შეიძლება მიღებულ იქნას ერთობლივი გადაწყვეტილება სომხეთის მიმართ ევრაზიული ეკონომიკური კავშირის ხელშეკრულების მოქმედების დროებით შეჩერების შესახებ: მთავრობათაშორისი საბჭოს ანგარიში

ევრაზიულ მთავრობათაშორის საბჭოში რუსეთის, ბელარუსის, ყაზახეთისა და ყირგიზეთის წარმომადგენლებმა წარადგინეს ანგარიში სომხეთის მიმართ ევრაზიული ეკონომიკური კავშირის შესახებ ხელშეკრულების მოქმედების შეჩერების შესაძლო შედეგების თაობაზე.

„არმენპრესის“ ცნობით, ამის შესახებ რუსეთის ფედერაციის მთავრობამ განაცხადა.

აღინიშნება, რომ რუსეთის, ბელარუსის, ყაზახეთისა და ყირგიზეთის პრეზიდენტების 2026 წლის 29 მაისის ერთობლივი განცხადების შესასრულებლად, ევრაზიული მთავრობათაშორისი საბჭოს წევრების - 4 ქვეყნის წარმომადგენელთა შემადგენლობით მომზადდა ანგარიში „სომხეთის რესპუბლიკის მიმართ 2014 წლის 29 მაისის ევრაზიული ეკონომიკური კავშირის შესახებ ხელშეკრულების მოქმედების შეჩერების შესაძლო შედეგების შესახებ“.

ანგარიში მოიცავს ინფორმაციას სომხეთის რესპუბლიკის მიერ ევროკავშირში გაწევრიანებისკენ გადადგმული ნაბიჯების შესახებ, ევრაზიული ეკონომიკური კავშირისა და ევროკავშირის სამართლებრივი რეჟიმების თავსებადობის ანალიზს (კერძოდ, ევრაზიულ ეკონომიკურ კავშირში სომხეთის რესპუბლიკის წევრობის ფარგლებში აღებულ ვალდებულებებსა და ევროკავშირში გაწევრიანებასთან დაკავშირებულ ვალდებულებებს შორის), ინფორმაციას იმ სამართლებრივი მექანიზმების შესახებ, რომლებიც მიმართულია სომხეთის რესპუბლიკის მიერ ევროკავშირში გაწევრიანების გადაწყვეტილებით გამოწვეული რისკების თავიდან აცილებისკენ, ასევე 2014 წლის 29 მაისის „ევრაზიული ეკონომიკური კავშირის შესახებ“ ხელშეკრულების მოქმედების სომხეთის რესპუბლიკის მიმართ შეჩერების შესაძლო შედეგების შეფასებებს.

აღინიშნება, რომ ევრაზიული უმაღლესი ეკონომიკური საბჭოსადმი მიმართვა, ანგარიშის დანართთან ერთად, 2026 წლის 20 ოქტომბერს გაეგზავნა ევრაზიულ ეკონომიკურ კომისიას ევრაზიული უმაღლესი ეკონომიკური საბჭოს წევრებისთვის (ევრაზიული ეკონომიკური კავშირის წევრი ქვეყნების ლიდერებისთვის) ოფიციალურად გადასაცემად.

ანგარიშში ნათქვამია, რომ სომხეთის მოქმედებები ეწინააღმდეგება ევრაზიული ეკონომიკური კავშირის ხელშეკრულების მე-3 მუხლით განმტკიცებულ ვალდებულებას, რომლის თანახმადაც წევრმა სახელმწიფოებმა ხელი უნდა შეუწყონ კავშირის ფუნქციების განხორციელებისთვის ხელსაყრელი პირობების შექმნას და თავი შეიკავონ ისეთი ზომებისგან, რომლებმაც შესაძლოა საფრთხე შეუქმნას კავშირის მიზნების მიღწევას.

ამავდროულად, დოკუმენტში ხაზგასმულია, რომ ევრაზიული ეკონომიკური კავშირის ხელშეკრულება პირდაპირ არ ითვალისწინებს მექანიზმს, რომლითაც წევრ სახელმწიფოებს შეუძლიათ ცალმხრივად შეაჩერონ ხელშეკრულების მოქმედება სხვა წევრი სახელმწიფოს მიმართ.

ამ გარემოების გათვალისწინებით, რუსეთი, ბელარუსი, ყაზახეთი და ყირგიზეთი მიუთითებენ საერთაშორისო სამართლის საყოველთაოდ აღიარებულ ნორმებსა და პრინციპებზე, კერძოდ, საერთაშორისო ხელშეკრულებების სამართლის შესახებ 1969 წლის ვენის კონვენციაზე.

ანგარიშის ავტორთა პოზიციით, აღნიშნული სამართლებრივი საფუძვლების ფარგლებში ოთხ ქვეყანას შეუძლია განიხილოს ერთობლივი გადაწყვეტილების მიღების შესაძლებლობა სომხეთის მიმართ ევრაზიული ეკონომიკური კავშირის ხელშეკრულებისა და კავშირის სამართლებრივი სისტემის შემადგენელი სხვა საერთაშორისო ხელშეკრულებების მოქმედების დროებით შეჩერების თაობაზე.

დოკუმენტში აღნიშნულია, რომ ასეთი გადაწყვეტილების მოქმედება შესაძლოა შენარჩუნდეს სომხეთში რეფერენდუმის ჩატარებამდე, რომლის დროსაც განიხილება ქვეყნის მიერ ევრაზიულ ეკონომიკურ კავშირში მონაწილეობის გაგრძელების ან ევროკავშირში გაწევრიანების საკითხი.

2026 წლის 29 მაისს ასტანაში გამართულ ევრაზიული უმაღლესი ეკონომიკური საბჭოს სხდომაზე რუსეთის, ბელარუსის, ყაზახეთისა და ყირგიზეთის პრეზიდენტები გამოვიდნენ ერთობლივი განცხადებით, სადაც შეშფოთება გამოთქვეს იმის გამო, რომ სომხეთის ნაბიჯებმა ევროინტეგრაციის მიმართულებით შესაძლოა რისკები შექმნას ევრაზიული ეკონომიკური კავშირის წევრი ქვეყნების ეკონომიკური უსაფრთხოებისთვის.

ოთხი ქვეყნის ლიდერმა თავიანთ წარმომადგენლებს დაავალა 2026 წლის დეკემბრამდე წარედგინათ ანგარიში სომხეთის მიმართ ევრაზიული ეკონომიკური კავშირის ხელშეკრულების მოქმედების შესაძლო შეჩერების შედეგების შესახებ. ისინი ასევე გამოვიდნენ სომხეთში უმოკლეს ვადებში საყოველთაო რეფერენდუმის ჩატარების აუცილებლობის სასარგებლოდ, ევროკავშირში გაწევრიანების ან ევრაზიული ეკონომიკური კავშირის შემადგენლობაში დარჩენის საკითხზე.