367.47
ایران ضمن تأکید مجدد بر ماهیت صلحآمیز برنامۀ هستهای خود، خواهان مذاکراتی سازنده و متقابلالمنفعه شد
11 دقیقه خواندن
ایروان، ۱ اوت ۲۰۲۵ میلادی (۹ مرداد ۱۰ ۱۴۰۴ شمسی)، «آرمِنپرِس»: جمهوری اسلامی ایران هرگز میز مذاکرات برنامۀ هستهای خود را ترک نکرده و هیچگاه از گفتگو هراس نداشته است و از آن گریزان نبوده است؛ با این حال، تهران باید اطمینان یابد اطمینان حاصل کند که این مذاکرات به هدررفت زمان نمیانجامد. از دیدگاه جمهوری اسلامی ایران، این مذاکرات باید هدفمند، نتیجهمحور و مبتنی بر اصل «برد-برد» باشد؛ اصلی که در پرتو آن، تمامی طرفین مذاکره منتفع شده و از دستاوردهای حاصل از فرایند مذاکره، رضایت کامل داشته باشند.
به گزارش خبرگزاری دولتی «آرمِنپرِس»: «اسماعیل بقایی» سخنگوی وزارت امور خارجۀ جمهوری اسلامی ایران، در چارچوب گفتگویی اختصاصی با خبرگزاری دولتی «آرمِنپرِس» ضمن اشاره به احتمال ازسرگیری مذاکرات هستهای با ایالات متحدۀ آمریکا و رایزنیهای جاری با سه کشور اروپایی، مجدداً بر مواضع ایران در این زمینه تأکید کرد.
وی در ادامۀ این مصاحبه، به آخرین حملۀ نظامی اسرائیل علیه ایران پرداخت و با صراحت اعلام کرد که این اقدام، بنابر تمامی تعاریف موجود در حقوق بینالملل و منشور سازمان ملل متحد، مصداقی آشکار از یک اقدام تجاوزکارانه محسوب میشود.
شایان ذگر است که این مصاحبۀ اختصاصی در تاریخ ۲۹ ژوئیه سال جاری میلادی در تهران انجام شده است و متن کامل آن در ادامه ارائه میشود:
سوال: عصر بخیر، جناب آقای بقایی. سپاسگزاریم که دعوت ما را برای این گفتگو پذیرفتید. لطفاً وضعیت منطقه را در دوران پس از درگیری، بهویژه پس از حملۀ اخیر اسرائیل علیه ایران، با تصریح کامل برای ما تشریح نمایید. دولت جمهوری اسلامی ایران چه اقداماتی را برای مدیریت و مقابله با پیامدهای این حمله انجام داده یا در دستور کار قرار داده است؟
پاسخ: پیش از هر چیز، بابت فرصت این گفتگو صمیمانه سپاسگزارم. در پاسخ به پرسش شما نیز باید عرض کنم که این اقدام، فارغ از هر تعبیر و تفسیر، صراحتاً یک عمل تجاوزکارانه و نقض آشکار تمامی موازین حقوق بینالملل و مفاد منشور سازمان ملل متحد بود. این حمله، نقض آشکار و تخطی بیرحمانه از ماده ۲، بند ۴ منشور است که بهصراحت و قاطعیت، استفاده از زور را ممنوع اعلام کرده است. از این رو، آن حملۀ مسلحانه علیه جمهوری اسلامی ایران، از هر منظر غیرقانونی و غیراخلاقی، غیرمشروع و جنایتبار تلقی میشود.
علاوه بر ماهیت غیرقانونی این حمله، نکتهای برجسته و بسیار حائز اهمیت آن است که اسرائیل این تجاوز را در بحبوحۀ مذاکرات و فرآیندهای دیپلماتیک میان ایران و ایالات متحدۀ آمریکا به اجرا درآورد.
چنانکه آگاهید، قرار بود در تاریخ ۱۵ ژوئن، دیداری رسمی برگزار شود؛ اما تنها دو روز پیش از آن، این حمله بهطرزی کاملاً غیرمنتظره و حسابشده آغاز شد. از همینرو، این اقدام را خیانتی بزرگ به اصول و ارزشهای بنیادین دیپلماسی میدانیم؛ چراکه هر عقل سلیمی، چراکه هر عقل سلیمی تصدیق میکند که انجام چنین عملی بدون هماهنگی و همراهی کامل با ایالات متحدۀ آمریکا غیرقابل تصور است.
اکنون ما این لحظۀ تلخ و نابهنگام را فرصتی تاریخی در راستای استحکامبخشی هرچه بیشتر به انسجام و همبستگی ملی میدانیم.
این یک فاجعه بود. بیتردید، هیچکس جنگ یا درگیری را انتخاب نمیکند و دوست ندارد، اما همین حادثۀ تلخ و دردناک، شعلههای وحدت ملت ایران را فروزانتر ساخت و برای همگان آشکار کرد دشمن حقیقی این ملت، اسرائیل است.
این همگرایی ملی و عزم راسخ جمعی، ما را تواناتر، نیرومندتر، مصممتر و منسجمتر از گذشته میسازد تا در برابر هرگونه تهدید، تهاجم و هجمۀ آتی، با آمادگی کامل و اقتدار تمام ایستادگی و مقابله کنیم.
سوال: آقای بقایی، آیا در شرایطی خاص تهران آمادگی خود را برای ازسرگیری مذاکرات هستهای با ایالات متحده آمریکا اعلام خواهد کرد؟
پاسخ: ما پیشتر در حال انجام مذاکرات بودیم و همانطور که عرض کردم، در میانۀ یک فرایند دیپلماتیک قرار داشتیم. اما طرف مقابل با رفتاری که از خود نشان داد، نهتنها اعتماد را از بین برد، بلکه آن را به بیاعتمادی فعال و منفی تبدیل کرد. در حال حاضر، بهصراحت اعلام میکنم که چیزی بهنام اعتماد اساساً وجود ندارد، چراکه آنان از فرآیند دیپلماتیک سوءاستفاده کردند و آن را به ابزار تاکتیکی خود برای حمله تبدیل ساختند.
با اینحال، همانگونه که همواره بر آن تأکید داشتهایم، جمهوری اسلامی ایران هیچگاه میز مذاکرات را ترک نکرده است؛ زیرا ما با اطمینان راسخ و بدون کمترین تردیدی، به ماهیت صلحآمیز برنامۀ هستهای خود باور داریم و بر آن تأکید میورزیم.
یقین داریم که این برنامه، مشروع، قانونی بوده و تحت نظارت دقیق و مستمر آژانس بینالمللی انرژی اتمی قرار دارد.
در حال حاضر، مذاکراتی با سه کشور اروپایی (فرانسه، آلمان و بریتانیا) جریان دارد. جمعه گذشته، دور دیگری از این گفتگوها در شهر استانبول برگزار شد. بنابراین، ما نه از مذاکره گریزان هستیم، نه از گفتگو هراس و واهمهای داریم؛ اما در عین حال، باید اطمینان حاصل شود که این مذاکرات، به فرصتی برای اتلاف وقت بدل نخواهد شد.
این گفتگوها باید هدفمند و نتیجهمحور باشند و اساس آنها باید بر پایۀ اصل «برد-برد» استوار گردد؛ اصلی که در سایۀ آن، تمامی طرفین از فرایند و دستاوردهای مذاکره بهرهمند و راضی باشند.
سوال: مذاکرات اخیر با کشورهای اروپایی در استانبول را چگونه ارزیابی میکنید؟
پاسخ: شخصاً در آن نشست حضور نداشتم، اما همکارانم گزارش دادند که گفتگوها در فضایی صریح، صادقانه و شفاف برگزار شده است.
ما از این فرصت استفاده کردیم تا بار دیگر به کشورهای اروپایی یادآوری کنیم که در مواجهه با تجاوز اسرائیل و آمریکا علیۀ ایران، رفتار و مواضع اتخاذشده توسط آنها، بهغایت نامناسب و دور از انتظار بود؛ چراکه هر عضو سازمان ملل متحد، بر پایۀ اصول مندرج در منشور این سازمان، موظف است در برابر هرگونه حملۀ غیرقانونی به یک کشور عضو، موضعی قاطع و مسئولانه اتخاذ کند. این، یکی از ارکان بنیادین امنیت جمعی است که صراحتاً در منشور ملل متحد انعکاس یافته است.
بیتردید، طرفهای اروپایی در انجام این مسئولیت اساسی خود، کوتاهی کردند. کمترین توقع ما این بود که در برابر حملات غیرقانونی رژیم صهیونیستی به برنامۀ صلحآمیز هستهای جمهوری اسلامی ایران، واکنشی مسئولانه و درخور نشان دهند.
این یک وظیفۀ مشترک و الزامآور برای آنان بود؛ چه بر اساس مفاد منشور سازمان ملل متحد، و چه در پرتو تعهدات ویژۀ آنها بهعنوان اعضای توافق هستهای (برجام)؛ توافقی که در سال ۲۰۱۵ میلادی، با مشارکت جمهوری اسلامی ایران، ایالات متحدۀ آمریکا، بریتانیا، فرانسه، آلمان، روسیه و چین به امضا رسید و مورد حمایت رسمی اتحادیۀ اروپا و سازمان ملل متحد نیز قرار گرفت.
کشورهای اروپایی موظف بودند این حملات غیرقانونی را صریحاً و قاطعانه محکوم کنند. این حملات، نقضی فاحش و غیرقابل انکار از قطعنامۀ ۲۲۳۱ شورای امنیت سازمان ملل متحد بود؛ قطعنامهای که در سال ۲۰۱۵ میلادی با اجماع کامل تصویب شد و کشورهای اروپایی، موظف بودند در قبال آن، موضعی روشن، قاطع و مسئولانه اتخاذ کنند. آنان میبایست در واکنش بهصراحت، این اقدامات غیرقانونی اسرائیل و ایالات متحدۀ آمریکا را محکوم میکردند. اما متأسفانه نهتنها از انجام این مسئولیت بدیهی خودداری کردند، بلکه برخی کشورهای اروپایی، از جمله آلمان، حتی کوشیدند این تجاوز آشکار را توجیهپذیر جلوه دهند؛ امری که بیتردید، اقدامی کاملاً مردود و از منظر حقوق بینالملل، غیرقابل پذیرش است.
همکارانم از فرصت این گفتگو استفاده کردند تا با صراحت به طرفهای اروپایی یادآور که آنان با شانه خالی کردن از مسئولیتهای حقوقی خود در قبال منشور سازمان ملل متحد، از محکومسازی این اقدام تجاوزکارانه سر باز زدند.
در خصوص موضوع هستهای نیز، باید گفت که گفتوگوها عمدتاً بر تبادل دیدگاهها پیرامون مسیرهای احتمالی برای ازسرگیری مذاکرات و احیای روند دیپلماتیک متمرکز بود.
لزوم لغو مؤثر و پایدار تحریمها و اقدامات شفافسازی از سوی ایران، جهت حصول اطمینان از حفظ ماهیت صلحآمیز برنامۀ هستهای، دو محور اصلی این نشست بودند.
بهعبارت دیگر، مجموعهای از ایدهها و ابتکارات متنوع مطرح شد و طرفین توافق کردند که این رایزنیها در آیندهای نزدیک، با هدف پیشبرد روند مذاکرات سازنده، ادامه یابد.
سوال: نشست بعدی چه زمانی برگزار خواهد شد؟
پاسخ: در حال حاضر، ما در تماس مستمر با طرفهای مقابل برای تعیین زمان دقیق دیدار بعدی هستیم. اگرچه تاکنون تاریخ مشخصی تعیین نشده است، اما اطمینان دارم که این دیدار چندان بهتعویق نخواهد افتاد.
سوال: بهعنوان واپسین پرسش، آیا احتمال میدهید که اقدامات نظامی علیه ایران مجدداً از سر گرفته شود؟
پاسخ: ببینید، ما همواره بر این اصل پایبند بودهایم که باید برای مواجهه با هرگونه سناریو و شرایط احتمالی، آمادگی کامل داشته باشیم. بهوضوح میدانیم که شالودۀ رژیم اسرائیل همواره بر پایۀ تروریسم و جنگ استوار بوده است. اگر تاریخ هشت دههای این رژیم را مرور کنیم، درمییابیم که هرگز از آغاز جنگ و اعمال تجاوز علیه کشورهای منطقه ابایی نداشتهاند. از اینرو، تجربه به ما آموخته است که باید در هر لحظه، برای هر سناریویی آمادگی کامل داشته باشیم.