Կարծիքներ

Համամասնական բաց, թե փակ ցուցակներ. տարակարծություններ ընտրակարգի հարցում. քաղաքագետի անդրադարձը

6 րոպեի ընթերցում

Համամասնական բաց, թե փակ ցուցակներ. տարակարծություններ ընտրակարգի հարցում. քաղաքագետի անդրադարձը

ԵՐԵՎԱՆ, 6 ՕԳՈՍՏՈՍԻ, ԱՐՄԵՆՊՐԵՍ:ԱԺ աշխատանքային խումբն ավարտել է Ընտրական օրենսգրքի բարեփոխումների քննարկումների փուլը: Ձևավորված առաջարկների նախնական փաթեթը կուղարկվի վարչապետին առընթեր ԸՕ բարեփոխումների հանձնաժողով: Աշխատանքային խմբի կազմած նախագծում, բացի ԱԺ 4 խմբակցությունների տեսակետներից, ներառվել են նաև արտախորհրդարանական ուժերի ներկայացուցիչների առաջարկները: Ենթադրելի է, որ հանձնաժողովը կուսումնասիրի ԱԺ ներկայացրած առաջարկների փաթեթը և հանդես կգա դրա վերաբերյալ սեփական մեկնաբանություններով:

Ուսումնասիրելով 2 աշխատանքային մարմինների կողմից հնչեցված նախնական առաջարկներն ու օրենսդրական կարգավորման մեխանիզմների հնարավոր տարբերակները՝ կարելի է նկատել, որ այդ դրույթների մեծ մասը հիմնականում համընկնում են: Դրանց թվում են Հանրային հեռուստաընկերությամբ և Հանրային ռադիոյով տրամադրվող անվճար եթերաժամերի ավելացման, ընտրական շեմի իջեցման, հեռուստաբանավեճերի կազմակերպման, կանանց քվոտավորման, ընտրակեղծիքները բացառող նոր մեխանիզմների ներդրման և այլ դրույթները:

Միակ առանցքային և վիճահարույց հարցը, որի վերաբերյալ առկա է որոշակի տարակարծություն, ընտրակարգի ընտրությունն է:

ԱԺ ՀՀԿ և ՀՅԴ խմբակցությունները, ի տարբերություն «Ծառուկյան» և «Ելք» դաշինքների, որոնք նպատակահարմար են գտնում փակ ցուցակներով պարզ համամասնական ընտրակարգի կիրառումը, հանդես են եկել համամասնական բաց ցուցակներով ընտրակարգի օգտին: Թեմայի վերաբերյալ իր դիրքորոշումն է հայտնել նաև վարչապետին առընթեր հանձնաժողովը՝ առաջարկելով անցում կատարել պարզ համամասնական համակարգին (փակ ցուցակներով):

Բաց ցուցակներով համամասնական համակարգը ենթադրում է, որ ընտրության ժամանակ քաղաքացիները, բացի կուսակցությանը իրենց քվեն տալուց, պետք է քվեարկեն նաև կուսակցական ցուցակում ընդգրկված թեկնածուներից մեկի օգտին: Իսկ փակ ցուցակներով ընտրակարգի պարագայում ընտրողներն իրենց ձայնը տալիս են միայն կուսակցությանը: Ճիշտ է, քվեաթերթիկի վրա նշվում են միայն ցուցակի առաջին 3 թեկնածուների անուն-ազգանունները, բայց մյուս թեկնածուների հերթական համարների դասավորվածությունը ևս նախապես հրապարակվում է:

Հիրավի, անվիճարկելի է պնդումը, որ բաց ցուցակներով համամասնական ընտրակարգն ժողովրդավարության տեսանկյունից առավել ընդունելի տարբերակ է: Այս համակարգի գործառնության պարագայում քաղաքացիներն հնարավորություն են ստանում իրենք որոշել ցուցակում ընդգրկված թեկնածուների հերթականությունը և ըստ այդմ` նաև իրենց կուսակցության՝ ԱԺ-ում ներկայացվելիք հավանական կազմը: Սակայն, արտաքուստ ինչքան էլ ակնառու լինեն այս ընտրակարգի առավելությունները, պետք է նախևառաջ հաշվի առնել տվյալ հասարակության քաղաքական մշակույթի յուրահատկությունները: Այստեղ էական նշանակություն ունեն քաղաքացիների ընտրական վարքի առանձնահատկությունները և դրա վրա ազդող գործոնների ուսումնասիրությունը:

Անդրադարձ կատարելով ՀՀ ԱԺ 2017 թվականի ընտրություններում կիրառված ռեյտինգային համակարգին և այդ ժամանակ քաղաքացիների ընտրական վարքի դրսևորումներին՝ տեսանելի է դառնում, որ մրցակցությունը հիմնականում տեղի է ունեցել անձերի միջև, ինչի արդյունքում հետին պլան է մղվել կուսակցական, գաղափարական մրցակցությունը: Ակնհայտ է, որ առաջարկվող բաց ցուցակներով ընտրակարգի պարագայում տեղի է ունենալու նորից անձնավորված ընտրություն, ինչը գործնականում չի տարբերվելու նախորդ ռեյտինգային համակարգից:

2015 թվականի ընդունված սահմանադրական փոփոխությունների արդյունքում ՀՀ-ում հաստատվել է խորհրդարանական կառավարման համակարգ, որն ավելի շատ ենթադրում է ոչ անձնավորված, կուսակցական մրցակցություն: Ուստի, հաշվի առնելով Հայաստանի քաղաքական առանձնահատկությունները, առավել նպատակահարմար է հենց փակ ցուցակներով ընտրակարգի կիրառումը: Այն հնարավորություն կընձեռի քաղաքացիներին ընտրություն կատարել կուսակցական ծրագրերի միջև, ինչը կմեծացնի նաև հավատը դեպի կուսակցական գաղափարախոսությունները:

Պարզ համամասնական համակարգով ընտրությունը հեշտ կազմակերպելի է նաև տեխնիկական առումով, քանի որ ընտրողները ստիպված չեն լինի փնտրել իրենց նախընտրելի թեկնածուի համարը քվեաթերթիկում ընդգրկված 100-ից ավել թեկնածուների ցուցակում:

Իսկ ինչ վերաբերում է արդեն կուսակցական ցուցակների՝ ժողովրդավարական մեխանիզմներով կազմելու խնդրին, ապա այստեղ օգնության է գալիս ԱՄՆ-ում լայն կիրառում ստացած «փրայմերիզի» մեխանիզմի կիրառումը: Այն իրենից ենթադրում է նախնական քվեարկություն կուսակցությունների ներսում, ինչի շնորհիվ կուսակցությունները հնարավորություն կունենան հասարակական նախապատվությունների հիման վրա կազմելու սեփական ցուցակում ընդգրկված թեկնածուների հերթականությունը:

Մնում է հուսալ, որ Հայաստանում կհետևեն համաշխարհային փորձի դրական օրինակներին, ինչն էլ իր հերթին կնպաստի խորհրդարանական համակարգի կայացմանն ու զարգացմանը:

Մովսես Հարությունյան,

Քաղաքագետ

Բարեփոխումների հարցում Եվրամիությունը Հայաստանի թիվ մեկ դաշնակիցն է․ քաղաքագետը խոսել է երկկողմ հարաբերությունների զարգացման մասին

Քաղաքականություն

Բարեփոխումների հարցում Եվրամիությունը Հայաստանի թիվ մեկ դաշնակիցն է․ քաղաքագետը խոսել է երկկողմ հարաբերությունների զարգացման մասին

Իրանագետը հայ-իրանական հարաբերություններում էական փոփոխություններ չի կանխատեսում Էբրահիմ Ռայիսիի ողբերգական մահից հետո

Կարծիքներ

Իրանագետը հայ-իրանական հարաբերություններում էական փոփոխություններ չի կանխատեսում Էբրահիմ Ռայիսիի ողբերգական մահից հետո

ԵՄ-ն պատրաստ է ընձեռել միջոցներ, որպեսզի Հայաստանը կարողանա զարգացնել իր անվտանգության համակարգը․ քաղաքագետ

Կարծիքներ

ԵՄ-ն պատրաստ է ընձեռել միջոցներ, որպեսզի Հայաստանը կարողանա զարգացնել իր անվտանգության համակարգը․ քաղաքագետ

Քաղաքագետը իրատեսական է համարում ՀՀ քաղաքացիների համար ԵՄ վիզաների ազատականցումն ընթացիկ տարում

Կարծիքներ

Քաղաքագետը իրատեսական է համարում ՀՀ քաղաքացիների համար ԵՄ վիզաների ազատականցումն ընթացիկ տարում

Արևմուտքը 2022 թվականից ավելի ակտիվորեն եկել է մեր տարածաշրջան՝ առաջարկելով համագործակցության ձևաչափեր. քաղաքագետի վերլուծությունը

Կարծիքներ

Արևմուտքը 2022 թվականից ավելի ակտիվորեն եկել է մեր տարածաշրջան՝ առաջարկելով համագործակցության ձևաչափեր. քաղաքագետի վերլուծությունը

Արտաքին հարաբերությունների մեջ եվրոպական տիրույթում գտնվելը Հայաստանի համար ունի կենսական նշանակություն․ Շիրինյան

Կարծիքներ

Արտաքին հարաբերությունների մեջ եվրոպական տիրույթում գտնվելը Հայաստանի համար ունի կենսական նշանակություն․ Շիրինյան

ԵՄ-ի հետ համագործակցությունը կնպաստի ՀՀ-ի դիմադրողունակության բարձրացմանը և արտաքին քաղաքականության դիվերսիֆիկացիային․ փորձագետ

Կարծիքներ

ԵՄ-ի հետ համագործակցությունը կնպաստի ՀՀ-ի դիմադրողունակության բարձրացմանը և արտաքին քաղաքականության դիվերսիֆիկացիային․ փորձագետ

Հարցն այն է, թե արդյոք Հայաստանը կկարողանա միաժամանակ և հավասարապես մնալ երկու ինտեգրացիոն գործընթացներում. քաղաքագետ

Կարծիքներ

Հարցն այն է, թե արդյոք Հայաստանը կկարողանա միաժամանակ և հավասարապես մնալ երկու ինտեգրացիոն գործընթացներում. քաղաքագետ

ՀՀ-ի համար այս փուլում հատկապես արաբական երկրների հետ համագործակցության խորացումը կարևոր ռազմավարական ուղղություն է․ փորձագետների կարծիքը

Կարծիքներ

ՀՀ-ի համար այս փուլում հատկապես արաբական երկրների հետ համագործակցության խորացումը կարևոր ռազմավարական ուղղություն է․ փորձագետների կարծիքը

Ալիևին տրված է վերջին հնարավորությունը վերջնագրի տեսքով․ քաղաքագետներն անդրադարձել են Եվրոպական խորհրդարանի զեկույցներին

Կարծիքներ

Ալիևին տրված է վերջին հնարավորությունը վերջնագրի տեսքով․ քաղաքագետներն անդրադարձել են Եվրոպական խորհրդարանի զեկույցներին

ԵՄ-Հայաստան հարաբերություններ. ինչպես օգտագործել նպաստավոր պահը

Կարծիքներ

ԵՄ-Հայաստան հարաբերություններ. ինչպես օգտագործել նպաստավոր պահը

AREMNPRESS

Հայաստան, Երևան, 0002, Մարտիրոս Սարյան 22

+374 11 539818
contact@armenpress.am
fbtelegramyoutubexinstagramtiktokdzenspotify

Ցանկացած նյութի ամբողջական կամ մասնակի վերարտադրման համար անհրաժեշտ է «Արմենպրես» լրատվական գործակալության գրավոր թույլտվությունը

© 2024 ARMENPRESS

Ստեղծվել է՝ MATEMAT-ում