ევრაზიული ეკონომიკური კავშირის წევრი სახელმწიფოების თანამშრომლობა მესამე პარტნიორებთან არ უნდა აღიქმებოდეს როგორც ნულოვანი ჯამის თამაში - ფაშინიანი

პრემიერ-მინისტრი ნიკოლ ფაშინიანი ქალაქ ჩოლპონ-ატაში ევრაზიის მთავრობათაშორისი საბჭოს გაფართოებული შემადგენლობით სხდომას დაესწრო. ღონისძიებაში, ევრაზიული ეკონომიკური კავშირის წევრი სახელმწიფოების პრემიერ-მინისტრების გარდა, მონაწილეობდნენ ირანის, უზბეკეთისა და კუბის წარმომადგენლებიც.

სხდომამდე გაიმართა პრემიერ-მინისტრების ერთობლივი ფოტო და ვიდეო გადაღების ცერემონია.

„არმენპრესის“ ცნობით, ამის შესახებ ინფორმაციას სომხეთის პრემიერ-მინისტრის აპარატი ავრცელებს და აღნიშნავს, რომ ნიკოლ ფაშინიანმა სიტყვით გამოვიდა, რომელშიც, კერძოდ, აღნიშნა:

„მთავრობათა პატივცემულო ხელმძღვანელებო,

სხდომის პატივცემულო მონაწილეებო,

პირველ რიგში, ნება მომეცით, გულწრფელი მადლობა გადავუხადო ყირგიზეთის რესპუბლიკის მინისტრთა კაბინეტის თავმჯდომარის მოადგილე ადილბეკ კასიმალიევს ტრადიციული თბილი მიღებისა და ევრაზიის მთავრობათაშორისი საბჭოს სხდომის მაღალი დონით ორგანიზებისთვის.

მსურს მივესალმო ირანის ისლამური რესპუბლიკის, უზბეკეთის რესპუბლიკისა და კუბის რესპუბლიკის პატივცემულ წარმომადგენლებს.

სომხეთის რესპუბლიკისთვის ევრაზიული ეკონომიკური კავშირის წევრ სახელმწიფოებთან თანამშრომლობის განმტკიცება კვლავაც რჩება საგარეო პოლიტიკისა და საგარეო ეკონომიკური პოლიტიკის ერთ-ერთ პრიორიტეტად.

ეს მიდგომა ასახვას ჰპოვებს ასევე ახალი მთავრობის პროგრამაში, რომლის ხელმძღვანელობაც მე მევალა.

ამასთან ერთად, ხაზს გავუსვამდი, რომ სომხეთი თანმიმდევრულად გამოდის ევრაზიული ეკონომიკური კავშირის საფუძვლად მდებარე პრინციპების ერთგულების სასარგებლოდ.

ევრაზიული ეკონომიკური კავშირის ფუნდამენტურ პრინციპთაგან ერთ-ერთი საქონლის, მომსახურების, კაპიტალისა და სამუშაო ძალის თავისუფალი გადაადგილების უზრუნველყოფაა.

სამწუხაროდ, პრაქტიკაში ეს პრინციპები სრულად არ ხორციელდება.

ცალკეული შეზღუდვები და ადმინისტრაციული ზომები კვლავაც უშლის ხელს საერთო ბაზრის სრულფასოვან ფუნქციონირებას, აქვეითებს ბიზნესის პირობების პროგნოზირებადობას და ინტეგრაციული პროცესების ეფექტიანობას.

სომხეთის რესპუბლიკა ურყევად უზრუნველყოფს მაქსიმალურად ხელსაყრელ, თანასწორ და არადისკრიმინაციულ პირობებს ეეკ-ის ყველა წევრი სახელმწიფოს სამეურნეო სუბიექტების საქმიანობისთვის. ჩვენ თანმიმდევრულად ვემყარებით იმ პრინციპს, რომ მსგავსი მიდგომა გამოყენებული უნდა იყოს ევრაზიული ეკონომიკური კავშირის მთელ ტერიტორიაზე.

სწორედ ამიტომ მიგვაჩნია პრინციპულად მნიშვნელოვნად, რათა ნებისმიერი ღონისძიება, რომელმაც შესაძლოა გავლენა იქონიოს წევრი სახელმწიფოების საქონლისა და მომსახურების საერთო ბაზარზე შესვლაზე, მიღებულ იქნას ექსკლუზიურად ეეკ-ის სამართლის შესაბამისად, შეთანხმებული პროცედურების საფუძველზე და კომპეტენტურ უწყებებს შორის კონსტრუქციული თანამშრომლობის ფარგლებში.

მსგავსი საკითხების უგულებელყოფამ შესაძლოა არა მხოლოდ შეაფერხოს ევრაზიული ეკონომიკური კავშირის შემდგომი განვითარება, არამედ უარყოფითად იმოქმედოს ჩვენი ქვეყნების მოქალაქეებისა და ბიზნესსაზოგადოების დამოკიდებულებაზე მის მიმართ.

საბოლოო ჯამში, ასეთი პრობლემები წყვეტს ცალკეული წევრი სახელმწიფოს პრობლემები ყოფნას. ისინი იქცევა მთელი გაერთიანების საერთო პრობლემად.

სწორედ ამიტომ გვესაჭიროება წარმოქმნილი დაბრკოლებების დროულად აღმოფხვრა, ეეკ-ის შიგნით სავაჭრო-ეკონომიკური ურთიერთობების ვარდნის თავიდან აცილება, რეპუტაციასთან დაკავშირებული საბიზნესო რისკების მინიმუმამდე დაყვანა, აგრეთვე ორმხრივი ნდობის თანმიმდევრულად განმტკიცება.

აგრეთვე უნდა აღიარდეს, რომ არაერთ მიმართულებით ეეკ-ის მიერ დასახული სტრატეგიული მიზნები ჯერ კიდევ სრულად არ არის რეალიზებული. ეს ნიშნავს, რომ დღეს ჩვენ გვესაჭიროება კონცენტრირება არა მხოლოდ ახალი ინიციატივების განხილვაზე, არამედ უკვე მიღებული გადაწყვეტილებების პრაქტიკულ განხორციელებაზე, შეთანხმების პროცედურების დაჩქარებასა და ეეკ-ის ინსტიტუტების მუშაობის ეფექტიანობის ამაღლებაზე.

პატივცემულო კოლეგებო,

მსურს შევხებოდი იმ ობიექტურ ეკონომიკურ მაჩვენებლებსაც, რომლებიც დამაჯერებლად მეტყველებენ იმაზე, რომ სომხეთის რესპუბლიკის მონაწილეობა ევრაზიული ეკონომიკური კავშირში დამყარებულია ორმხრივი ვალდებულებების შესრულებაზე და არა ცალმხრივი უპირატესობების მიღებაზე.

2025 წელს სომხეთმა ეეკ-ის იმპორტის საბაჟო გადასახადების საერთო ბიუჯეტში შეიტანა დაახლოებით 319 მილიონი აშშ დოლარი, მაშინ როდესაც სომხეთის სასარგებლოდ განაწილებული სახსრების მოცულობამ შეადგინა დაახლოებით 175 მილიონი აშშ დოლარი.

ამრიგად, სომხეთმა კავშირის საერთო ბიუჯეტში მნიშვნელოვნად მეტი სახსრები შეიტანა, ვიდრე მიიღო, რაც ჩვენი პასუხისმგებლიანი პოზიციისა და ეეკ-ის ფარგლებში ვალდებულებათა კეთილსინდისიერად შესრულების უშუალო დადასტურებაა.

არანაკლებ მეტყველია ორმხრივი ვაჭრობის დინამიკაც.

2025 წლის შედეგებით, ეეკ-ის წევრი სახელმწიფოებიდან იმპორტმა შეადგინა დაახლოებით 5 მილიარდი აშშ დოლარი, მაშინ როდესაც იმავე პერიოდში სომხური პროდუქციის ექსპორტმა კავშირის ბაზარზე შეადგინა დაახლოებით 3,2 მილიარდი აშშ დოლარი.

ეს ციფრები გვაჩვენებს, რომ სომხეთის რესპუბლიკა არამხოლოდ ეეკ-ის საერთო ბაზრის მონაწილეა, არამედ კავშირის წევრ სახელმწიფოებში წარმოებული საქონლისა და მიწოდებული მომსახურების მნიშვნელოვანი მომხმარებელიც.

პატივცემულო კოლეგებო,

სომხეთის რესპუბლიკამ ცნობად მიიღო ეეკ-ის ოთხი სახელმწიფოს ხელმძღვანელის 2026 წლის 29 მაისის განცხადება, რომელშიც მხარდაჭერა იყო გამოხატული სომხეთში ევროპული კავშირთან გაწევრიანების საკითხზე რეფერენდუმის ჩატარების იდეისადმი.

როგორც მოგეხსენებათ, 2025 წელს სომხეთში მიღებულ იქნა კანონი „სომხეთის რესპუბლიკის ევროპულ კავშირში გაწევრიანების პროცესის დაწყების შესახებ“. მსგავსი კანონის მიღების სტრატეგიული მიზანი ჩვენი ქვეყნისთვის ალტერნატივის შექმნაა.

ჩვენ გვესმის, რომ ევრაზიული ეკონომიკური კავშირსა და ევროპულ კავშირში ერთდროული წევრობა შეუძლებელია.

თუმცა აღნიშნული კანონის მიღების ფაქტი თავისთავად არ ნიშნავს, რომ სომხეთს დღეს ევკავშირის წევრად გახდომის შესაძლებლობა აქვს. როდესაც მომავალში სომხეთი თვისებრივად მზად იქნება ევკავშირში გაწევრიანებისთვის, ესეც არ ნიშნავს, რომ ჩვენი ქვეყანა ავტომატურად გახდება ევკავშირის წევრი. ამისათვის ჯერ კიდევ აუცილებელი იქნება ევკავშირის წევრი სახელმწიფოების თანხმობა და სომხეთის მოქალაქეთა მოწონება.

მეორე მხრივ, ცხადია, რომ შეუძლებელია ამ საკითხის სომხეთის მოქალაქეების გადაწყვეტილებაზე წარმოდგენა წინასწარი ინსტიტუციონალური მოსამზადებელი სამუშაოების ჩატარების გარეშე. და ამის შემდეგაც აუცილებელი იქნება ევროპულ კავშირში გაწევრიანების ოფიციალური განაცხადით მიმართვა ევკავშირისთვის.

ამის შემდეგ აუცილებელი იქნება აგრეთვე ევკავშირში გაწევრიანების კანდიდატი ქვეყნის სტატუსის მიღება.

ჩამოთვლილ ფაზათაგან უმეტესობის გავლის გარეშე აღნიშნული საკითხით რეფერენდუმის ჩატარება იქნება შინაარსს მოკლებული და ნიშნავს, რომ ჩვენ ჩვენი მოქალაქეებისგან ველოდებით პასუხს იმ კითხვაზე, რომელიც ამ მომენტისთვის უბრალოდ არ არსებობს.

ეს ნიშნავს, რომ ჩვენ ველით, რომ სომხეთის მოქალაქეები არჩევანს გააკეთებენ ორ ალტერნატივას შორის, რომელთაგან ერთი არ არსებობს.

ეს უპატივცემულო იქნება ჩვენი ხალხის მიმართ და პრაქტიკულად - არალეგიტიმური. მე მადლობელი ვარ ეეკ-ის ჩემი კოლეგების იმისათვის, რომ აღიარებენ სომხეთის, ისევე როგორც ეეკ-ის ნებისმიერი სხვა ქვეყნის ლეგიტიმურ უფლებას, განავითარონ ურთიერთობები სხვადასხვა პარტნიორებთან და შექმნან სავაჭრო-ეკონომიკური ალტერნატივები საკუთარი ქვეყნისთვის.

უფრო მეტიც, მსგავს მიდგომას სასარგებლოდ მივჩნევ ეეკ-ისთვის, ვინაიდან შესაძლო ალტერნატივების არსებობა არის ის ფაქტორი, რომელიც შეუწყობს ხელს ეეკ-ის კონკურენტუნარიანობისა და მიმზიდველობის ამაღლებას.

და ვფიქრობ — არავინ უარყოფს, რომ ამ თვალსაზრისით ჩვენ ეეკ-ის შიგნით გასაკეთებელი გვაქვს. ჩვენ მზად ვართ და ვთავაზობთ მუშაობას ამ მიმართულებით.

მეორე მხრივ, უნდა აღვნიშნო, რომ სომხეთსა და ევროპულ კავშირს შორის ამჟამინდელ ურთიერთობებში არ არსებობს არავითარი სამართლებრივი, ეკონომიკური ან პოლიტიკური ვალდებულება, რომელიც ეწინააღმდეგება ეეკ-ის შიგნით და მის ფარგლებში ჩვენი ურთიერთობების სტატუსს.

პატივცემულო კოლეგებო,

სომხეთის რესპუბლიკა ემყარება იმ პრინციპს, რომ ევრაზიული ეკონომიკური კავშირი არ უნდა განიხილებოდეს როგორც შეზღუდვების ტერიტორია. ჩვენ დარწმუნებულნი ვართ, რომ ეეკ-ის წევრი სახელმწიფოების თანამშრომლობა მესამე პარტნიორებთან არ უნდა აღიქმებოდეს როგორც ნულოვანი ჯამის თამაში.

სომხეთის რესპუბლიკა თანმიმდევრულად გამოდის ევრაზიული ეკონომიკური კავშირის შესახებ ხელშეკრულების ფუნდამენტური პრინციპების დაცვის, წევრი სახელმწიფოების თანასწორუფლიანობისა და პრაქტიკული, ურთიერთმომგებიანი თანამშრომლობის შემდგომი განვითარების სასარგებლოდ.

ეეკ-ი მით უფრო მიმზიდველი იქნება, რაც უფრო თანმიმდევრულად დავიცავთ ჩვენსავე შეთანხმებებს და პატივს ვცემთ ერთმანეთის სუვერენულ უფლებებს.

სწორედ ამაში ვხედავთ ნდობის, სტაბილურობისა და გრძელვადიანი წარმატების საფუძველს.

მადლობა ყურადღებისთვის“.

სხდომის მიმდინარეობისას ხელი მოეწერა განხილული და მიღებული საკითხების ოქმებს. ისინი ეხება ტრანსპორტის, ელექტრონული ვაჭრობის, განათლების სფეროებში თანამშრომლობასა და რეგულაციებს.