მშვიდობა, პირველ რიგში, გაცნობიერებული და სტრატეგიული არჩევანია - არარატ მირზოიანის გამოსვლა ფორუმ „მანამას დიალოგის“ პანელურ დისკუსიაზე

სომხეთის საგარეო საქმეთა და საერთაშორისო ვაჭრობის მინისტრი არარატ მირზოიანი 1 ნოემბერს სიტყვით გამოვიდა ფორუმ „მანამას დიალოგის“ დასკვნით პანელურ დისკუსიაზე, რომელიც თემაზე „გლობალური უსაფრთხოების მართვა: ინკლუზიურობა და აქტიური როლი“ გაიმართა.

„არმენპრესის“ ცნობით, ამის შესახებ ინფორმაცია სომხეთის რესპუბლიკის საგარეო საქმეთა და საერთაშორისო ვაჭრობის სამინისტრომ გაავრცელა.

პანელურ დისკუსიაზე სიტყვით ასევე გამოვიდნენ ბაჰრეინის სამეფოს საგარეო საქმეთა მინისტრი აბდულათიფ ბინ რაშიდ ალ-ზაიანი და არაბთა გაერთიანებული საამიროების პრეზიდენტის მრჩეველი დიპლომატიურ საკითხებში ანვარ გარგაში.

ქვემოთ გთავაზობთ მინისტრ მირზოიანის გამოსვლას სრულად:

„პატივცემულო მინისტრებო,

თქვენო აღმატებულებავ,

ძვირფასო კოლეგებო,

ქალბატონებო და ბატონებო,

ჩემთვის დიდი პატივი და სიამოვნებაა ამ პატივცემული აუდიტორიის წინაშე სიტყვით გამოსვლა წლევანდელი „მანამას დიალოგის“ დასკვნით სხდომაზე.

როგორც ამ პანელური დისკუსიის სათაურშია ასახული, სახელმწიფოებს ხშირად ახარისხებენ დიდ ან მცირე ძალებად ძირითადად მათი ტერიტორიის სიდიდის, მოსახლეობის რაოდენობის ან ეკონომიკური პოტენციალის მიხედვით. თუმცა მე შემოგთავაზებდით განვიხილოთ კიდევ ერთი, არანაკლებ მნიშვნელოვანი კრიტერიუმი.

აქ მე ორ ფაქტორს გამოვყოფდი.

პირველი — როლი, რომელსაც სახელმწიფო ირჩევს თავის რეგიონსა და საერთაშორისო ასპარეზზე. არსებული რესურსების მიუხედავად, თითოეულ სახელმწიფოს შეუძლია ხელი შეუწყოს თანამშრომლობას ან გააღრმავოს გამყოფი ხაზები, იყოს ხიდი ხალხებს შორის ან იქცეს შემდგომი დაქსაქსულობის წყაროდ. საბოლოო ჯამში, ეს არა მხოლოდ გარემოებათა, არამედ პოლიტიკური არჩევანის საკითხია.

რა თქმა უნდა, ასეთი არჩევანი არასდროს კეთდება იზოლირებულად ან ისტორიული და გეოპოლიტიკური რეალობისგან დამოუკიდებლად. ისინი ყალიბდება ფაქტორთა რთული ურთიერთქმედების შედეგად, მათ შორის წარსულის ჭრილობების, მრავალწლიანი უთანხმოებების, როგორც უკვე მოგვარებული, ისე ჯერ კიდევ გადაუჭრელი კონფლიქტების, აგრეთვე პოლიტიკური, ეკონომიკური და უსაფრთხოების შეზღუდვების გავლენით.

მიუხედავად ამისა, საკვანძო კითხვა შემდეგია: რა მოსაზრებებმა უნდა წარმართოს, საბოლოოდ, ჩვენი გადაწყვეტილებები და განსაზღვროს ჩვენი ქმედებების მიმართულება? სომხეთისთვის პასუხი ცალსახაა. ჩვენი არჩევანი ეფუძნება მშვიდობისადმი მტკიცე ერთგულებას, თანამშრომლობის წინ წაწევის გადაწყვეტილებასა და უფრო უსაფრთხო და აყვავებული მომავლის მშენებლობის საერთო პასუხისმგებლობას.

ჩვენ სრულად ვაცნობიერებთ, რომ მშვიდობის მშენებლობა არც მარტივი და არც თავისთავადი პროცესია, და ის ვერ წარიმართება არსებული გამოწვევებისგან იზოლირებულად. მიუხედავად ამისა, მშვიდობა, პირველ რიგში, გაცნობიერებული და სტრატეგიული არჩევანია. ის მოითხოვს მუდმივ პოლიტიკურ ნებას, პასუხისმგებლიან ლიდერობასა და სიმტკიცეს ჩვენი საზოგადოებებისა და მომავალი თაობების ურთიერთნდობით, თანამშრომლობითა და კეთილდღეობით გამორჩეული გარემოსკენ წარმართვისთვის — ისე, რომ წარსულის გამყოფ ხაზებსა და გაურკვევლობებს ჩვენი მომავლის წინასწარ განსაზღვრის უფლება არ მივცეთ.

სომხეთმა გააკეთა თავისი სტრატეგიული არჩევანი. ჩვენ ღრმად ვართ დარწმუნებულნი, რომ ხანგრძლივი მშვიდობა, რეგიონული თანამშრომლობის განმტკიცება და ურთიერთდაკავშირებადობის გაფართოება ჩვენი რეგიონისთვის უფრო სტაბილური, უსაფრთხო და აყვავებული მომავლის საფუძველია.

ამ კონტექსტში, 2025 წლის 8 აგვისტოს ვაშინგტონში გამართული მშვიდობის სამიტი ისტორიულ ეტაპად იქცა სომხეთსა და აზერბაიჯანს შორის მშვიდობის ხელშეწყობის გზაზე. სომხეთის პრემიერ-მინისტრმა, აზერბაიჯანის პრეზიდენტმა და აშშ-ის პრეზიდენტმა, როგორც მოწმემ, ხელი მოაწერეს ერთობლივ დეკლარაციას, ხოლო მე და ჩემმა აზერბაიჯანელმა კოლეგამ პარაფირება გავუკეთეთ შეთანხმებას ორ ქვეყანას შორის მშვიდობისა და სახელმწიფოთაშორისი ურთიერთობების დამყარების შესახებ. ამ მნიშვნელოვანმა მიღწევამ ახალი ფურცელი გადაშალა და შესაძლებლობები შექმნა, რათა სამხრეთ კავკასია კონფლიქტით დახასიათებული რეგიონიდან დიალოგის, თანამშრომლობისა და შესაძლო ერთობლივი აყვავების სივრცედ იქცეს.

ამრიგად, სამხრეთ კავკასიის გამოცდილება ცხადყოფს არა მხოლოდ ხანგრძლივი დაპირისპირების ფასს, არამედ იმ შესაძლებლობებსაც, რომლებიც დიპლომატიას შეუძლია შექმნას.

თუმცა პოლიტიკურ ვალდებულებას თან უნდა ახლდეს კონკრეტული ქმედებები და ხელშესახები შედეგები. თანამშრომლობის პრინციპების ხანგრძლივ უსაფრთხოებასა და სტაბილურობაში გადასაზრდელად ჩვენ უნდა უზრუნველვყოთ, რომ ჩვენმა ინიციატივებმა ორმხრივი სარგებელი მოუტანოს არა მხოლოდ ჩვენი უშუალო რეგიონის ქვეყნებს, არამედ მის ფარგლებს გარეთ მყოფ პარტნიორებსაც. ურთიერთდაკავშირებადობა, რომელიც ქმნის შესაძლებლობებსა და საერთო სარგებელს ყველა ჭეშმარიტად დაინტერესებული მხარისთვის, აყალიბებს საერთო ინტერესებს და აძლიერებს კოლექტიურ პასუხისმგებლობას მშვიდობისა და სტაბილურობის შესანარჩუნებლად.

სწორედ ეს მიდგომა უდევს საფუძვლად სომხეთის ინიციატივას „მშვიდობის გზაჯვარედინი“. ეს არის ინკლუზიური ხედვა, რომელიც განსაკუთრებით აქტუალურია იმ დროს, როდესაც მსოფლიოს სხვადასხვა ქვეყანა ცდილობს სატრანსპორტო მარშრუტების დივერსიფიკაციას, ურთიერთდაკავშირებადობის განმტკიცებასა და ახალი ლოგისტიკური შესაძლებლობების გამოვლენას. ამ კონტექსტში, სომხეთის ტერიტორიაზე განსახორციელებელ პროექტ TRIPP-ს თავისი სარკინიგზო, ელექტროენერგეტიკული, ოპტიკურ-ბოჭკოვანი, ნავთობისა და გაზის ინფრასტრუქტურით, მნიშვნელოვანი როლი ექნება ურთიერთდაკავშირებადობის გაძლიერებაში არა მხოლოდ სომხეთსა და აზერბაიჯანს ან უშუალო მეზობელ ქვეყნებს შორის, არამედ აღმოსავლეთსა და დასავლეთს, ჩრდილოეთსა და სამხრეთს შორის, რაც შექმნის რეგიონული და რეგიონთაშორისი ვაჭრობის ახალ შესაძლებლობებს და ხელს შეუწყობს საერთაშორისო მიწოდების ჯაჭვების დივერსიფიკაციასა და მედეგობის ამაღლებას.

და აქ მეორე საკითხია ის, თუ რამდენად მედეგი და სიცოცხლისუნარიანია სახელმწიფოებრიობა. სომხეთმა აირჩია ყოვლისმომცველი მიდგომა, რომელიც მიმართულია მზარდად გართულებულ საერთაშორისო გარემოში საკუთარი მედეგობისა და ადაპტაციურობის გაძლიერებისკენ. ეს გულისხმობს ჩვენი საერთაშორისო პარტნიორობების გაღრმავებასა და დივერსიფიკაციას, ეკონომიკური შესაძლებლობების გაფართოებას და დივერსიფიკაციის გზით ჩვენი ეკონომიკური მედეგობის ამაღლებას.

საერთაშორისო სარეიტინგო სააგენტო S&P აღნიშნავს, რომ 2022–2025 წლებში სომხეთის საშუალო ეკონომიკურმა ზრდამ 7,8% შეადგინა, რაც ერთ-ერთი ყველაზე მაღალი მაჩვენებელი იყო სააგენტოს მიერ შეფასებულ 143 ქვეყანას შორის. 2026 წლის პირველ ხუთ თვეში ეკონომიკური აქტივობა გასული წლის იმავე პერიოდთან შედარებით 8%-ით გაიზარდა, რითაც პროგნოზებს გადააჭარბა. 2026 წლის იანვარ-ივლისში ეკონომიკური აქტივობის მაჩვენებელი 7,7%-ით გაიზარდა, ხოლო მხოლოდ ივლისში — 17%-ით.

ამ თვალსაზრისით, მსურს განსაკუთრებით გავუსვა ხაზი იმ მნიშვნელობას, რომელსაც სომხეთი ანიჭებს სპარსეთის ყურის ქვეყნებთან ურთიერთობების შემდგომ განვითარებას, მათ შორის ვაჭრობის გაფართოების, ორმხრივი ინვესტიციების წახალისებისა და ურთიერთსასარგებლო თანამშრომლობის ახალი სფეროების გამოვლენის გზით.

გამოსვლის დასასრულს, ნება მომეცით პარალელი გავავლო ჩვენსავე ინიციატივასთან — „ერევნის დიალოგთან“: ეს არის სომხეთის მიერ ორგანიზებული საერთაშორისო ფორუმი, რომლის მიზანია ხელი შეუწყოს ღია და კონსტრუქციულ დისკუსიებს რეგიონულ და გლობალურ აქტუალურ გამოწვევებზე. 2025 წლის მაისში ჩვენ შევიკრიბეთ თემატიკით „ნავიგაცია გაურკვევლობაში“, რაც საერთაშორისო გარემოსთვის დამახასიათებელ ღრმა განუსაზღვრელობას ასახავდა — რეალობას, რომელიც, ვფიქრობ, ბევრი ჩვენგანისთვის ნაცნობი იყო. წელს, 2026 წელს, ჩვენ ავირჩიეთ სახელწოდება „ქარიშხლებში გავლა“, რითაც ვაღიარეთ გეოპოლიტიკური პროცესების მზარდი სირთულე და საერთაშორისო თანამეგობრობის წინაშე მდგარი გამოწვევები. „ერევნის დიალოგის“ მომდევნო ფორუმისთვის მზადებისას, რომელიც 2027 წლის მაისშია დაგეგმილი, მსურს ვისარგებლო შემთხვევით და თბილად მიგიწვიოთ, შემოგვიერთდეთ ერევანში. გულწრფელად ვიმედოვნებ, რომ მანამდე ჩვენ მოწმენი გავხდებით უფრო მეტი სტაბილურობისა და პროგნოზირებადობისა ახლო აღმოსავლეთში, ასევე დიალოგისა და ხანგრძლივი მშვიდობის ახალი პერსპექტივებისა.

ქარიშხლები რეალურია. მაგრამ რეალურია ჩვენი არჩევანიც. ჩვენ შეგვიძლია დავუშვათ, რომ მათ გაგვყონ, ან შეგვიძლია ავირჩიოთ მათი ერთად გადალახვის გზა — უფრო მტკიცე კავშირებისა და მოქმედი გზაჯვარედინების ჩამოყალიბებით.

ძვირფასო მეგობრებო,

სიტყვის დასასრულს და ამ დისკუსიის საკვანძო კითხვაზე დაბრუნებით, მსურს ხაზი გავუსვა, რომ მცირე სახელმწიფოების ხმის გასაგონად და პატივსაცემად არსებითია არა მხოლოდ მრავალმხრივი მექანიზმებისა და წესების ეფექტიანი მოქმედება, არამედ ისიც, რომ თითოეულმა სახელმწიფომ მკაფიოდ განსაზღვროს საკუთარი როლი და ხედვა, ჩამოაყალიბოს ურთიერთსასარგებლო კავშირები და ურთიერთდაკავშირებადობა და, საბოლოო ჯამში, თანმიმდევრულად განახორციელოს ეს მიზანი.

გმადლობთ“.