობის ფართო სპექტრს — პოლიტიკიდან ეკონომიკამდე. ბოლო წლებში ჩვენ საგრძნობ შედეგებს მივაღწიეთ ვაჭრობის სფეროში და ჩვენი მთავრობების შორის დავისახეთ ამბიციური მიზნები, ჯერ მივაღწიოთ 1 მილიარდ დოლარიან სავაჭრო ბრუნვას, შემდეგ კი 3 მილიარდ დოლარს. ირანთან სომხეთის ურთიერთობები მართლაც უნიკალურია და ჩვენ მათ განვიხილავთ ბევრად მეტად, ვიდრე მხოლოდ ენერგეტიკის ან პოლიტიკის სფეროში თანამშრომლობა, რადგან კარგი მეზობლისთან ურთიერთობა ჩვენთვის პრიორიტეტია. ეს პრიორიტეტი დაფიქსირებულია ჩვენი მთავრობის 2021-2026 წლების პროგრამაში და შემიძლია ვთქვა, რომ მთავრობის მოქმედების პროგრამაში განსაზღვრული პოლიტიკა და კრიტერიუმები წარმატებით ხორციელდება.

-როგორც მოგეხსენებათ, ვაშინგტონში ერევანსა და ბაქოს შორის შეთანხმების შემდეგ ეს საკითხი ირანში საინფორმაციო მედიაში სათაურებში იყო. რა გავლენა ექნება ამ შეთანხმებას რეგიონულ უსაფრთხოებასა და სტაბილურობაზე?

-მადლობა კითხვისთვის. ვფიქრობ, ეს ისტორიული მოვლენა სათაურებში მოხვდა არა მხოლოდ ირანში, არამედ მთელ მსოფლიოში. ჩვენთვის მნიშვნელოვანია მოვისმინოთ მეგობრული ქვეყნების, განსაკუთრებით ირანის, რეაქციები და მოსაზრებები. ჩვენ ვაფასებთ ირანის საგარეო საქმეთა სამინისტროს დაბალანსებულ განცხადებას, ისევე როგორც საგარეო საქმეთა მინისტრისა და პრეზიდენტის შემდგომ განცხადებებს. ვფიქრობ, რომ ახლა შევდივართ სომხეთ-აზერბაიჯანის ურთიერთობების ახალ ეპოქაში, სადაც ორივე ქვეყანა და მათი ლიდერები ღიად ადასტურებენ თავიანთ ერთგულებას მშვიდობისადმი. ეს დადებით გავლენას მოახდენს არა მხოლოდ ჩვენს ორმხრივ ურთიერთობებზე, არამედ რეგიონულ დინამიკაზე — პოლიტიკიდან ეკონომიკამდე.

აზერბაიჯანთან ჩვენი ერთ-ერთი ძირითადი შეთანხმებაა რეგიონში კომუნიკაციის გზების გახსნა, სრული ურთიერთპატივისცემით ქვეყნების სუვერენიტეტის, იურისდიქციისა და ტერიტორიული მთლიანობის მიმართ. პრაქტიკულად ეს ახალ კარს გახსნის სომხეთ-ირანის რკინიგზის თანამშრომლობისთვის, მათ შორის ნახიჩევან-ჯულფას რკინიგზის მეშვეობით, რაც ნიშნავს ირანის რკინიგზით ხელმისაწვდომობას სომხეთთან და საბოლოოდ შავ ზღვასთან.

-როგორ ხედავთ ირანის ადგილს ამ განტოლებაში? და როგორი არის ერევნის პოზიცია „3+3“-ის მსგავსი რეგიონული მექანიზმების როლთან დაკავშირებით?

-ირანის როლის თაობაზე, განსაკუთრებით ირანის მიერ შემოთავაზებული „3+3“ რეგიონული მექანიზმის ფარგლებში, უნდა აღვნიშნო, რომ სომხეთი ამ პლატფორმის მუშაობაში მონაწილეობს პირველივე შეხვედრიდან, თავდაპირველად მინისტრის მოადგილეების დონეზე, ხოლო მოგვიანებით მინისტრების დონეზე. ჩვენ ვფიქრობთ, რომ ეს დიალოგის ფორმატი შეიძლება გახდეს კომფორტული პლატფორმა რეგიონული პროექტების, განსაკუთრებით საკომუნიკაციო პროექტების განსახილველად. სომხეთსა და აზერბაიჯანს შორის ბოლო განვითარებებმა და რეგიონული სატრანსპორტო მარშრუტების გახსნის შესახებ პრინციპულმა შეთანხმებამ დიალოგისთვის ახალი თავი გახსნა, მათ შორის „3+3“-ის ფორმატში. მინისტრთა ბოლო განცხადების თანახმად, შემდეგი შეხვედრა უნდა გაიმართოს ან ერევანში, ან ბაქოში, და ჩვენ ასევე ვგეგმავთ ორმხრივ კონსულტაციებს აზერბაიჯანის მხარესთან.

-ვაშინგტონის როლის გათვალისწინებით ამ შეთანხმებაში, რა არის ერევნის პოზიცია რეგიონში შეერთებული შტატების ან ნებისმიერი მესამე მხარის არსებობის შესახებ? და რა გარანტიებია, რომ შეერთებული შტატები არ ითამაშებს უარყოფით როლს რეგიონული ქვეყნების წინააღმდეგ?

-ამ შეთანხმებასთან და შეერთებული შტატების როლთან დაკავშირებით თეირანის შეშფოთების თაობაზე უნდა აღვნიშნო, რომ ეს გუშინ და დღეს ჩვენი განხილვების ერთ-ერთი ძირითადი თემა იყო და რომ ეს სენსიტიურობა გათვალისწინებულია „ტრამპის გზა“-ს სახელით ცნობილ საკომუნიკაციო პროექტზე წინასწარ მოლაპარაკებებში.

ამ პროექტის გარკვეული დეტალები უკვე განსაზღვრული და შეთანხმებულია, რომლებიც მე გავუზიარე ირანულ მხარეს, და მზად ვარ მათ შესახებ საჯაროდ განვაცხადო․ გათვალისწინებულია, რომ სომხეთში დარეგისტრირდება კომპანია, რომლის აქციები განაწილდება სომხეთსა და შეერთებულ შტატებს შორის, თუმცა ეს არ ნიშნავს აშშ-ის უსაფრთხოების წარმომადგენლობას რეგიონში. ჩვენ გვესმის, რომ ეს იყო ირანული მხარის ერთ-ერთი ძირითადი შეშფოთება, და ვფიქრობ, რომ ეს შეშფოთება გათვალისწინებულია.

ჩვენთვის ირან-სომხეთის საზღვრისა და მისი გამშვები პუნქტების შეუფერხებელი და უქმეების გარეშე მუშაობა, როგორც საქონლის, ისე მგზავრების გადაადგილებისთვის, სტრატეგიულ მნიშვნელობას ატარებს, და ამ მხრივ რაიმე დაბრკოლებას არ ველით. საკომუნიკაციო მარშრუტების გახსნა, მათ შორის სამი ახალი პროექტი, განხორციელდება ქვეყნების სუვერენიტეტისა და იურისდიქციის საფუძველზე, რაც თავისთავად კიდევ ერთი გარანტიაა.

-განა სომხეთი არ იზიარებს იმ შეშფოთებას, რომ აშშ-ის ყოფნა ამ რეგიონში შეიძლება რეგიონულ ძალებსა და ვაშინგტონს შორის ძალაუფლებისთვის ბრძოლას გამოიწვიოს?

-ჩვენი საერთო პოზიცია საკომუნიკაციო მარშრუტების გახსნასთან დაკავშირებით ასახულია სომხეთის რესპუბლიკის პრემიერ-მინისტრის „მშვიდობის გზაჯვარედინის“ ინიციატივაში. ვფიქრობთ, რომ ეს გახსნა არ უნდა იქცეს ახალ გეოპოლიტიკურ შეზღუდვად, არამედ უნდა ემსახურებოდეს ნდობის განმტკიცების ინსტრუმენტად გეოპოლიტიკურ ძალებს შორის. პრაქტიკაში, აშშ-ის აქციები სომხეთში დარეგისტრირებულ კომპანიაში სარგებელს მოუტანს შეერთებულ შტატებს, ირანი მიიღებს შავ ზღვაზე ხელმისაწვდომობას, ხოლო ჩვენ შევძლებთ რუსეთისთან დაკავშირებას აზერბაიჯანის რკინიგზის მეშვეობით. გვქონდეს იმედი, რომ ეს ურთიერთგამომრიცხავი ეკონომიკური ურთიერთდამოკიდებულება თანამშრომლობის ხიდად იქცევა და არა ბარიერად.

-ჩემი შემდეგი კითხვისთვის პასუხის ნაწილი უკვე მივიღე თქვენი წინა პასუხებიდან, მაგრამ, კითხვას მნიშვნელობის გათვალისწინებით, მსურს ვკითხო, ირანის შეშფოთება და მისი სომხეთთან მოკლე, მაგრამ მნიშვნელოვანი და ისტორიული საზღვრისადმი მინიჭებული მნიშვნელობა ერევანს ითვალისწინებს მოლაპარაკებების დროს?

-ირანის ძირითადი შეშფოთებების ერთ-ერთი სომხეთ-ირანის ისტორიული საზღვარია. ჩვენ ვაფასებთ ამ საზღვარს და მადლობას ვუცხადებთ ბოლო წლებში ირანის პოლიტიკური მხარდაჭერისთვის ამ საკითხში. ეს პოზიცია ჩვენთვის ისეთივე მნიშვნელოვანი არის, როგორც ირანისთვის, და ამას არანაირად არ შეეცვლება. ჩვენ უკვე მივაწოდეთ საჭირო გარანტიები ირანულ მხარეს. ამჟამად ვახორციელებთ ფართომასშტაბიან მზადებას პრეზიდენტ ფეზეშკიანის ერევანში მისაღებად. ვფიქრობ, რომ ეს ისტორიული და მრავალი წლის განმავლობაში მოლოდინიანი ვიზიტი კიდევ უფრო შეამყარებს ჩვენს ქვეყნების პოლიტიკურ სიახლოვეს და გახსნის ახალ გზებს ეკონომიკური თანამშრომლობისთვის.

-შეგიძლიათ განგვიმარტოთ, რამდენი თანამშრომლობის დოკუმენტი მოეწერება ხელს ამ ვიზიტის დროს?

-ველით, რომ ორ ქვეყანას შორის მნიშვნელოვანი დოკუმენტები გაფორმდება, მიუხედავად იმისა, რომ ზოგი დეტალი ამჟამად კონფიდენციალურია.

-პრეზიდენტ ფეზეშკიანის სომხეთში ვიზიტის წინ, მსურს მოგთხოვოთ გზავნილის მიწოდება ირანის ხალხისთვის.

-სომხეთის მთავრობასა და ხალხს აქვს ღრმა პატივისცემა ირანის ლიდერის, მთავრობისა და ხალხის მიმართ. ჩვენს ქვეყნებს შორის ურთიერთობები ჩვენთვის სტრატეგიული მნიშვნელობისაა და არასდროს გახდება გეოპოლიტიკური გარიგებების საგანი. ჩვენ ვაფასებთ ამ ურთიერთობებს, რომლებიც ათასწლეულების ისტორია აქვთ, და ვალდებულნი ვართ მათ უფრო მყარ და მდგრად მდგომარეობაში გადავცეთ მომავალი თაობებისთვის. ეს არის ჩემი მთავრობის რწმენა და გზავნილი. გმადლობთ.