სომხეთმა აზერბაიჯანს ორმხრივ ფორმატში შეხვედრების გამართვა შესთავაზა: სარგის ხანდანიანი

ერევანი, 15 ოქტომბერი, არმენპრესი. სომხეთის რესპუბლიკის პრემიერ-მინისტრმა ნიკოლ ფაშინიანმა აზერბაიჯანის პრეზიდენტ ილჰამ ალიევს შესთავაზა, რომ საგარეო საქმეთა მინისტრებმა ორდღიანი შეხვედრა გამართონ, შეათანხმონ მშვიდობის ხელშეკრულების ერთ-ერთი ან ორი დაუზუსტებელი მუხლი და შემდეგ, სანამ ბაქოში COP-29-ის შეკრება გაიმართება, ლიდერებმა ხელი მოაწერონ ხელშეკრულებას. ამის შესახებ ეროვნული ასამბლეის საგარეო ურთიერთობათა მუდმივმოქმედი კომიტეტის თავმჯდომარემ სარგის ხანდანიანმა განაცხადა, როდესაც კომენტარი გააკეთა აზერბაიჯანის პრეზიდენტ ილჰამ ალიევის ბოლო განცხადებაზე „არმენპრესის“ თხოვნით. 

- ბატონო ხანდანიან, აზერბაიჯანის პრეზიდენტმა 14 ოქტომბერს, როდესაც აზერბაიჯანში ბელგიის ახლადდანიშნულ ელჩს შეხვდა, განაცხადა, რომ სომხეთის რესპუბლიკა არის ის, ვინც უარი თქვა ბრიუსელში მოლაპარაკებების გაგრძელებაზე. ამავდროულად, სომხეთის მთავრობა განსხვავებულ პოზიციას გამოხატავდა. 

- ამ კითხვაზე პასუხის გასაცემად საჭიროა ფაქტების გათვალისწინება: 2023 წლის ივნისში, კიშინიოვში ევროპის პოლიტიკურ თანამეგობრობის სამიტის ფარგლებში გაიმართა ხუთმხრივი შეხვედრა საფრანგეთის პრეზიდენტ მაკრონის, გერმანიის კანცლერ შოლცის, ევროკავშირის საბჭოს პრეზიდენტ მიშელის, აზერბაიჯანის პრეზიდენტ ალიევის და სომხეთის პრემიერ-მინისტრ ფაშინიანის მონაწილეობით, როგორც ბრიუსელის მოლაპარაკებების შეჯამების პლატფორმა. შეთანხმება იქნა მიღწეული, რომ ამ ფორმატით შემდეგი შეხვედრა ჩატარდებოდა 2023 წლის ოქტომბერში გრანადაში, ევროკავშირის პოლიტიკურ თანამეგობრობის სამიტის ფარგლებში, ბრიუსელში შემდეგი სამმხრივი შეხვედრის შემდეგ. სამმხრივი შეხვედრა ბრიუსელში გაიმართა 2023 წლის 15 ივლისს, მაგრამ გრანადის შეხვედრაში მონაწილეობის მიღებაზე აზერბაიჯანმა უარი განაცხადა. გრანადის შემდეგ, ევროკავშირის საბჭოს პრეზიდენტმა მიშელმა განაცხადა, რომ ოქტომბრის ბოლოს დაგეგმილი იყო სომხეთისა და აზერბაიჯანის ლიდერების შეხვედრა და ორივე მხარემ უკვე გამოთქვა თანხმობა. თუმცა მოგვიანებით აზერბაიჯანის მხარემ ამ შეხვედრაზეც უარი თქვა. 2024 წლის 2 თებერვალს, პრემიერ-მინისტრ ფაშინიანსა და პრეზიდენტ მიშელს შორის სატელეფონო საუბრისას, მიშელმა შესთავაზა ბრიუსელში სამმხრივი შეხვედრა მარტის დასაწყისში. შეთანხმება მიღწეული იყო, რომ შეხვედრა გაიმართებოდა 12 მარტს, თუმცა აზერბაიჯანმა უარი განაცხადა. აპრილში შარლ მიშელმა წერილით მიმართა სომხეთის პრემიერ-მინისტრსა და აზერბაიჯანის პრეზიდენტს ბრიუსელში სამმხრივი შეხვედრის გამართვის შეთავაზებით. პრემიერ-მინისტრ ფაშინიანმა თავისი თანხმობა განაცხადა, თუმცა აზერბაიჯანის მხარემ ისევ უარი განაცხადა. აღსანიშნავია, რომ აზერბაიჯანმა დღემდე არ შეასრულა ბრიუსელის შეხვედრების დროს აღებული ჰუმანიტარული ვალდებულებები, რაც ეხებოდა სამხედრო ტყვეების და სხვა დაკავებული პირების გათავისუფლებას.

- მაგრამ აზერბაიჯანი ამტკიცებს, რომ სომხეთმა უარი თქვა ბრიტანეთში ივლისში გამართულ ევროპის პოლიტიკური თანამეგობრობის ფარგლებში შეხვედრის შეთავაზებაზე. 

- სომხეთმა უარი არ თქვა, არამედ მიზანშეწონილად არ ჩათვალა ახალი ფორმატით შეხვედრა და აზერბაიჯანს შესთავაზა ორმხრივი შეხვედრა ბრიტანეთში, რაც აზერბაიჯანმა უარი თქვა. ის მანამდე უარყოფდა ხუთმხრივი ფორმატით შეხვედრებსაც. რამდენადაც ვიცი, 7-8 ოქტომბერს მოსკოვში არაოფიციალურ შეხვედრებზე, პრემიერ-მინისტრმა ფაშინიანმა პრეზიდენტ ალიევს შესთავაზა ორმხრივი შეხვედრა. უფრო სწორად, შესთავაზა, რომ საგარეო საქმეთა მინისტრებმა ორდღიანი შეხვედრა გამართონ, შეთანხმდნენ მშვიდობის ხელშეკრულების დაუზუსტებელ ერთ ან ორ მუხლზე და შემდეგ, ლიდერებმა, COP-29-ის შეკრებამდე ბაქოში, ხელი მოაწერონ ხელშეკრულებას. აზერბაიჯანის პასუხი ამაზე არ ვიცი, მაგრამ იმედი მაქვს, ეს ლოგიკა რეალიზდება.