عضویت ارمنستان در اتحادیه اروپا کاملاً امکانپذیر است، لهستان آماده حمایت است: مارچین بوساتسکی
14 دقیقه خواندن
لهستان آماده است از ارمنستان در مسیر ادغام نزدیکتر با اتحادیه اروپا و گسترش روابط اقتصادی حمایت کند و همزمان آمادگی خود را برای توسعه همکاریهای دوجانبه در زمینههای تجارت، سرمایهگذاری، دفاع و امنیت اعلام کرده است.
مارچین بوساتسکی، وزیر مشاور وزارت امور خارجه لهستان، در گفتوگو با «آرمنپرس» اظهار داشت که ارزشهای مشترک دو کشور، یعنی دموکراسی، حاکمیت و تمایل به ساختن مستقلانه آینده خود، اساس نزدیکتر شدن ارمنستان و لهستان را تشکیل میدهد.
این گفتوگو در ۱۰ سپتامبر انجام شده است.
طی سه تا چهار سال گذشته، گفتوگوی سیاسی و تماسهای سطح بالای میان ارمنستان و لهستان بهطور قابل توجهی فعالتر شده است؛ از جمله امسال در چارچوب سفرهای متقابل رهبران دو کشور. چه عواملی به نزدیکتر شدن دو کشور کمک کرده و آینده روابط ارمنستان و لهستان را چگونه میبینید؟
فکر میکنم دلیل اصلی نزدیکتر شدن کشورهای ما این است که ارمنستان و لهستان ارزشهای مشترکی دارند. منظور تعهد به دموکراسی، حاکمیت و همچنین حق ملتها برای ساختن آینده کشور خود با اتکا به تواناییهای خودشان است.
این موضوع بهویژه در مورد ارمنستان و لهستان اهمیت دارد، زیرا هر دو کشور همسایگی نسبتاً دشواری با قدرتهای بزرگتری دارند که تلاش میکنند بر سرنوشت همسایگان کوچکتر خود تأثیر بگذارند. البته جغرافیای ما متفاوت است. شما در قفقاز قرار دارید و ما در اروپای مرکزی و شرقی، اما خواستهها و جاهطلبیهای همسایگان، اساساً از نظر ماهیت یکسان هستند.
ما بهعنوان یکی از کشورهای بانفوذ اتحادیه اروپا، واقعاً تلاش میکنیم به ارمنستان کمک کنیم تا تمایل خود برای پیوستن به نهادهای غربی را به واقعیت تبدیل کند و در مسیری پیش برود که لهستان ۲۰ تا ۲۵ سال پیش، هنگام پیوستن به اتحادیه اروپا، آن را طی کرد.
دیدارها و رایزنیهای من طی این دو روز با آقای واهان کوستانیان، معاون وزیر امور خارجه و تجارت بینالمللی ارمنستان، همچنین لیلیت ماکونتس، رئیس دفتر نخستوزیری، و روبن روبینیان، رئیس پارلمان ارمنستان، بار دیگر نشان داد که ما واقعاً به زبان مشترکی صحبت میکنیم.
لهستان کاملاً آماده است در زمینههای مختلف، از جمله در حوزه اقتصادی، از ارمنستان حمایت کند تا این کشور به کشوری مستقلتر، باثباتتر و موفقتر تبدیل شود.
این پایه سیاسی مستحکم چگونه میتواند به همکاری عمیقتر در زمینه تجارت، سرمایهگذاری، زیرساختها، علم، آموزش، فرهنگ و همچنین ارتباطات میان مردم دو کشور تبدیل شود؟
این وظیفه ماست، این مسئولیت ماست و ما در حال انجام آن هستیم. منظور همکاری در سطح وزارتخانهها، معاونان وزیران و رؤسای نهادهای دولتی است.
اما این تنها همکاری میان نهادهای دولتی نیست و به روابط میان دولتها نیز محدود نمیشود. همانطور که اشاره کردم، طی این دو روز رایزنیهای بسیار مفصلی با مهمترین نهادهای دولتی و وزیران ارمنستان داشتهام، اما در سفر به ایروان، هیئتی تجاری متشکل از نمایندگان ۱۵ شرکت بزرگ لهستانی را نیز با خود آوردهایم که نمایندگان حوزههای مختلف، از معدنکاری تا فناوری اطلاعات و از صنایع فضایی تا کشاورزی، در آن حضور دارند.
آنها پیش از این با همتایان ارمنی خود دیدار کردهاند. شرکتهای لهستانی آماده سرمایهگذاری هستند و علاقهمند به دستیابی به توافقهای تجاری مؤثر، از جمله در زمینه واردات مواد غذایی از ارمنستان، بهویژه میوه و سبزیجات، هستند. این محصولات در اینجا واقعاً بسیار خوشمزهاند. میتوانم بگویم گوجهفرنگی و هلو واقعاً استثنایی هستند. هنوز زردآلو را امتحان نکردهام، اما امیدوارم فرصت آن را داشته باشم.
اما اگر صادقانه و جدیتر صحبت کنیم، ما سیاستمداران و دیپلماتها تنها میتوانیم درهای ورود به روی کسبوکار را باز کنیم و این تجار هستند که باید از این درها عبور کرده و با یکدیگر همکاری کنند. آنچه امروز و دیروز شنیدهام نشان میدهد که در حال حاضر فرصتهای زیادی برای انجام معاملات و توافقهای همکاری میان جوامع تجاری ارمنستان و لهستان در حال بررسی است.
همکاری اقتصادی یکی از محورهای مهم دستورکار دوجانبه است. به نظر شما، مهمترین موانع و فرصتها برای گسترش تجارت و سرمایهگذاری میان ارمنستان و لهستان چیست؟
دو مانع وجود دارد، اما فرصتها بسیار بیشتر هستند. اتحادیه اروپا برای ارمنستان بازاری عظیم با حدود ۴۶۰ میلیون نفر جمعیت و قدرت خرید نسبتاً بالا در مقیاس جهانی است. ارمنستان از مزیتهای متعددی برخوردار است؛ از حوزه فناوری اطلاعات و شرکتهای فعال در زمینه تولید بازیهای رایانهای گرفته تا کشاورزی که محصولات آن تا حد زیادی با نیازهای بازار اروپا مطابقت دارند.
این یک فرصت بزرگ است و احتمالاً ارمنستان نیاز دارد روابط اقتصادی و مسیرهای صادراتی خود را متنوع کند. از این نظر، کشورهای اتحادیه اروپا، از جمله لهستان، یک انتخاب طبیعی هستند.
اما بله، دو چالش یا مانع اصلی وجود دارد.
نخستین مورد ماهیتی نهادی دارد. همانطور که میدانید، اتحادیه اروپا یک منطقه تجارت آزاد است، به این معنا که تجارت میان ۲۷ کشور عضو اتحادیه اروپا بدون موانع تجاری داخلی انجام میشود. اما برای کشورهای ثالث، برخی موانع وجود دارد. حذف یا دستکم کاهش این موانع برای ارمنستان بسیار مهم است و ما در این زمینه در حال مذاکره هستیم.
در چارچوب این روند، تاکنون اقداماتی نیز انجام شده است. برای مثال، لهستان امسال ۱۰۰۰ تن میوه از ارمنستان وارد کرده و این بازار برای مدتی در چارچوب اتحادیه اروپا به روی ارمنستان باز بوده است.
اما توافقهای تجاری و احتمالاً توافقهایی با ماهیت پیشالحاقی نیز ضروری هستند. اگر ارمنستان به یک کشور نامزد عضویت در اتحادیه اروپا تبدیل شود، فکر میکنم باز کردن این درها برای ارمنستان بسیار آسانتر خواهد شد؛ نه تنها به نفع تولیدکنندگان محصولات کشاورزی، بلکه به سود تولیدکنندگان صنعتی نیز خواهد بود.
چالش دوم صرفاً جغرافیاست. ارمنستان فاصله زیادی با اروپا دارد و مسیرهای حملونقل آسان نیستند، بهویژه با توجه به دو درگیری جاری؛ جنگ تهاجمی روسیه علیه اوکراین و درگیری میان آمریکا و ایران.
در این شرایط، مسیرهای حملونقل منتهی به اروپا بهراحتی قابل دسترسی نیستند، اما ما میتوانیم آنها را توسعه داده و گسترش دهیم. من مطمئن هستم که در آینده نزدیک صادرات کالاهای ارمنی به اتحادیه اروپا افزایش خواهد یافت.
همکاری در حوزه دفاع و امنیت به یکی از محورهای جدید روابط دوجانبه تبدیل شده است، از جمله در چارچوب توافقنامه همکاری نظامی- فنی که اخیراً به امضا رسید. در این حوزه، بیشترین ظرفیت همکاری عملی را در چه زمینههایی میبینید؟
در زمینههای بسیاری. این واقعاً حوزه جدیدی از همکاری است که گشوده شده، زیرا تنها در ماه مه امسال وزیران دفاع کشورهای ما توافقنامه همکاری میان ارمنستان و لهستان در این زمینه را امضا کردند.
صنایع دفاعی لهستان تجربه گستردهای در زمینه تطبیق تسلیحات ساخت شوروی یا دوران پس از شوروی با استانداردهای ناتو و همچنین استانداردهای غربی دارد. اگر ارمنستان بخواهد، میتوانیم در این روند از آن حمایت کنیم.
حوزه دیگر به این واقعیت مربوط میشود که این دو جنگ، یعنی جنگ روسیه علیه اوکراین و درگیری میان آمریکا و ایران، ذخایر مهمات را به میزان قابل توجهی کاهش دادهاند؛ از سادهترین انواع مهمات گرفته تا پیشرفتهترین موشکهای پدافند هوایی و ضدبالستیک.
ما میتوانیم از طریق همکاری میان صنایع دفاعی ارمنستان و لهستان، در زمینه افزایش ظرفیت تولید این تجهیزات حمایت کنیم. در این زمینه، هماکنون نیز گفتوگوهایی میان دو کشور در جریان است.
لهستان همواره از مسیر اروپایی ارمنستان حمایت کرده است. ارزیابی شما چیست؛ این روند تا چه اندازه میتواند بهطور واقعبینانه پیش برود و لهستان چه نقشی میتواند در روند ادغام نزدیکتر ارمنستان با اتحادیه اروپا ایفا کند؟
این روند میتواند تا هر اندازهای که ارمنستان بخواهد پیش برود. بر اساس اظهارات اخیر نخستوزیر شما، عالیجناب آقای پاشینیان، هدف ارمنستان عضویت در اتحادیه اروپا است. این اتفاق یکشبه رخ نخواهد داد، اما کاملاً امکانپذیر است. بله، این امر کاملاً ممکن است و لهستان میتواند در دو مسیر اصلی از ارمنستان حمایت کند.
نخست، ما بهعنوان یک کشور بانفوذ عضو اتحادیه اروپا میتوانیم در تحقق اهداف بلندپروازانهای که ارمنستان برای خود تعیین کرده است، از این کشور حمایت کنیم، هر هدفی که باشد. اگر هدف، گسترش تجارت با اتحادیه اروپا و انعقاد توافقنامه تجارت آزاد باشد، میتوانیم از این روند حمایت کنیم. اگر هدف عضویت در اتحادیه اروپا باشد، باز هم میتوانیم از این هدف بلندپروازانه حمایت کنیم.
اما مسیر دیگری نیز وجود دارد که در واقع از همین امروز آن را آغاز کردیم. لهستان تا همین چندی پیش نیز یک کشور نامزد عضویت بود. لهستان ۲۲ سال پیش به اتحادیه اروپا پیوست. یعنی ۲۳، ۲۵ یا ۲۷ سال پیش، ما خودمان یک کشور نامزد بودیم و میدانیم چگونه باید برای همکاری با اتحادیه اروپا و احتمالاً عضویت در آن آماده شد و همچنین میدانیم چگونه باید با اتحادیه اروپا مذاکره کرد.
من بسیار مفتخرم که امروز به همراه معاون وزیر، واهان کوستانیان، برنامه آموزش و توانمندسازی دیپلماتهای ارمنستان را آغاز کردیم که توسط دیپلماتها و کارشناسان لهستانی اجرا میشود. این افراد بهطور فعال در مذاکراتی که لهستان ۲۳ تا ۲۵ سال پیش با اتحادیه اروپا برای عضویت در این اتحادیه انجام میداد، مشارکت داشتند.
از تجربه تحول لهستان و ادغام اروپایی این کشور، کدام درسها میتواند امروز بیشترین کاربرد را برای ارمنستان داشته باشد؟
فکر میکنم در اینجا یک درس مهم وجود دارد: ارزش دارد عضو این باشگاه باشید. ۳۵ سال پیش، زمانی که لهستان عملاً یکی از نخستین کشورهایی بود که از کمونیسم رهایی یافت و مسیر جدید خود را آغاز کرد، وضعیت اقتصادی و سطح توسعه کشور با اوکراین قابل مقایسه بود.
امروز، از نظر تولید ناخالص داخلی سرانه و شاخص قدرت خرید، دستکم سه برابر بیشتر از اوکراین هستیم. لهستان به ششمین اقتصاد بزرگ اتحادیه اروپا و بیستمین اقتصاد بزرگ جهان تبدیل شده است. همچنین ما تقریباً ۵۰ درصد ثروتمندتر از وضعیتی هستیم که اگر عضو اتحادیه اروپا نبودیم، میداشتیم.
موفقیت اقتصادی لهستان واقعاً چشمگیر است. از سال ۱۹۹۱ تاکنون، ما سالی با رکود اقتصادی نداشتهایم. تنها استثنا سال ۲۰۲۰، یعنی سال همهگیری کووید-۱۹، بود، اما این یک مشکل جهانی بود.
امروز لهستانیها پنج تا شش برابر ثروتمندتر از نسلهای پیشین خود هستند.
البته این روند همیشه آسان نیست. سالهای نخست اصلاحات اقتصادی و آمادهسازی برای عضویت در اتحادیه اروپا آسان نیستند. اما برای کشوری مانند لهستان که مردمی سختکوش، پرانرژی و برخوردار از روحیه کارآفرینی دارد، مزایای این روند بسیار گسترده است.
من کاملاً اطمینان دارم که ارمنستان مسیر لهستان را دنبال خواهد کرد، زیرا شما نیز مردمی بسیار پرانرژی و بلندپرواز و کشوری با همین ویژگیها هستید و کارآفرینان بسیاری دارید.
ارمنستان روند صلح با جمهوری آذربایجان و عادیسازی روابط با ترکیه را پیش میبرد. لهستان در این زمینه نقش در حال تغییر ارمنستان در قفقاز جنوبی و مشارکت احتمالی این کشور در روند همکاری و اتصال منطقهای را چگونه ارزیابی میکند؟
لهستان همواره از برقراری صلح و ثبات در قفقاز جنوبی حمایت کرده و همچنان به این حمایت ادامه میدهد. ما از برنامه «تریپپی» و همچنین دستورکار آشتی میان ارمنستان و جمهوری آذربایجان حمایت میکنیم. همزمان، قویاً دوستان ترک خود را تشویق میکنیم که روابط خود با ارمنستان را عادیسازی کنند.
ما واقعاً باور داریم جهانی که بر صلح، ارزشهای دموکراتیک و دفاع از حاکمیت هر کشور استوار باشد، جهانی است که در آن اقتصاد توسعه مییابد، مردم با امنیت و شادی بیشتری زندگی میکنند و جهان باثباتتر میشود.
بنابراین، برای ارمنستان در مسیر تصمیمگیریهایش برای متنوعسازی آینده خود، هم از نظر اقتصادی و هم سیاسی، آرزوی موفقیت کامل داریم. و ما نه تنها برای شما آرزوی موفقیت داریم، بلکه آمادهایم تا به اندازهای که ارمنستان بخواهد، از این کشور حمایت کنیم.