Քանի դեռ ապրում եմ, նկարահանվելու եմ. Արմեն Ջիգարխանյանը պատմում էհայկական նոր ֆիլմում իր դերի եւ ծրագրերի մասին

ԵՐԵՎԱՆ, 13 ՕԳՈՍՏՈՍԻ, ԱՐՄԵՆՊՐԵՍ: ԽՍՀՄ ժողովրդական արտիստ, պետական մրցանակների դափնեկիր, Հայաստանում եւ Ռուսաստանում մի քանի տասնյակ այլ կոչումներ ունեցող դերասան Արմեն Ջիգարխանյանին ամեն օր Երեւանում տեսնելու հնարավորություն չի լինում: Լրագրողական ամենօրյա «թոհուբոհ»-ում Ջիգարխանյանին երեւանյան ամենահին հյուրանոցներից մեկի սրճարանում հանդիպելը հաճելի պատահականություն էր, որը վերափոխվեց հարցազրույցի ակնկալիք ունենալու առիթի: Դերասանը իրեն բնորոշ հումորի զգացումով եւ սիրալիրությամբ հարցազրույցի առաջարկը չմերժեց:Նա Երեւանում է ռեժիսոր Հրաչ Քեշիշյանի հրավերով` դեռեւս աշխատանքային անվանում ունեցող «Տունը սրտում»ֆիլմում նկարահանվելու համար: «Արմենպրես»-ը պատիվ ունեցավ զրուցելու անվանի հայերից մեկի` Ջիգարխանյանի հետ, ոչ միայն հայաստանյան այցի, այլեւ ստեղծագործական ծրագրերի շուրջ:

-Արմեն Բորիսովիչ, կպատմեք Երեւան Ձեր այցելության առիթի մասին:

-Ես ստացել էի «Տունը սրտում» («Домик в сердце») ֆիլմում նկարահանեվելու հրավեր, որի ռեժիսորն է Հրաչ Քեշիշյանը: Ֆիլմի հիմքում ընկած է ընտանեկան պատմություն, ես կարծում եմ այն սովորական չէ: Ընտանեկան պատմություններ ժամանակակից կինեմատոգրաֆիայում եւ թատրոնում շատ է պատմվում: Բավական բարդ թեմա է: Ես մարմնավորելու եմ պապիկի կերպար, որն ինձ դուր է գալիս: Գիտես, սցենարն իրականում ֆիլմի թույլ կողմն է, քանի որ խելացի մարդկանցից մեկը ժամանակին ասել է, որ սցենարը գրված է, սակայն յուրաքանչյուր բառ կարող ես արտասանել միլիոնավոր հնչերանգներով եւ պետք է գտնել հենց այդ համապատասխան հնչերանգը: Ինձ դուր է գալիս ստեղծագործական պրոցեսը: Անհրաժեշտ է չխաբել հանդիսատեսին, որովհետեւ դա բավական դժվար բան է, կարծում եմ, դու էլ կյանքի բերմամբ արդեն հասցրել ես իմանալ, որ չխաբելը ամենադժվար բանն է: Մենք հաճախ «կիսաճիշտը» ներկայացնում ենք որպես ճշմարտություն:

- Որքա՞ն հաճախ եք լինում Երեւանում, հայրենիքում ի՞նչն եք ամենից շատ սիրում:

-Հայաստանը իմ հայրենիքն է, ես այստեղ եմ ծնվել, լավ, երջանիկ կյանք եմ ապրել, սակայն արդեն 50-ից ավելի տարի է, ինչ ապրում եմ Մոսկվայում, Ռուսաստանում: Չեմ կարող մանրամասների մեջ խորանալ, սակայն ինձ համար դա բարդ հարց է.. Ես շատ եմ սիրում Ռուսաստանը, ապրում եմ այնտեղ, ինձ լավ եմ զգում, սակայն անկեղծորեն պետք է ասեմ, որ հայերի եւ ռուսների մոտ առկա են էական տարբերություններ` կենցաղի, փիլիսոփայության, շատ այլ մակարդակներում: Որքան երկար եմ ապրում Ռուսաստանում, այդքան հասկանում եմ, որ ինձ որպես հայ անընդհատ պետք է ինչ-որ բան ներքուստ հաղթահարել: Վատ թե լավ բան, դա արդեն այլ հարց է, ինչպես ասում էր իմ լավ ընկերներից մեկը, կպարզենք թաղումից հետո: Ամենից շատ սիրում եմ զբոսնել Երեւանով: Ես այստեղ եմ ծնվել, եւ իսկապես լավն է այստեղի օդը, փողոցները, սովորաբար ոչ միայն կենտրոնական, այլեւ մյուս փողոցները: Ես Կոնդում եմ մեծացել, մի քանի օր առաջ գնացինք այն թաղամաս, որտեղ ապրել եմ, այժմ այնտեղ շուկա է, ինչ-որ նոր բան են կառուցում: Այդ պատճառով էլ ասում եմ կարեւորը չխաբելն է, քանի որ իրականությունը թանկ եւ շատ բարդ բան է:

-Ձեզ բնորոշում են, որպես Ռուսաստանի ամենանկարահանվող դերասան` հաշվի առնելովնկարահանվածֆիլմերի քանակությունը: Համաձա՞յն եք այդ բնորոշման հետ:

-Իրականումխաբումեն, նման բան չկա, որովհետեւ ինչո՞վ են չափել: Դա անիմաստություն է: Ես դերասան եմ, ով նկարահանվում է կինոյում: Դա ֆիլմերի կուտակում է: Մենք ամեն օր որեւէբան ենք հագնում, սակայն դա դեռ չի նշանակում, որմեր ճաշակը այդտեղ արտացոլվում է ամբողջովին, նույն էլ` կինոյում:

-Ե՞րբ Ձեզ առաջարկում են կինոսցենարը, կան արդյոք որոշակի սկբունքներ, որոնց պարտադիր հետեւում եք:

-Չէ, իրականում սկզբունքներ չկան: Երբ ես կարդում եմ սցենարը, արդեն ասացի, որ այնտեղ նշված յուրաքանչյուր բառ կարելի է արտասանել տասնյակ տարբեր ձեւերով: Ինձ համար շատ կարեւոր է հանդիպել այն մարդու` տվյալ դեպքում իմ «գործատու»-ի հետ, ով ինձ կասի. «եթե կարելի է փոքր-ինչ բարձր» կամ նման այլ շատ արտահայտություններ, եւ հենց այստեղից էլ պետք է, որ ինչ-որ բան ծնվի: Մենք մեծ մարդիկ ենք եւ օրինակ, երբ հասկանում ենք, որ ցանկանում ենք երեխա ունենալ, սիրում ենք իրար, հանդիպում ենք, սակայն չգիտենք, թե արդյունքում ինչ կստացվի այդ ամենից: Ինչպես ասում են, ամեն ինչ կլինի այնպես, ինչպես ցանկանում էմեր վերեւում գտնվող մորուքավոր պապիկը:

-Բացի հայաստանյան նկարահանումներից, որեւէ այլ ֆիլմի նկարահանման աշխատանքներում ներգրավվա՞ծ եք Ռուսաստանում:

-Դեռչկան ֆիլմեր: Իմ եւ կինոյի մեջ փոխադարձ հարաբերություններ են: Առանց ամաչելու քեզ պետք է ասեմ, որ ինձ հաճախ ասում են, դու թանկ արժես, հենց դեմքիս էլ ասում են դու թանկարժեք դերասան ես, մենք քո փոխարեն կարող ենք հինգ կամ տասը մարդ նկարահանել: Եվ նման խոսակցություննարդեն «բազարի» է վերածվում:

-Ի՞նչ եք պատասխանում նման դեպքերում:

-Ես ասում եմ «ցտեսություն», երբեմն սեղմում եմ տվյալ մարդու ձեռքը, երբեմն էլ` ոչ: Չգիտեմ, որտեղից են գալիս նման երեւույթները: Մարդ գիտե, թե ինչի համար պետք էծախսի իր գումարը, եւ այն, թե ինչի մեջ է ներդնում իր էներգիան: Սա ամենաբարդն է, նկատի ունեմ նրանք, ովքեր ֆիլմ են նկարահանում, ակնկալում են, որ ինչ-որ բան այլ կերպ կանենք: Կան սցենարներ, որտեղ անհասկանելի է, թե որտեղ է իմաստը: Այդ պատճառով յուրաքանչյուր ֆիլմ ինչ-որ բանի հասնելու ռիսկային փորձ է: Ես ինքնս էլ կյանքում պապիկ եմ եւ այս ֆիլմում էլ իմ պապիկի կարգավիճակի մասին եմ պատմելու, կարծում եմ, դա հետաքրքիր է:

-Արդեն 17 տարի է ղեկավարում ենք Ձեր անունը կրող թատրոնը: Առաջիկա ծրագրերում նախանշվա՞ծ են հյուրախաղեր Երեւանում:

-Հյուրախաղերն իմ ամենասիրելի զբաղմունքներից մեկն է: Ես արդեն Երեւանում իմ թատրոնով հանդես եկել եմ, այժմ դեռհրավերներ չկան Հայաստանից, սակայն եթե լինեն, կմտածենք եւ կքննարկենք:

-Տարիներ առաջ Ձեր թատրոնը ստեղծվել է երիտասարդ սերնդին աջակցելու համար: Որպես մարդ, ով բավականմեծ ճանապարհ է անցել, ի՞նչ խորհուրդ կտաք այն երիտասարդներին, ովքեր իրենց առաջին քայլերն են պատրաստվում անել թատրոնում եւ կինոյում:

-Այստեղ խորհուրդներ տալ չի կարելի: Դա գենետիկ անհրաժեշտություն է: Այժմ ես նկարահանվում են նույն ֆիլմում իմ վաղեմի ընկեր Խորեն Աբրահամյանիթոռան` Խորեն Լեւոնյանի հետ: Չգիտեմ,թե ինչ կարող եմ իրեն խորհուրդ տալ, նա արդեն 31 տարեկան է, զգում է կյանքը, հենց այն մթնոլորտում է մեծացել, որտեղից իրեն` հորից, մայրիկից փոխանցվել է որոշակի տեղեկատվություն, թե ինչպես նա կօգտագործի այդ տեղեկատվությունը մենք քեզ հետ չգիտենք:

-Հասցնո՞ւմ եք հետեւել հայկական կինոարտադրության զարգացմանը:

-Կինոն շատ թանկ զբաղմունք է: Կինոյի համար շատ փող է պետքունենալ: Եթե սխալվում եմ, կարող ես ինձ շտկել, սակայն ես կարծում եմ, որ Հայաստանում համենայն դեպս կինոարտադրության ոլորտում մեծ գումարներ չկան: Մյուս ոլորտները չգիտեմ, օրինակ տեսնում եմ շինարարություն Երեւանում, քաղաքը վերածնվել է, բոլորովին ուրիշ է դարձել: Տեսնում եմ, թե ինչ տներ են կառուցվում, նախկինում մեկ հարկանի Երեւան գիտեի, այժմ հսկայական շենքեր են կառուցվում: Սա նույնպես բավական բարդ հարց է: Մենք պետք է հասկանանք` արդյունքում ուր ենք գնում: Ինչպես հայերն են ասում, պետք է «քթի ծակ» ունենաս, որ հասկանաս, թե ինչ է կատարվում:

-Գրեթե բոլոր հաջողակ մարդիկ ունեն իրենց երջանկության մեխանիկան:Դուք ունե՞ք նման բանաձեւ:

-Չունեմ բանաձեւ, եւ որքան երկար եմ ապրում այնքան հասկանում եմ, որ նման բանաձեւ չկա: Այն ինչ ցանկանում ենք, փորձում ենքերկար գնալ եւ հասնել դրան, երբեմն ոչ միշտ հասկանալով, թե ինչի համար: Երեկ նկարահանումների ժամանակ տեքստում մի լավ արտահայտություն կարայն մասին, որ իրականում մենք չգիտենք, թե ինչ ենք ցանկանում: Մենք մոտավորապես գուշակում ենք այն, թե ինչ ենք ցանկանում, մոտավոր, բայց, թե ինչ դուրս կգա դրանից, ոչ ոք չգիտե:

- Ո՞րն եք համարում Ձեր ամենամեծ ձեռքբերումը կյանքում:

- Քանի դեռ ապրում եմ, նկարահանվելու եմ, թատրոն եմ ղեկավարելու, հյուրախաղեր եմ ունենալու: Մենք բացելու ենք նոր թատերաշրջանը, եւ թատրոնի արտիստներն ինձ համար երեխաներ են, սիրելի, ոչ այնքան սիրելի, բայց երեխաներ:

- Շնորհակալություն, որ չմերժեցիք հանդիպելու առաջարկը: Ի՞նչ կմաղթեք մեր ընթերցողին:

-Առաջին հերթին, որ աշխարհում ամեն ինչ լավ լինի, դա այն է, ինչին մենք ձգտում ենք: Առաջիկայում ոչ ոք չի երաշխավորում, որ կգտնենք այն, ինչ փնտրում ենք, սակայն մենք պետք է ձգտենք եւ ամենակարեւորը չստենք: Այս հարաբերակցության մեջ շատ եմ սիրում բժշկությունը: Եթե քեզ խորհուրդ են տալիս այլեւս չուտել այս կամ այն բանը, կամ չվազել, դու անում ես դա: Երեւանի Ստանիսլավսկու անվան թատրոնում մի դերասանուհի կար, ով շատ տարիներ առաջ ինձ ասաց. «Արմենչիկ, մի վազիր բեմի վրա, քեզ չի սազում», եւ հենց սա էլ կյանքն է.. (ժպտում է):

Հարցազրույցը` Տաթեւիկ Գրիգորյանի

Լուսանկարները` Արեւ Գրիգորյանի