Ermenistan, yapay zeka hesaplama kapasitesi açısından stratejik bir merkez olarak konumlanıyor.

Firebird AI şirketi, 8 Ağustos’ta Ermenistan’da iddialı mega projesini, bölgenin en büyük yapay zeka (YZ) fabrikasını resmen faaliyete geçirdi.

Armenpress'in haberine göre, Hrazdan yakınlarında bulunan mega merkezin faaliyete geçmesi, şirketin küresel yapay zeka platformunun başlangıcına işaret ederken, Ermenistan'ı yapay zeka hesaplama kapasitesi açısından stratejik bir merkez konumuna taşıyor.

Etkinliğe üst düzey yetkililerin yanı sıra Ermenistan’da görev yapan büyükelçiler, küresel teknoloji devlerinin temsilcileri, akademik çevrelerden isimler ve yatırımcılar katıldı.

Ermenistan Başbakanı Nikol Paşinyan konuşmasında, ülkede böyle bir fabrikanın açılmasının, ABD'nin arabuluculuğunda 8 Ağustos 2025'te Washington'da düzenlenen Ermenistan-Azerbaycan barış zirvesi sayesinde de mümkün hale geldiğini söyledi.

Paşinyan, “Geçen yıl Eylül ayında, Amerika Birleşik Devletleri'nden yalnızca teknoloji ve yapay zeka alanında bir mutabakat zaptı imzalayarak döndüğümüz için kendimizi açıklamak zorunda kaldığımızı hatırlıyorum. Çünkü birçok kişi, bu mutabakat zaptının önemli bir belge olduğu ve çok yakında sonuçlarını göreceğimiz yönündeki argümanımızı ikna edici bulmuyordu. İşte sonuç burada. Bu gerçekten dönüm noktası niteliğinde bir olaydır. Barışın, ülkemizdeki ekonomik ve yatırım ortamının değiştirilmesi açısından dönüştürücü bir nitelik taşıdığını kaydetmek gerekiyor. Bu gelişmelerin ardından uluslararası kuruluşlar peş peşe Ermenistan'ın kredi notlarını yeniden değerlendiriyor ve yatırım çevrelerine çok net bir mesaj veriyor: Ermenistan güvenli yatırım yapılabilecek bir yerdir” dedi.

Firebird AI'ın kurucu ortağı ve CEO'su Razmik Hovakimyan ise yapay zekanın her modern ekonominin temel altyapısı haline gelmesiyle birlikte ülkelerin güvenilir ortaklara ihtiyaç duyduğunu, bu ortakların güvenli ve ölçeklenebilir yapay zeka platformlarını hızlı bir şekilde sağlayabilmesi gerektiğini belirtti.

Hovakimyan, “Firebird; deneyimini NVIDIA ve önde gelen altyapı sağlayıcılarıyla stratejik iş birliklerini, ABD düzenleyici sistemi konusundaki tecrübesini ve genişleyen uluslararası proje portföyünü bir araya getiriyor. Önümüzdeki iki yıl içerisinde küresel yapay zeka altyapı platformumuzun toplam kapasitesinin yaklaşık 2 GW'a ulaşmasını bekliyoruz. Böylece gelişmekte olan piyasaların küresel yapay zeka ekonomisine doğrudan katılmasına imkan sağlayacağız” ifadelerini kullandı.

Firebird AI'ın kurucu ortağı Aleksandr Yesayan ise altı ay önce söz konusu alanın yalnızca bir şantiye olduğunu, bugün ise burada bölgenin en büyük yapay zeka fabrikasının faaliyete geçtiğini söyledi.

Yesayan, “Bu kadar kısa bir sürede inşaat aşamasından faaliyete hazır hale gelmek, Firebird'ün dünya standartlarında yapay zeka altyapısını benzeri görülmemiş bir hızla oluşturma kapasitesini ortaya koyuyor. 70 binden fazla NVIDIA Blackwell ve Vera Rubin GPU'sunun kurulmasını öngören genişleme yol haritasıyla Ermenistan, hızla Avrupa'nın en önemli yapay zeka hesaplama merkezlerinden biri ve küresel yapay zeka ekonomisinin stratejik merkezlerinden biri haline geliyor” dedi.

NVIDIA'nın kurucusu ve CEO'su Jensen Huang ise katılımcılara gönderdiği video mesajında, yapay zeka fabrikalarının devletlerin bilgi üretmesi, ekonomik büyümeyi desteklemesi ve yapay zeka çağında rekabetçi olabilmesi için ihtiyaç duyduğu altyapıyı oluşturduğunu söyledi.

Huang, “Firebird ile Ermenistan ve Kazakistan'da araştırmacılara, start-up'lara ve sanayi sektörlerine yerel olarak yapay zeka geliştirmek, dünyanın dört bir yanından yenilikçileri çekmek ve küresel yapay zeka ekonomisine katılmak için ihtiyaç duydukları hesaplama altyapısını sağlayacak bir altyapı kuruyoruz” ifadelerini kullandı.

NVIDIA Başkan Yardımcısı Rev Lebaredian ise ilgili ortaklarla bu alanda yaklaşık on yıldır çalıştıklarını belirtti.

Lebaredian, “Başbakan Nikol Paşinyan 2019 yılında ilk kez NVIDIA'yı ziyaret ettiğinde Firebird fikrinin ortaya çıkması için tohum atılmış oldu. Ermenistan açısından bu tohum büyüdü ve gerçeğe dönüştü. Her sanayi ve teknoloji devrimi gerçekleştiğinde, küçük ülkelere dünyanın geri kalanıyla bağlantı kurma fırsatı doğuyor. Bugün birçok ülkenin önündeyiz. Geleceğimizi inşa edebilir ve küresel ekonomik potansiyelin hayata geçirilmesine katılabiliriz; bu sürecin öncüleri olabiliriz” dedi.

Firebird daha önce NVIDIA'nın şirkete yatırım yapmayı planladığını açıklamıştı. Sermaye yatırımlarının, Firebird'ün küresel altyapısını ve operasyonel varlığını genişletmesine, gelişmekte olan pazarlarda en büyük ve en gelişmiş hesaplama kümelerini oluşturmasına yardımcı olması bekleniyor.

Mega projenin halihazırda faaliyete geçen ilk aşamasına yapılan yatırım 500 milyon doları aşıyor. Fabrikanın kapasitesinin 2027 yılı sonuna kadar genişletilerek 70 binden fazla NVIDIA Blackwell ve Vera Rubin GPU'suna ulaşması planlanıyor. Proje kapsamında yapay zeka altyapısının kapasitesi 300 MW'a çıkarılacak. Böylece tesis, Avrupa'nın en büyük yapay zeka altyapı platformları ve dünyanın en önemli yapay zeka hesaplama merkezleri arasında yer alacak.

NVIDIA DSX platformu temelinde inşa edilen ve NVIDIA Spectrum-X Ethernet ağ sistemiyle bağlantılı olan Firebird fabrikası, yapay zeka altyapısının ekonomik verimliliğini artırmak amacıyla tasarlandı. Sistem, aynı alana yüzde 40'a kadar daha fazla GPU yerleştirilmesine ve her megavatın verimliliğinin en üst düzeye çıkarılmasına imkan sağlıyor.

Şirketin genişleme stratejisi Ermenistan sınırlarının ötesine de uzanıyor. Kazakistan, Firebird'ün “Data Center Valley” projesi kapsamında 125 MW yapay zeka altyapı kapasitesi sağladığı ikinci pazar oldu. Şirket, bu proje için Kazakistan hükümetinden gerekli onayları ve ABD Ticaret Bakanlığı Sanayi ve Güvenlik Bürosu'ndan (BIS) ihracat iznini aldı.

Şirket, aynı zamanda diğer gelişmekte olan pazarlarda yürütülen projeler sayesinde yapay zeka altyapı kapasitesini 2028 yılı sonuna kadar 2 GW'a çıkarmayı ve dünyanın en hızlı büyüyen yapay zeka altyapı ağlarından birini oluşturmayı hedefliyor.

Firebird ayrıca ilk müşterileri arasında Perplexity'nin bulunduğunu açıkladı. Şirket, yanıt arama motoru ve yapay zeka destekli dijital asistan platformunun çalıştırılması için Firebird'ün yüksek performanslı yapay zeka altyapısından yararlanacak. Bu iş birliği, önde gelen yapay zeka odaklı şirketlerin Ermenistan'a çekilmesi ve ülkenin teknoloji ve start-up ekosisteminin daha da geliştirilmesi açısından önemli bir adım olarak değerlendiriliyor.

Yapay zeka fabrikasının inşası, uluslararası çevre ve enerji alanındaki en yüksek standartlara uygun şekilde gerçekleştirildi. Yapay zeka fabrikasının Ermenistan'ın enerji sisteminin daha istikrarlı çalışmasına katkı sağlaması bekleniyor. Soğutma sistemi kapalı devre prensibiyle çalışıyor. Bu da işletme sırasında suyun tüketilmediği ve çevreye deşarj edilmediği anlamına geliyor.

İlk aşamada Firebird AI'ın yapay zeka fabrikasında yaklaşık 100 uzman görev yapacak. Projenin tamamen hayata geçirilmesiyle birlikte Ermenistan'da 300'den fazla yüksek nitelikli iş imkanının oluşturulması planlanıyor. Fabrikanın hesaplama kapasitesi hem yerel hem de uluslararası kullanıcılara hizmet verecek şekilde tasarlandı. Bununla birlikte, hesaplama kapasitesinin bir bölümü Ermenistan'ın ekosisteminin geliştirilmesine ayrılacak. Bu kapasite, yerel start-up'ların, üniversitelerin, araştırma merkezlerinin ve bilimsel-eğitsel girişimlerin kullanımına sunulacak. Söz konusu imkanlar arasında Ermenistan hükümeti tarafından finanse edilen programlar da bulunuyor.

Projenin ekonomik etkisi şimdiden resmi göstergelere de yansıdı. Firebird AI şirketi, 2026 yılının ilk yarısında Ermenistan'ın en büyük vergi mükellefleri listesine ilk kez girerek devlet bütçesine 823 milyon dram, yani yaklaşık 2,2 milyon dolar vergi ödedi.