6 րոպեի ընթերցում
Փոքր եւ միջին ձեռնարկատերերի մասին«Արմենպրես»-ի ակնարկների շարքի հերոսը հացի արտադրությամբ զբաղվող գործարար կին է, ով սկսնակներին հորդորում է ռիսկի դիմել և դառնալ իրենց սկսած գործի գիտակը:
ԵՐԵՎԱՆ, 2 ՄԱՅԻՍԻ, ԱՐՄԵՆՊՐԵՍ: «Երեք տարի առաջ հետազոտեցի շուկան ու պարզեցի, որ մեր ժողովրդի համար անհրաժեշտ է արտադրել ճիշտ հաց` առանց հավելումների, լավաշը` թթխմորով: Սկսեցի արտադրության առաջին փորձերը: Ես արդեն տեղյակ էի հացի արտադրությունից, մշակեցի իմ տեխնոլոգիան»,- պատմում է Կոտայքի մարզի Հրազդան քաղաքում բնակվող և այնտեղ գործունեություն ծավալող Սեդա Աֆյանը: Նա 2013թ. ստացել է ՀՀ վարչապետի «Լավագույն կին գործարար» մրցանակը` «Լավագույն սկսնակ կին գործարար» անվանակարգում:
Երկար տարիներ աշխատել է Հրազդանում գործող ճանապարհաշինական մեքենաների սպասարկման կազմակերպությունում: 1995թ.-ից, հիմնական աշխատանքին զուգահեռ, նաև իր ուժերն է փորձել հացի արտադրությունում: Գործից հաճույք է ստանում մինչև հիմա: Մի քանի տարի աշխատելուց հետո որոշել է հիմնել հացի սեփական արտադրությունը: Սկզբում արտադրել է միայն մատնաքաշ տեսակի հաց: Սակայն ժամանակի հետ ավելացել է պահանջարկը և, դրանից բխելով, Աֆյանն ավելացրել է արտադրատեսակները: Երբ նկատել է լավաշի պահանջարկ, որոշել է լավաշն արտադրել առանց խմորիչի` հայկական ավանդական եղանակով: Այդ եղանակը սպառողները շատ լավ են ընդունել: Աստիճանաբար ընդլայնելով սպառման շուկան` Սեդա Աֆյանի գնահատմամբ` իր արտադրանքը զբաղեցնում է Հրազդան քաղաքի և հարակից գյուղերի հացի շուկայի 25 տոկոսը:
Արտադրանքը սկսել է 5կգ ալյուրից. «Այս արտադրամասում բոլոր սարքավորումները ձեռք եմ բերել սեփական ուժերով: Ներդրումներ չեն եղել: Հայաստանի ՓՄՁ ԶԱԿ-ի միջնորդությամբ ստացած վարկի շնորհիվ տեղադրել եմ վերելակը, որի միջոցով վերևում գտնվող պահեստից հումքն իջեցնում ենք արտադրամաս»,- ավելի է մանրամասնում կին գործարարը: Հայաստանի ՓՄՁ զարգացման կենտրոնի գործարար դասընթացներին մասնակցելով` Աֆյանն իր բնորոշմամբ` ստացել է գրագետ գործարարության համար անհրաժեշտ ամբողջ գիտելիքը` մարկետինգը, շուկայի հետազոտությունը:
Իր ամենամեծ բարդությունը Սեդա Աֆյանը համարում է հարկային դաշտի անկատար լինելը: «Ես կուզեի, որ մեր պետությունը սկսնակներին արտոնություններ տար: Ասենք` գոնե մեկ տարով ազատեր հարկերից: Կամ էլ սահմաներ այնպիսի հարկեր, որոնք համաչափ կլինեին, այլ ոչ թե նույնքան, որքան վճարում են 15 տարի կամ 10 տարի աշխատող ձեռնարկությունները: Ես 5 տարուց ավելի կայունացած կլինեմ և ավելի շատ հարկեր կկարողանամ վճարել: Ես չեմ ուզում խաբել պետությանը, բայց նաև չեմ ուզում վիրավորված լինել պետության կողմից»,- նշեց տիկին Աֆյանը: Նրա կարծիքով` հատկապես կին գործարարներին անհրաժեշտ է տրամադրել արտոնություններ:
Բիզնեսի հիմնադրումից սկսած` Սեդա Աֆյանի կողքին է եղել նրա ընտանիքը: Ամուսինը` Գնելը, հացի տեխնոլոգիայի հմուտ մասնագետ է: Երկու որդիները նույնպես արդեն հմտացել են այդ արտադրության մեջ: Նրանք զբաղվում են արտադրանքի առաքմամբ: «Ես կարծում եմ, որ այդպես ավելի ճիշտ է, քանի որ նրանք ավելի սրտացավ են և ավելի ճիշտ են սպառողներին ներկայացնում արտադրանքը»,- ասում է Սեդա Աֆյանը:
Սկսնակներին հորդորում է ռիսկի դիմել և դառնալ իրենց սկսած գործի գիտակ: Իսկ նրան, ովքեր դեռ չեն սկսել բիզնես, խորհուրդ է տալիս բավարար գիտելիք ձեռք բերել տվյալ ոլորտի վերաբերյալ, այնուհետև սկսել գործը: Նաև, ըստ Աֆյանի, պետք է լինել հետևողական և պատկերացնել սեփական բիզնեսի հեռանկարը: Որպես սկսնակ գործարար` նա համոզված է, որ Հայաստանում սեփական բիզնես սկսելը դժվար չէ. պարզապես պետք է պատկերացնել գործի հնարավոր զարգացումները և վտանգները. «Ես ձեզ համար վառ օրինակ: Սկսել եմ ընդամենը 5 կիլոգրամ ալյուրից: Բայց հիմա արդեն մտածում եմ ավելի ընդլայնել արտադրությունը»,- ժպտում է տիկին Աֆյանը:
Ձեռնարկության ապագան պատկերացնում է շատ պայծառ և մտադիր է հմտություններն ու գիտելիքները փոխանցել որդիներին: Ավագ որդին` Հարություն Ավետիսյանը, համոզված է, որ իրենք արդեն կայացել են շուկայում: Սակայն դա բավարար չի համարում, ցանկանում է ավելի ընդլայնել գործը: Նրանց արտադրամասի հացի համբավը հասել է մինչև Երևան, և այնտեղից նույնպես ձևավորվել է պահանջարկ: Այդուամենայնիվ, հիմա Հրազդանի և հարակից գյուղերի սպառողների կողմից պահանջարկն այնքան մեծ է, որ 5 աշխատողները և Սեդա Աֆյանը մեծ ջանքերի գնով են հասցնում մատակարարել անհրաժեշտ ծավալը: Ավելին արտադրելու համար անհրաժեշտ են սարքավորումներ, որոնք Հարությունի կարծիքով, ավելի հեշտ կլինի ձեռք բերել հավելյալ ներդրման դեպքում:
Հաջողության պատմությունը եւ լուսանկարները տրամադրել է Փոքր եւ միջին ձեռնարկատիրության զարգացման ազգային կենտրոնը
Հեղինակ՝ Դավիթ Մուրադյան