Կուսակցությունները կարևորում են ոչ այնքան կառավարման մոդելի ընտրությունը, որքան իշխանության հավասարակշռման հարցը

ԵՐԵՎԱՆ, 5 ՀՈՒՆԻՍԻ, ԱՐՄԵՆՊՐԵՍ: Հայաստանի կուսակցությունների ներկայացուցիչները, որոնք ակտիվ մասնակցություն ունեն քաղաքական կյանքին, սահմանադրական բարեփոխումների արդյունքում ոչ այնքան կարևորում են կառավարման այս կամ այն մոդելի ընտրությունը, որքան իշխանությունների տարանջատման և հավասարակշռման ընդունելի մեխանիզմների հաստատումը:

«Արմենպրես»-ի հետ զրույցում «Ազատ դեմոկրատներ» կուսակցության նախագահ, ԱԺ պատգամավոր Խաչատուր Քոքոբելյանը, պատասխանելով սահմանադրական բարեփոխումների անհրաժեշտության հարցին, նշեց. «Այն պրոբլեմները, որոնք մենք այսօր ունենք Հայաստանում, այնպես չէ, որ կապված են Սահմանադրության հետ: Բայց ես դեմ եմ խնդիրը պարզունակ դնելուն: Այդտեղից չի բխում նաև, որ չի կարելի Սահմանադրություն չփոխել ու այն էլ ավելի լավը չդարձնել»:

Կառավարման մոդելների նախապատվության հարցին ի պատասխան` Խաչատուր Քոքոբելյանը հայտնեց, որ «Ազատ դեմոկրատներ»-ն ավելի շատ կողմնակից են կառավարման խորհրդարանական ձևին, բայց նաև այն կարծիքին են, որ այնքան կարևոր չէ կառավարման այս կամ այն ձևը, էական է իշխանությունների տարանջատման խնդիրը: «Իշխանությունների հստակ տարանջատման խնդրի լուծումը գտնվում է գործադիր իշխանության վերահսկման ֆունկցիան պառլամենտի` որպես ժողովրդի կողմից ընտրված, որպես թիվ մեկ վերահսկող օրենսդիր մարմնի կողմից իրացնելու մեջ: Եվ ամենակարևոր խնդիրը` ինչքանով է կարողանում Սահմանադրությունը ապահովել Հայաստանի քաղաքացիների ընտրելու իրավունքի իրացման և նրանից բխող հետևանքների ապահովման հարցը: Դժբախտաբար, մինչև այսօր ընտրությունների միջոցով իշխանափոխություն տեղի չի ունեցել»,-ասաց պատգամավորը:

Նրա խոսքով` քննարկման ներկայացված բարեփոխումների նախնական փաթեթն ու մասնագիտական հանձնաժողովի անդամների ելույթները, մինչև այս պահը գոնե իր համար համոզիչ չեն իշխանությունների տարանջատման խնդրի լուծման և ընտրելու իրավունքների ամրագրման ու ապահովման մեխանիզմների տեսանկյունից: «Ավելին, այս փաստաթղթում ես տեսնում եմ իշխանությունների էլ ավելի կենտրոնացում և մեկ քաղաքական ուժի կամ քաղաքական մեծամասնության ձեռքին խիստ կենտրոնացած իշխանություն»,-շեշտեց Խաչատուր Քոքոբելյանը:

Հայաստանի Հանրապետական կուսակցության խորհրդի անդամ, ԱԺ ՀՀԿ խմբակցության քարտուղար Հովհաննես Սահակյանի խոսքով` սահմանադրական բարեփոխումներն անհրաժեշտություն են, որոնց կարևությունը գիտակցում են բոլորը: «Ես կարծում եմ, որ բոլորն էլ տեսնում են անհրաժեշտությունը: Տեսնում ենք, որ բավականին հարցեր կան, որ բարձրացվում են, որոնք հետագայում մասնագիտական խմբի մոտ դառնում են քննարկման առարկա: Կարևոր է, որ մասնագիտական հանձնաժողովն ավելի լայն սպեկտրով տեղեկացված լինի, թե ինչ տրամադրություներ, կարծիքներ կան հասարակության լայն շերտերում` կապված սահմանադրական բարեփոխումների հետ»,-ասաց Հովհաննես Սահակյանը:

Անդրադառնալով կառավարման այս կամ այն մոդելի իրենց քաղաքական ուժի նախապատվությանը` պատգամավորը նշեց. «Կառավարման ձևի ընտրությունն այնքան էլ կարևոր չէ, որքան կարևոր են մեխանիզմները: Բոլոր համակարգերի կենտրոնում պետք է լինեն մարդը, մարդու իրավունքները, և սրա հիման վրա պետք է ձևավորվեն մեխանիզմները»,-նշեց Հովհաննես Սահակյանը:

«Բարգավաճ Հայաստան» կուսակցությունը չի տեսնում սահմանադրական բարեփոխումների անհրաժեշտությունը` այն արհեստական օրակարգ ձևավորելու փորձ համարելով: Այս մասին մեզ հետ զրույցում նշեց ԲՀԿ խմբակցության քարտուղար Նաիրա Զոհրաբյանը: «Սահմանադրական փոփոխություններով փորձ է արվում ձևավորել արհեստական օրակարգ, որը շատ հեռու է այն օրակարգից, որը առաջարկում է ժողովուրդը: Այսօր կան շատ ավելի հրատապ հարցեր, որոնք ներառում են երկրի առջև ծառացած լրջագույն մարտահրավերները` արտագաղթ, աղքատություն, գործազրկություն: Ի վերջո ԲՀԿ-ն մշտապես եղել է այն դիրքորոշմանը, որ ցանկացած գաղափար` անգամ լավագույնը, կարող է ռիսկային լինել, եթե չի իրականացվում ճիշտ ժամանակին, ճիշտ իրադրության մեջ»,-հայտնեց Նաիրա Զոհրաբյանը:

Հայաստանի քրիստոնեա-դեմոկրատական կուսակցության նախագահ Խոսրով Հարությունյանը, հաշվի առնելով հասարակական գիտակցության մակարդակն ու դինամիկ զարգացումը, տեսնում է սահմանադրական փոփոխությունների անհրաժեշտությունը: «Սահմանադրության և սահմանադրական գիտակացության տեսանկյունից մեր փորձառությունը, մեր գիտակցությունը ու կարողություններն ավելին են, քան սրանից տասը տարի առաջ: Իրավիճակն էլ դինամիկ փոխվում է և փոփոխության կարիք կա: Այլ հարց է, թե որքանով են դրանք հրատապ: Եթե այսօր տեսանելի են հարցեր, հատկապես իրավունքի գերակայության պաշտպանության առումով, անկասկած կարելի է գնալ այդ ճանապարհով»,-նշեց Խոսրով Հարությունյանը:

Նա նշեց, որ կիսում է ՍԴ նախագահի այն տեսակետը, որ իրավական համակարգը պետք է թույլ տա սահմանադրության էվոլյուցիոն զարգացում: «Այսինքն` մենք պետք է հնարավորություն ունենանք, ելնելով ստեղծված իրավիճակից, հանրային կյանքում ձևավորված գործոններից, օպերատիվ արձագանքել այդ իրավիճակներին և սահմանադրության մեջ մտցնել այնպիսի փոփոխություններ, որոնք ադեկվատ լինեն սահմանադրականին: Ես կարծում եմ, որ այդ առումով շատ օգտակար կլիներ իրավական համակարգում ներմուծել «սահմանադրական օրենք» հասկացությունը: Դա շատ օգտակար կլիներ, որպեսզի ստեղծված իրավիճակները սահմանադրության մակարդակով փոփոխության ենթարկվեն: Պետք չէ սպասել, որ ամբողջ ժողովրդով փոփոխենք սահմանադրության մեջ որևէ կետ»,-ասաց Հարությունյանը:

Խոսրով Հարությունյանի համար կառավարման մոդելների ընտրության հարցը չէ սկզբունքային, այլ իշխանությունների տարանջատման ու հավասարակշռման իրական գործիքների խնդիրը: «Շատ ավելի կարևոր է իշխանությունների տարանջատման ու հակակշռման սկզբունքը քաղաքացիների իրավունքների երաշխավորման տեսանկյունից, քան թե բուն համակարգի ընտրությունը: Շատ էական է, որ հասկանանք պետական իշխանությանը վերապահված պատասխանատվությունները հանրային կյանքում: Սրանք հարցադրումներ են, ըստ իս, որոնք շատ էական են նաև առօրյա կյանքում իրավական կիրառական պրակտիկան իրականացնելիս: Երբ ասում ենք պետություն, բոլորս նայում ենք վերև, շատերի մոտ պետությունն ու պետական մարմինները նույնացված են: Եթե ես և դուք պետական մարմիններում չենք, դա չի նշանակում, որ մենք պետության մեջ չենք, իսկ սա իր հետ բերում է նոր աղավաղված մոտեցումներ: Պետությունը պետական մարմիններն են, պետական մարմինները պետական պաշտոնյան է, պետական պաշտոնյան պետությունն է, որտեղից ծնվում են բազում պրոբլեմներ: Սա պետք է սահմանադրորեն կարգավորվի, քանի որ ես կարծում եմ` մեր հանրային կյանքը թևակոխում է նոր փուլ ու սահմանադրական հենքը շատ կարևոր է»-եզրափակեց Խոսրով Հարությունյանը:

Սահմանադրական բարեփոխումների շուրջ հանրային քննարկումները մեկնարկել են մայիսի 20-ին: Հայաստանի քաղաքական կուսակցությունների հետ քննարկումները անցկացվում են հունիսի 5-ին և 6-ին: