აშშ-მა, სომხეთმა და აზერბაიჯანმა მშვიდობის სამიტის წლისთავთან დაკავშირებით ერთობლივი განცხადება გაავრცელეს

ამერიკის შეერთებულმა შტატებმა, სომხეთის რესპუბლიკამ და აზერბაიჯანის რესპუბლიკამ ერთობლივი განცხადება გაავრცელეს თეთრ სახლში 2025 წლის 8 აგვისტოს გამართული მშვიდობის სამიტის პირველ წლისთავთან დაკავშირებით.

„არმენპრესის“ ცნობით, განცხადებაში ნათქვამია:

„ერთი წლის წინ პრეზიდენტმა ტრამპმა თეთრ სახლში უმასპინძლა ისტორიულ სამიტს სომხეთის პრემიერ-მინისტრ ნიკოლ ფაშინიანისა და აზერბაიჯანის პრეზიდენტ ილჰამ ალიევის მონაწილეობით, რომლის დროსაც პრემიერ-მინისტრმა ფაშინიანმა და პრეზიდენტმა ალიევმა ხელი მოაწერეს მშვიდობის ერთობლივ დეკლარაციას. სამი ლიდერის თანდასწრებით სომხეთისა და აზერბაიჯანის საგარეო საქმეთა მინისტრებმა პარაფირება გაუკეთეს შეთანხმების პროექტს „სომხეთის რესპუბლიკასა და აზერბაიჯანის რესპუბლიკას შორის მშვიდობისა და სახელმწიფოთაშორისი ურთიერთობების დამყარების შესახებ“. ამ პირველ წლისთავთან დაკავშირებით არსებობს ღრმა სიამაყის გრძნობა იმის გამო, რასაც ჩვენმა ქვეყნებმა ერთად მიაღწიეს, და დიდი გადაწყვეტილება - გაგრძელდეს შენება იმ საფუძველზე, რომელმაც ბოლო მოუღო ათწლეულების განმავლობაში მიმდინარე კონფლიქტს და სამხრეთ კავკასია უფრო კეთილდღეობით აღსავსე მომავლის გზაზე დააყენა. მშვიდობის უზრუნველყოფისკენ მიმართული ამ ისტორიული და უზარმაზარი ძალისხმევის აღიარების ნიშნად, პრემიერ-მინისტრმა ფაშინიანმა და პრეზიდენტმა ალიევმა ერთობლივად წარადგინეს პრეზიდენტ ტრამპის კანდიდატურა ნობელის მშვიდობის პრემიაზე.

ერთობლივმა დეკლარაციამ, შეერთებული შტატების მხარდაჭერით, სომხეთისა და აზერბაიჯანისთვის უზრუნველყო მკაფიო „გზის რუკა“ მშვიდობის განმტკიცების, კეთილდღეობის მიღწევისა და პარტნიორობის გაღრმავებისთვის. ამ მამაცი ლიდერების შეხვედრიდან გასული ერთი წლის განმავლობაში ქვეყნებმა შექმნეს საფუძველი უწყვეტი წარმატებისთვის.

1. სომხეთმა და აზერბაიჯანმა შეინარჩუნეს სტაბილურობა სომხეთ-აზერბაიჯანის საზღვრის გასწვრივ და ორმხრივად დგამენ კონკრეტულ ნაბიჯებს ურთიერთობების დარეგულირების, საზღვრების დელიმიტაციისა და ხანგრძლივი სტაბილურობის უზრუნველყოფისთვის სასიცოცხლო მნიშვნელობის მქონე ღონისძიებების მეშვეობით ნდობის განმტკიცების მიმართულებით.
2. „ტრამპის მარშრუტი საერთაშორისო მშვიდობისა და კეთილდღეობისთვის“ (TRIPP) მულტიმოდალური სატრანზიტო მარშრუტი ხედვიდან რეალობად იქცევა მკაფიო წინსვლით, როგორიცაა სომხეთ-აშშ-ის შეთანხმება TRIPP-ის განვითარების კომპანიის შექმნის შესახებ ინფრასტრუქტურის განვითარების წასახალისებლად. სომხეთში უკვე მიმდინარეობს საინჟინრო კვლევები. აზერბაიჯანმა თავის ტერიტორიაზე თითქმის დაასრულა საავტომობილო გზისა და რკინიგზის მშენებლობა სომხეთის ტერიტორიაზე არსებულ TRIPP-თან დასაკავშირებლად. სამი ქვეყანა ასევე მხარს უჭერს TRIPP-ის ფარგლებში ელექტროგადამცემი ხაზის მშენებლობას.
3. შეერთებულმა შტატებმა 201 მილიონი დოლარის გრანტი გამოყო ტრანსკასპიური საწარმოების ფონდისთვის, რათა ხელი შეუწყოს კერძო სექტორის ინვესტიციების მოზიდვას ტრანსკასპიური სავაჭრო მარშრუტის (შუა დერეფნის) სამხრეთ კავკასიისა და ცენტრალური აზიის მონაკვეთებზე.
4. შეერთებულმა შტატებმა გააღრმავა კავშირები სომხეთთან და აზერბაიჯანთან ახალი, ორმხრივი სტრატეგიული პარტნიორობის განმსაზღვრელი ქარტიების, აგრეთვე ურთიერთგაგების მემორანდუმების ხელმოწერით ენერგეტიკული უსაფრთხოების, სასაზღვრო ინფრასტრუქტურისა და უსაფრთხოების, ხელოვნური ინტელექტისა და ნახევარგამტარების ინოვაციების, და კრიტიკული სასარგებლო წიაღისეულის შესახებ, რომლებიც ინვესტიციაა სამი სახელმწიფოს გრძელვადიან კეთილდღეობაში და უკვე მოიტანა ხელშესახები შედეგები.
5. თეთრ სახლში გამართული მშვიდობის სამიტის სულისკვეთების მიყოლით, აზერბაიჯანმა ცალმხრივად გააუქმა ყველა სატრანზიტო შეზღუდვა სომხეთის მიმართ. გასული ერთი წლის განმავლობაში აზერბაიჯანის ტერიტორიის გავლით სომხეთში და სომხეთიდან გადაზიდულ იქნა 60 000 ტონამდე საქონელი. აზერბაიჯანმა ასევე მიაწოდა სომხეთს 20 000 ტონა ნავთობპროდუქტი. ორივე ქვეყანა განაგრძობს მუშაობას ორმხრივი ვაჭრობის გაზრდის მიმართულებით.
6. ორი ქვეყნის ტელეკომუნიკაციების ოპერატორებმა ხელი მოაწერეს შეთანხმებას ინტერნეტკავშირის შესახებ, რაც ხელს შეუწყობს რეგიონული არხების დივერსიფიკაციას, სამხრეთ კავკასიაში საიმედოობისა და მდგრადობის ამაღლებას, აგრეთვე ევრაზიის სატელეკომუნიკაციო ქსელების ინფრასტრუქტურის განვითარებას.
7. სომხეთისა და აზერბაიჯანის ერთობლივი მიმართვის საფუძველზე ეუთოს მინსკის ჯგუფი და მასთან დაკავშირებული სტრუქტურები ლიკვიდირებულ იქნა იმის აღიარებით, რომ მოუგვარებელი კონფლიქტის ეპოქა დასრულებულია.
8. ამერიკის შეერთებული შტატების მიწვევით სომხეთი და აზერბაიჯანი შეუერთდნენ მშვიდობის საბჭოს, რითაც აჩვენეს, რომ ისინი ამერიკის შეერთებული შტატების გვერდით დგანან უფრო მშვიდობიანი და კეთილდღეობით აღსავსე მსოფლიოს მშენებლობის ძალისხმევაში.

ამერიკის შეერთებული შტატები, სომხეთი და აზერბაიჯანი კიდევ ერთხელ ადასტურებენ თავიანთ უყოყმანო მხარდაჭერას სომხეთისა და აზერბაიჯანის სუვერენიტეტის, ტერიტორიული მთლიანობისა და იურისდიქციის მიმართ მათ საერთაშორისოდ აღიარებულ საზღვრებში. სამივე ქვეყანა ერთგული რჩება 8 აგვისტოს ერთობლივი დეკლარაციის სრული რეალიზაციისა მისი ასოსა და ბგერას შესაბამისად, აგრეთვე რეგიონის განსაკუთრებული ეკონომიკური პოტენციალის გამოვლენისა. გარდა ამისა, შეერთებული შტატები კვლავ ერთგული რჩება სომხეთთან და აზერბაიჯანთან ხელმოწერილი ორმხრივი ქარტიებისა და ურთიერთგაგების მემორანდუმების სრული რეალიზაციისა, აგრეთვე ორ ქვეყანასთან ორმხრივი ურთიერთობების შემდგომი განმტკიცებისა.

რეალური მშვიდობა არასდროს იქმნება ერთ დღეში, მაგრამ, როგორც პრეზიდენტი ტრამპი ამბობს, - „დაპირებები გაცემულია, დაპირებები შესრულებულია“. სომხეთისა და აზერბაიჯანის მიერ ხანგრძლივი მშვიდობის მიმართულებით გადადგმული ნაბიჯები მაგალითია მთელი მსოფლიოსთვის და ჩვენ ველით ნათელ და კეთილდღეობით აღსავსე მომავალს რეგიონისთვის“.