სომხეთის საგარეო პოლიტიკის პრიორიტეტები მომავალი 5 წლის განმავლობაში

სომხეთის მთავრობა გაატარებს დაბალანსებულ და დაბალანსების საგარეო პოლიტიკას, რომელმაც აჩვენა თავისი ეფექტიანობა და საშუალება მისცა სომხეთის რესპუბლიკის საგარეო გარემოს სტაბილიზაციას.

„არმენპრესის“ ცნობით, ამის შესახებ ნათქვამია სომხეთის რესპუბლიკის მთავრობის 2026-2031 წლების საქმიანობის პროგრამაში, რომელიც გამოქვეყნდა სომხეთის მთავრობის e-gov.am ვებგვერდზე.

„დაბალანსებული და დაბალანსების საგარეო პოლიტიკა მიიღება როგორც სტრატეგია, რომლის საკვანძო ამოცანას საგარეო ურთიერთობებში უთანაბრობის თავიდან აცილება ან უთანაბრობის დაბალანსების ინსტრუმენტის ქონა წარმოადგენს. საგარეო პოლიტიკური დღის წესრიგი ასევე მოიცავს საერთაშორისო ვაჭრობისა და ეკონომიკური კავშირების განვითარებას, ექსპორტის მოცულობის გაზრდას.

დაბალანსებულ და დაბალანსების საგარეო პოლიტიკაში საკვანძო როლი აქვს რეგიონალიზაციას, რომლის მიზანია საკუთარ გარემოში საგარეო მხარდაჭერის გარეშე ცხოვრება სომხეთის რესპუბლიკისთვის არა მხოლოდ შესაძლებელი, არამედ კომფორტულიც გახადოს. ამ გაგებით, ურთიერთობების შემდგომ განვითარებას საქართველოშისთან, ირანის ისლამურ რესპუბლიკასთან, თურქეთის რესპუბლიკასთან, აზერბაიჯანის რესპუბლიკასთან მნიშვნელოვანი მნიშვნელობა აქვს.

აზერბაიჯანთან დამყარებული მშვიდობის ინსტიტუციონალიზაცია და დელიმიტაციის პროცესი

მშვიდობის ინსტიტუციონალიზაციისა და განმტკიცების მიზნით მთავრობა განაგრძობს მუშაობას „სომხეთის რესპუბლიკასა და აზერბაიჯანის რესპუბლიკას შორის მშვიდობისა და სახელმწიფოთაშორისი ურთიერთობების დამყარების შესახებ“ შეთანხმების ხელმოწერისა და რატიფიცირების, აზერბაიჯანთან სახელმწიფო საზღვრის დელიმიტაციისა და დემარკაციის სამუშაოების გაგრძელების, სომხეთისა და აზერბაიჯანის სამოქალაქო საზოგადოებებსა და საქმიან წრეებს შორის კონტაქტებისა და ორმხრივი ვაჭრობის გააქტიურების მიმართულებით.

თურქეთთან ურთიერთობების მოწესრიგების პროცესის წინწაწევა

სამუშაოები ჩატარდება სომხეთ-თურქეთის დიპლომატიური ურთიერთობების დამყარების, სომხეთ-თურქეთის საზღვრის გახსნისა და სულ მცირე 2 თანამედროვე გამშვები პუნქტის ამოქმედების, სატრანსპორტო, ენერგეტიკული და ციფრული ინფრასტრუქტურების ხელახლა ამოქმედებისა და გაფართოების, ორმხრივი და მრავალმხრივი ვაჭრობის წახალისების მიმართულებით.

ირანთან სტრატეგიული ხასიათის ურთიერთობების გაღრმავება

ირანთან აქტიური პოლიტიკური დიალოგის შენარჩუნება, სავაჭრო-ეკონომიკური კავშირების გაფართოება ორმხრივი ურთიერთობების პრიორიტეტებს შორის არის. გაგრძელდება ირანთან ენერგეტიკული თანამშრომლობის გაღრმავება, სასაზღვრო ინფრასტრუქტურების განვითარება და ირანის მეშვეობით სატრანსპორტო-საკომუნიკაციო მიმართულებების გაფართოება (ჩრდილოეთი-სამხრეთი, სპარსეთის ყურე–შავი ზღვა).

საქართველოსთან სტრატეგიული პარტნიორობის გაღრმავება

გაგრძელდება სომხეთსა და საქართველოს შორის სტრატეგიული პარტნიორობის დამყარების შესახებ დეკლარაციის თანმიმდევრული განხორციელება, რაც ქმნის პოლიტიკური, სავაჭრო-ეკონომიკური, ენერგეტიკული, სატრანსპორტო თანამშრომლობის განვითარების, რეგიონული და ერთობლივი ინფრასტრუქტურული პროექტების ორმხრივად სასარგებლო ახალ შესაძლებლობებს.

ევროკავშირთან სტრატეგიული პარტნიორობის გაღრმავება

გაგრძელდება ევროკავშირთან სტრატეგიული თანამშრომლობის სექტორული განვითარება და ინტეგრაცია ყოვლისმომცველი და გაფართოებული პარტნიორობის შეთანხმების სრული და ეფექტიანი გამოყენების, ასევე ევროკავშირის დემოკრატიის, კანონის უზენაესობის, ეკონომიკურ, ფინანსურ, გარემოსდაცვით, სოციალურ და სხვა სფეროთა სტანდარტებთან სომხეთის შესაბამისობაში მოყვანის მიმართულებით - 2025 წლის „ევროკავშირში სომხეთის რესპუბლიკის წევრობის პროცესის დაწყების შესახებ“ კანონის საფუძველზე. დასრულდება ვიზების ლიბერალიზაციის მოქმედებათა გეგმა სომხეთის რესპუბლიკის მოქალაქეებისთვის ევროკავშირის შესვლაზე ვიზების ლიბერალიზაციის მიზნით.

ამერიკის შეერთებულ შტატებთან სტრატეგიული პარტნიორობის გაღრმავება

სომხეთის რესპუბლიკასა და ამერიკის შეერთებულ შტატებს შორის ყოვლისმომცველი სტრატეგიული პარტნიორობის ქარტიის საფუძველზე კიდევ უფრო გაღრმავდება ორმხრივი პარტნიორობა ორი სახელმწიფოს ინტერესებიდან გამომდინარე და გაფართოვდება თანამშრომლობა ერთობლივ პრიორიტეტად არსებული საკითხების ფართო სპექტრის ირგვლივ. გაგრძელდება აშშ-სთან სექტორული თანამშრომლობა, რომელიც ეფუძნება ამერიკის შეერთებული შტატების მთავრობასა და სომხეთის რესპუბლიკის მთავრობას შორის 2025 წლის აგვისტოში ხელმოწერილ ურთიერთგაგების მემორანდუმებსა და სომხეთის რესპუბლიკასა და ამერიკის შეერთებულ შტატებს შორის ყოვლისმომცველი სტრატეგიული პარტნიორობის ქარტიას. განხორციელდება TRIPP პროექტი სულ მცირე ენერგეტიკული და რკინიგზის ინფრასტრუქტურის ექსპლუატაციით, სომხეთის ინტეგრირებით მსხვილ რეგიონულ ინფრასტრუქტურულ პროექტებში.

საფრანგეთთან სტრატეგიული პარტნიორობის გაღრმავება

სომხეთ-საფრანგეთის თანამშრომლობა აყვანილი იქნება თვისებრივად ახალ დონეზე, კერძოდ - პოლიტიკურ, ეკონომიკურ, უსაფრთხოების, კულტურულ, საგანმანათლებლო და დეცენტრალიზებული პარტნიორობის სფეროებში, ინსტიტუციურ და პოლიტიკურ საფუძვლად 2026 წლის 5 მაისს ხელმოწერილი სტრატეგიული პარტნიორობის დამყარების შესახებ ერთობლივი დეკლარაციის მიღებით.

რუსეთთან პარტნიორული ურთიერთობების ტრანსფორმაცია და გაღრმავება

გაგრძელდება რუსეთის ფედერაციასთან ორმხრივად სასარგებლო მრავალსექტორული თანამშრომლობისკენ მიმართული დიალოგი დაბალანსებული და დაბალანსების საგარეო პოლიტიკის, რეგიონში მშვიდობის დამყარების ახალ პირობებში ურთიერთობების ტრანსფორმაციის, განვითარებისა და გაღრმავების მიმართულებით.

ჩინეთთან სტრატეგიული პარტნიორობის გაღრმავება

გაგრძელდება 2025 წლის 31 აგვისტოს სომხეთის პრემიერ-მინისტრსა და ჩინეთის პრეზიდენტს შორის გამართული შეხვედრის შედეგად მიღწეული შეთანხმებების თანმიმდევრული განხორციელება და სამუშაოები სომხეთ-ჩინეთის ურთიერთობების სტრატეგიული პარტნიორობის დონეზე აყვანის შესახებ ერთობლივ განცხადებაში მითითებულ სფეროებში თანამშრომლობის განვითარებისა და ხელშესახები შედეგების დაფიქსირების მიმართულებით.

ინდოეთთან პარტნიორობის გაღრმავება

გაგრძელდება აქტიური სამუშაოები ორმხრივი ინტერესის შემცველ, მათ შორის - ეკონომიკურ, თავდაცვის, სატრანსპორტო, საგანმანათლებლო-კულტურულ, ჯანდაცვის, ინფორმაციული ტექნოლოგიებისა და სხვა სფეროებში ურთიერთქმედების განვითარებისა და სომხეთ-ინდოეთის პარტნიორობის თვისებრივად ახალ დონეზე აყვანის მიმართულებით.

სხვა სტრატეგიულ პარტნიორ სახელმწიფოებთან ურთიერთობების შემდგომი გაღრმავება

ნიდერლანდებთან, ყაზახეთთან, გერმანიასთან, ლუქსემბურგთან, გაერთიანებულ სამეფოსთან, ბულგარეთთან, ხორვატიასთან, ლიეტუვასთან დამყარებულმა სტრატეგიულმა ურთიერთობებმა გამოკვეთა ორმხრივი ინტერესის შემცველი ძირითადი სფეროები, რომელთა ირგვლივ შემდგომი სამუშაოების განხორციელება მნიშვნელოვანია სომხეთის განვითარებისთვის. გაგრძელდება სამუშაოები სტრატეგიული პარტნიორების რაოდენობისა და გეოგრაფიის გაფართოების მიზნით.

ევრაზიული ეკონომიკური კავშირის ფარგლებში ეფექტიანი თანამშრომლობის გაშლა - ევრაზიული ეკონომიკური კავშირის ხელშეკრულებით გათვალისწინებული მექანიზმების ეფექტიანი გამოყენება საკვანძოა გაერთიანების მომავლისა და შემდგომი განვითარებისთვის. გაგრძელდება სამუშაოები გაერთიანების ფუნდამენტური თავისუფლებების - სამუშაო ძალის, მომსახურების, საქონლისა და ფინანსების თავისუფალი გადაადგილების სრული და შეუფერხებელი უზრუნველყოფის, ასევე წევრ და დამკვირვებელ ქვეყნებთან ურთიერთობების განვითარების მიმართულებით.

მრავალმხრივ პლატფორმებზე მომავალზე ორიენტირებული დღის წესრიგის წინწაწევა

გაეროში და მის ცალკეულ სპეციალიზებულ ორგანოებში, ევროპის საბჭოში, ეუთოში, დსთ-ში, ფრანკოფონიის საერთაშორისო ორგანიზაციაში, ევროპულ პოლიტიკურ გაერთიანებაში სომხეთის რესპუბლიკა განაგრძობს აქტიურ წევრობას. სომხეთის რესპუბლიკა ასევე გახდა აშშ-ის პრეზიდენტ დონალდ ტრამპის ინიცირებული მშვიდობის საბჭოს წევრი და განაგრძობს სამუშაოებს ამ ფორმატში. მთავრობა ჩაატარებს სამუშაოებს შანხაის თანამშრომლობის ორგანიზაციაში გაწევრიანების მიმართულებით.

აღინიშნება, რომ ძალისხმევა მიიმართება ახლო აღმოსავლეთისა და აფრიკის ქვეყნებთან ურთიერთობების განვითარებისა და ახალი ურთიერთობების დამყარებისკენ.

„სომხეთის რესპუბლიკის ინტერესების საუკეთესოდ მომსახურებისა და პარტნიორობების გაღრმავების მიზნით მთავრობა განაგრძობს უცხო სახელმწიფოებსა და საერთაშორისო ორგანიზაციებში დიპლომატიური წარმომადგენლობის ეტაპობრივი გაზრდის პოლიტიკას“, - აღნიშნულია სომხეთის მთავრობის პროგრამაში.