ინფრასტრუქტურის განთავსების ადგილები ჯერ განსაზღვრული არ არის: მირზოიანი TRIPP-ის მარშრუტების შესახებ
8 წუთი კითხვის
TRIPP-ის პროექტის ფარგლებში დაგეგმილი ინფრასტრუქტურის განთავსების ადგილები ჯერ განსაზღვრული არ არის, შესაბამისად, ამ ეტაპზე შეუძლებელია იმ მიწის ნაკვეთების ზუსტი ფართობის დასახელებაც, რომლებიც ამისთვის უნდა გამოიყოს. მეღრის რკინიგზის შესაძლო მარშრუტი და გაზსადენის ან ნავთობსადენის მარშრუტები აუცილებელი არ არის ერთმანეთს ემთხვეოდეს. „არმენპრესის“ ცნობით, ამის შესახებ სომხეთის საგარეო საქმეთა და საერთაშორისო ვაჭრობის მინისტრმა არარატ მირზოიანმა პარლამენტის საგარეო ურთიერთობათა მუდმივი კომიტეტის სხდომაზე, ფრაქცია „სომხეთის“ დეპუტატის, ქრისტინე ვარდანიანის კითხვებზე პასუხის გაცემისას განაცხადა.
დეპუტატი დაინტერესდა, რამდენად დეტალურად არის დოკუმენტებში გაწერილი შეთანხმებით გათვალისწინებული ურთიერთსარგებლიანობის პრინციპები, გავრცელდება თუ არა იგივე რეგულაციები ერასხის მიმართულებით კომუნიკაციაზეც და სად განთავსდება პროექტის სხვადასხვა ინფრასტრუქტურული ობიექტი.
„ჩვენ ვსაუბრობთ TRIPP-ის ფარგლებში რკინიგზაზე, გზაზე, გაზსადენზე, ნავთობსადენზე და ელექტროგადამცემი ინფრასტრუქტურაზე. ეს ყველაფერი ერთ ადგილას განთავსდება თუ, მაგალითად, მთელ სიუნიქში ან სხვა ადგილებში იქნება გაფანტული? აქედან გამომდინარეობს შემდეგი კითხვა: რა სიგანე ექნება TRIPP-ს? როდესაც TRIPP-ზე ვსაუბრობთ, მისი სიგრძე ვიცით, მაგრამ რა იქნება მისი სიგანე? შეგვიძლია გავიგოთ, რა ფართობის ტერიტორიაზეა საუბარი?“ – იკითხა ვარდანიანმა.
არარატ მირზოიანმა უპასუხა, რომ მეღრის რკინიგზის შემთხვევაში რელიეფის ფიზიკური თავისებურებები არჩევანის დიდ შესაძლებლობას არ იძლევა. საუბარია მდინარესა და კლდეებს შორის მოქცეულ ვიწრო მონაკვეთზე, სადაც რკინიგზა ადრეც ფუნქციონირებდა. თუმცა მან ეჭვი გამოთქვა, რომ იმავე მონაკვეთზე ნავთობსადენისა და გაზსადენის განთავსებაც შესაძლებელი იქნება.
მინისტრმა ასევე აღნიშნა, რომ სხვა ინფრასტრუქტურული ობიექტები აუცილებელი არ არის მხოლოდ სიუნიქის რეგიონით შემოიფარგლოს. პირობით მაგალითად მან სომხეთის ჩრდილოეთ ნაწილზე ნავთობსადენის შესაძლო გავლა დაასახელა. ამასთან, ხაზი გაუსვა, რომ ინფრასტრუქტურის განთავსების ადგილები ჯერ განსაზღვრული არ არის.
ვარდანიანმა განმარტა, რომ ტერიტორიის ფართობის შესახებ კითხვა მომავალში დასაარსებელი კომპანიისთვის მიწათსარგებლობის უფლებების მინიჭებას უკავშირდება. მისი თქმით, აუცილებელია იმის გარკვევა, თუ კონკრეტულად რა ტერიტორიების გამოყოფა იგეგმება, განსაკუთრებით იმ შემთხვევაში, თუ სხვადასხვა ინფრასტრუქტურული ობიექტი სხვადასხვა ადგილას გაივლის.
ვარდანიანის პასუხად მირზოიანმა აღნიშნა, რომ განვითარების კომპანია ჯერ დაფუძნებული არ არის და არ არსებობს სომხეთის მიერ დამტკიცებული გადაწყვეტილებები, რომლებშიც ინფრასტრუქტურის ზუსტი კოორდინატები იქნება მითითებული. მისი თქმით, მაშინაც კი, თუ რკინიგზის სავარაუდო მდებარეობა დაახლოებით ცნობილია, ეს ჯერ კიდევ არ არის საკმარისი გამოსაყოფი ტერიტორიის ფართობის დასადგენად.
მინისტრმა განაცხადა, რომ მიწათსარგებლობის უფლებებთან დაკავშირებული ინფორმაცია და შესაბამისი დოკუმენტები გამოქვეყნდება, ხოლო უფრო კონკრეტული გადაწყვეტილებების არსებობის შემთხვევაში შესაძლებელი გახდება ტერიტორიების ფართობის დეტალურად განხილვაც.
ურთიერთსარგებლიანობის საკითხზე საუბრისას მირზოიანმა აღნიშნა, რომ ისევე, როგორც აზერბაიჯანი სომხეთის ტერიტორიის გავლით ნახიჩევანთან და მესამე ქვეყნებთან დაკავშირების შესაძლებლობას მიიღებს, სომხეთსაც ექნება შესაძლებლობა, გამოიყენოს აზერბაიჯანის ტერიტორია და ინფრასტრუქტურა როგორც ქვეყნის შიგნით კომუნიკაციისთვის, ისე მესამე ქვეყნებთან დასაკავშირებლად. მაგალითად მან ერასხიდან მეღრამდე სარკინიგზო მიმოსვლა დაასახელა.
ვარდანიანმა ასევე იკითხა, რამ განაპირობა საზღვარზე მომსახურების „ფრონტ-ოფისისა და ბექ-ოფისის“ მოდელის შემუშავების აუცილებლობა, თუ სომხეთის სუვერენიტეტი და იურისდიქცია სრულად შენარჩუნებულია.
მირზოიანის თქმით, ამ მოდელის მიზანია მგზავრებისა და ტვირთების გადაადგილების დაჩქარება და მომსახურების გამარტივება. მან ასევე ისაუბრა კონფლიქტის შემდეგ არსებულ ფსიქოლოგიურ სენსიტიურობაზე: საწყის ეტაპზე სომხეთისა და აზერბაიჯანის მოქალაქეებისთვის შესაძლოა გარკვეული სირთულეები შექმნას მეორე ქვეყნის სახელმწიფო ორგანოების თანამშრომლებთან უშუალო კონტაქტმა.
მინისტრმა ხაზგასმით აღნიშნა, რომ ეს მხოლოდ ერთ-ერთი ფაქტორია, რომელიც მოდელის საჭიროებას განაპირობებს. მისი თქმით, თანამედროვე აღჭურვილობა და ციფრული გადაწყვეტილებები ერთდროულად იძლევა როგორც კონტროლის გაუმჯობესების, ისე უშუალო ფიზიკური კონტაქტის საჭიროების შემცირების შესაძლებლობას.
მირზოიანმა ხაზი გაუსვა, რომ უშუალო მომსახურების განმახორციელებელი ოპერატორისა თუ გამოყენებული ტექნიკური გადაწყვეტის მიუხედავად, გადაწყვეტილებებს სომხეთის შესაბამისი სახელმწიფო სამსახური მიიღებს.
„გადაწყვეტილებები „ბექ-ოფისში“ მიიღება. „ბექ-ოფისში“, ანუ უკანა ოთახში, სომხეთის რესპუბლიკის შესაბამისი სამსახურის თანამდებობის პირი ან თანამშრომელი მიიღებს გადაწყვეტილებას და, საჭიროების შემთხვევაში, ჩაერევა კიდეც. მსგავსი შემთხვევები შეიძლება ნებისმიერ სასაზღვრო გადასასვლელზე მოხდეს“, – განმარტა მინისტრმა.
მან დასძინა, რომ ამჟამად მოდელის უფრო დეტალური ტექნიკური აღწერა არ არსებობს, გარდა იმისა, რაც დოკუმენტებშია წარმოდგენილი.
ვარდანიანის შეკითხვაზე სპეციალური რეჟიმის შესახებ მირზოიანმა განაცხადა, რომ დოკუმენტი ასეთ რეჟიმს არ ითვალისწინებს და შესაბამის ტერიტორიებზე სომხეთის სრული სუვერენიტეტი და იურისდიქცია შენარჩუნდება.
დისკუსიის დროს დეპუტატი ასევე დაინტერესდა, იგეგმება თუ არა რკინიგზაზე გაჩერებების მოწყობა და ექნებათ თუ არა სომხეთში მგზავრებსა თუ ტვირთგადამზიდავებს რკინიგზით სარგებლობის შესაძლებლობა, თუ გადაზიდვები მხოლოდ სომხეთის აღმოსავლეთიდან დასავლეთისკენ, გაჩერებების გარეშე განხორციელდება.
მირზოიანმა აღნიშნა, რომ გაჩერებების საკითხი ჯერჯერობით არც განხილულა და არც დოკუმენტებში ასახულა. თუმცა, პროექტის კონცეფციიდან გამომდინარე, მან მათი საჭიროების შესაძლო მაგალითები მოიყვანა.
მისი თქმით, სომხეთს შეეძლება საკუთარი ტვირთების რკინიგზით ნახიჩევანის მიმართულებით გაგზავნა, იქიდან კი ერასხისკენ ან ირანთან სარკინიგზო კავშირის გამოყენებით გადაზიდვების გაგრძელება. საპირისპირო მიმართულებით შესაძლებელი იქნება აზერბაიჯანის გავლით ცენტრალურ აზიასთან, ჩინეთთან და სხვა ქვეყნებთან დაკავშირება, რაც ტვირთის სახეობასა და ეკონომიკურ მიზანშეწონილობაზე იქნება დამოკიდებული.
მინისტრმა ირანთან სარკინიგზო კავშირის დამყარების პერსპექტივა სომხეთისთვის ისტორიულ შესაძლებლობად შეაფასა.
მინისტრმა აღნიშნა, რომ სასაზღვრო გადასასვლელების გამარტივების მიმართულებით მუშაობა მხოლოდ აზერბაიჯანის მიმართულებით არ მიმდინარეობს: სომხეთი მსგავს პროცესებს საქართველოთან და ირანთანაც ახორციელებს.
„ამას მხოლოდ აზერბაიჯანთან არ ვაკეთებთ. ჩვენ ვამარტივებთ და ვამსუბუქებთ საქართველოსთან სასაზღვრო გადასვლებს, ასევე ვამარტივებთ ირანის ისლამურ რესპუბლიკასთან გადასვლებს. იმედი მაქვს, ერთ დღეს თურქეთის რესპუბლიკასთან ჩვენი სახმელეთო საზღვრებიც გაიხსნება და გარკვეულ ეტაპზე იქაც ვიფიქრებთ, როგორ გავუმარტივოთ ცხოვრება ეკონომიკურ საქმიანობაში ჩართულ პირებსა და მოქალაქეებს“, – განაცხადა მირზოიანმა.