7 րոպեի ընթերցում
ԵՐԵՎԱՆ, 17 ԱՊՐԻԼԻ, ԱՐՄԵՆՊՐԵՍ: «Արարատ 73»-ի հաղթանակը կերտողների մեջ կան նաեւ ոչ հայկական ազգանուններ, որոնք եւս ոսկետառերով են գրվել մեր ֆուտբոլի պատմության մեջ: Նրանցից մեկն «ամենահայ» ուկրաինացին է` Սերգեյ Բոնդարենկոն: Հայաստանում մեծացած եւ ապրած ֆուտբոլիստն այսօր էլ երախտագիտությամբ բարձրաձայնում է, որ շնորհակալ է Աստծուն, որ ապրել է հայերի հետ: «Արմենպրես»-ը շարունակում է լեգենդար թիմի ֆուտբոլիստներից իմանալ մինչեւ այսօր դեռ չասվածը:
Պատմում է Սերգեյ Բոնդարենկոն:
Ծնվել է 1948 թվականին: Կիսապաշտպան: ԽՍՀՄ սպորտի վարպետ: ԽՍՀՄ ֆուտբոլի «Ա» խմբիառաջնությունում Երեւանի «Արարատ»-ի կազմում հանդես է եկել 1967 թվականից: 1973 թվականին երկրի գավաթակիր եւ ԽՍՀՄ առաջնության ոսկե մեդալակիր է: Հանդես է եկել ԽՍՀՄ երիտասարդական եւ Օլիմպիական հավաքականների կազմում: Պարգեւատրվել է Գերագույն խորհրդի պատվոգրով: Մասնակցել է ռեկորդային` 392 խաղի, խփել`32 գնդակ:
-Ինչպես եւ երբ եկաք Հայաստան:
-Նախ ամեն անգամ Աստծուն շնորհակալություն եմ հայտնում, որ հայերի հետ եմ ապրել, որ այսօր ամեն հայի նման կարոտում եմ Հայաստանը: Հայաստան եկել ենք 1952 թվականին, երբ ես 4 տարեկան էի: Սովորել եմ Երեւանի թիվ 77 դպրոցում, հետո ավարտել Ֆիզիկական կուլտուրայի պետական ինստիտուտը:
-Ֆուտբոլի Ձեզ տարան, թե դուք գնացիք:
-Այն տարիներին ամեն դպրոց իր թիմն ուներ: Ես խաղում էի մեր դպրոցի թիմում: Ընդունվեցի ֆուտբոլի դպրոց, որտեղ մարզիչս Չալիկյանն էր: Մեր թիմը մասնակցեց դպրոցականների ԽՍՀՄ առաջնությանը, որն անցկացվում էր Բելառուսում: Մենք հաղթեցինք: Այնուհետեւ խաղացել եմ «Արաքս» գործարանի թիմում, որը հանդես էր գալիս Հայաստանի առաջնության Բ խմբում: Այդ ժամանակ «Արարատ»-ի մարզիչը Արտյոմ Ֆալյանն էր, նա ինձ վերցրեց «Արարատի» փոխարինող կազմում: Առաջին գնդակը խփել եմ Ալմա-Աթայի «Կայրաթ»-ի դարպասին, երբ Ֆալյանը Զանազանյանի փոխարեն ինձ դաշտ մտցրեց:
-Ինչպես եք հիշում այդ փառահեղ 1973 թվականը:
-Մինչ այդ փառահեղ թվականը, մենք հինգ տարում «Արարատ»-ի բոլոր տարիների պարտության «պարտքերը մարեցինք»: Մենք հաղթարշավ էինք անցկացնում մոսկովյան ակումբների նկատմամբ: Մոտ 3 տարի մենք Մոսկվայի չեմպիոնն էինք: Անկեղծ ասեմ, մոսկվացիները մարզադաշտում մեզ էին երկրպագում: Արտագնա խաղերում միշտ հաղթում էինք: Մոսկվայում կայացած գավաթի խաղից հետո մենք Երեւան չվերադարձանք, մեկնեցինք Դոնեցկ առաջնության հերթական հանդիպմանը` «Շախտյոր»-ի հետ: Այստեղ էլ գործը հասավ 11 մետրանոց հարվածներին: Հաղթեցինք: Երեւան վերադարձանք որպես ԽՍՀՄ գավաթակիր եւ Բարձրագույն խմբի առաջատար: Ծով ժողովուրդ էր հավաքվել օդանավակայանում: Հանրապետության բոլոր շրջաններից մարդիկ ինքնակամ եկել էին: Մայրս պատմեց, որ գավաթը նվաճելուց հետո մեր բակ են մտել ֆուտբոլասերներ, մայրիկիս ձեռքերով օդ են թռցրել: Միամիտ կինը վախեցել էր: Մնացածի մասին շատ ասվեց եւ գրվեց, այդ սերունդը չի մոռացվում:
- Ինչ եք կարծում, ինչպես են Ձեզ հիշում Հայաստանում:
- Մեր ժողովուրդը ինձ եւ բոլորին չի մոռանում: Ամենաթարմ պահն ասեմ: Երբ Երեւանում կայացավ ԽՍՀՄ-ի եւ «Արարատ»-ի վետերանների հանդիպումը, մինչ դա կայացավ Հայաստան-Ռուսաստան ընկերական խաղը, որին ես հրավիրատոմսով ներկայացա: Երբ մտա մարզադաշտ, երիտասարդ ոստիկանը, ով 1973-ին երեւի ծնված էլ չէր, ակնածանքով ասաց. «Պարոն Բոնդարենկո, Ձեր տոմսն էլ հո չեմ պատռելու»: Իսկ մինչ օթյակի իմ տեղը հասնելը մարդիկ ոտքի կանգնեցին ու ծափերով ուղեկցեցին ինձ: Շատ հուզվեցի: Իսկ Նիկիտա Սիմոնյանը կարոտած հոր նման գրկեց ինձ: Սիմոնյանն ուրիշ, անօրինակ մարդ ու մարզիչ է եղել: Նա ֆուտբոլային տեխնիկան ու տակտիկան հոր նման խրատելով սովորեցրեց մեզ:
-Ավանդական մի հարց ունեմ` Ձեր կարծիքն այսօրվա եւ 40 տարի առաջվա ֆուտբոլի մասին:
- Ֆուտբոլը մնում է ֆուտբոլ: Խաղերը որքան նման են, նույնքան էլ տարբեր են: Մենք թիմով իրար նման էինք մտածում: Մենք խաղում էինք ֆանատիզմով, նաեւ մեր ժողովրդին ուրախացնելու համար էինք լավ խաղում: Ես համոզված եմ, որ Հայաստանը ֆուտբոլի երկիր է: Իսկ հայաստանցի ֆուտբոլասերին չես կարող խաբել: Նա ուզում է լավ խաղ տեսնել, նա ավելի լավ է տեսնում քո թույլ տված սխալը: «Բավարիա»-ի հետ մեր հանդիպման ժամանակ նույնիսկ գերմանացիները զարմացել էին, որ 75 հազարանոց «Հրազդան»-ը լցվել էր, դռան մոտ հոծ բազմություն կար, իսկ հարյուրավոր մարդիկ էլ շենքերի տանիքներից էին խաղը նայում:
- Կապը ընկերների, թիմի անդամների հետ մնացել է:
- Իհարկե, մնացել է: Մենք ոչ միայն իրար ծննդյան ու այլ տոներն ենք շնորհավորում, այլ նաեւ զանգում ենք իրարից տեղեկանալու համար: Երբ նշված խաղի համար եկա Հայաստան, թիմիս ավագը` Զանազանյանը, եկավ ինձ դիմավորելու:
Ես ընկերներիս ուրախացնելու համար մի լավ բան եմ արել. Սարուխանովի կատարմամբ հնչող «Իմ սիրելի ծերունիներ» երգի հիման վրա ես տեսահոլովակ եմ նկարահանել տվել, որտեղ իմ բոլոր ընկերներն են «նկարահանվել»: Ցուցադրվում են կադրեր մեր հանդիպումներից: Երբ աշնանը գամ Երեւան, նվիրելու եմ իրենց:Ամերիկայում ունեմ «Արարատ 73» ֆուտբոլի մարզադպրոց, որտեղ հաճախում են հայ երեխաներ: Սա ինձ համար ոչ միայն զբաղմունք է, այլ նաև մխիթարություն «Արարատ 73» անվանումը միշտ հետս պահելու համար: Շատ կուզենայի նաեւ, որ սաներիցս թեկուզ մեկը մի օր խաղար մեր ազգային հավաքականում:
- Դուք «Արարատ»-ի ամենաշատ` 392 հանդիպումն անցկացրած ռեկորդային ֆուտբոլիստն եք: Հինգ տարի խաղացել եք առանց փոխարինման: Արդյոք այլ թիմերից հրավերքներ չեք ունեցել:
-Իհարկե ունեցել եմ, հատկապես ուկրաինական ակումբներից, որոնք շատ էին մրցաշարային աղյուսակում եւ առաջնակարգ տեղերում էին: Երկու շաբաթով եմ հեռացել Արարատից: Երբ Ֆալյանը գնաց Պետերբուրգի «Զենիթ»-ը մարզելու, մեր թիմից մի քանիսին տարավ իր հետ: Ինձ էլ վերցրեց: Անկեղծ ասած, ես երկու շաբաթ մնացի «Զենիթ»-ում: Առանց Ֆալյանին ասելու, տեղյակ պահելու, գաղտնի վերադարձա Երեւան:
Սերգեյ Բոնդարենկոյի հուշերը երախտագիտությամբ գրի առավՎարվառաՀայրապետյանը