368.59
توضیحات نیکول پاشینیان، نخستوزیر جمهوری ارمنستان در خصوص رفع انسداد و بازگشایی مسیرهای ارتباطی میان ارمنستان و آذربایجان
10 دقیقه خواندن
ایروان، ۴ مارس ۲۰۲۵ میلادی (۱۴ اسفند ۱۴۰۳ شمسی) به گزارش خبرگزاری دولتی «آرمِن پرِس»: «نیکُول پاشینیان» نخستوزیر جمهوری ارمنستان در چارچوب گفتگوی خود با خبرگزاری دولتی «آرمِن پرِس»، توضیحاتی در خصوص رفع انسداد و بازگشایی مسیرهای ارتباطی میان ارمنستان و آذربایجان داده است و در زیر متن کامل سخنان نخست وزیر ارمنستان آورده میشود:
چنانچه میدانیم، موضوعی که آذربایجان بیشتر از هر موضوع دیگر بهطور مکرر مطرح کرده و برای تشدید وضعیت منطقهای از آن سوءاستفاده میکند، موضوع رفع انسداد ارتباطات منطقهای است.
پاشینیان در ادامه توضیح داد که آذربایجان با اشاره به این واقعیت که مسیرهای ارتباطی میان ارمنستان و آذربایجان مسدود هستند، همواره اعلام میکند که ارمنستان به تعهدات خود در این راستا عمل نمیکند.
به گفته نخست وزیر ارمنستان، در خصوص این موضوع باید اول از همه تأکید کرد که ارمنستان هیچگونه تعهد یکطرفهای ندارد. هر دو طرف توافق کردهاند که تمامی مسیرهای حمل و نقل و اقتصادی را برای یکدیگر باز خواهند کرد.
چنانچه میدانیم، امروز در آذربایجان هیچیکی از مسیرهای حمل و نقل یا اقتصادی به روی ارمنستان یا افرادی که از ارمنستان عبور میکنند، باز نیست؛ نه جاده، نه راهآهن، نه لوله، نه خطوط انتقال برق و نه کابل. در صورتی که تمامی جادههای ارمنستان برای آذربایجان باز هستند.
هنوز در سال ۲۰۲۲ میلادی، دولت ارمنستان پیش نویس طرح بازگشایی سه نقطه مرزی در مرز ارمنستان و آذربایجان مطرح و به گردش درآورده است که اجرای آن برای خودروهای باری و مسافری آذربایجان این فرصت را فراهم خواهد کرد که از خاک ارمنستان عبور کرده و بهعنوان مثال، به سمت نخجوان و ترکیه تردد کنند. اما این تصمیمات تنها بهدلیل موضع منفی آذربایجان تصویب و اجرا نشدند و در صورت لزوم دولت ارمنستان میتواند آنها را ظرف یک یا دو هفته آینده تصویب کند.
هرچند زیرساختهای لازم برای ورود به نخجوان وجود ندارند و باید از صفر احداث شوند، اما احداث این زیرساختها در اسرع وقت نیز امکانپذیر است.
فارغ از این، در صورت تمایل، تا زمان آمادهسازی نهایی زیرساختهای مذکور، تردد کامیونها هماکنون میتواند از طریق جاده لاچین-کُورنیدزور انجام شود و این کامیونها با عبور از گذرگاه مرزی کُورنیدزور وارد خاک جمهوری ارمنستان شوند و از طریق جادههای ما تا مرز ارمنستان-ترکیه حرکت کرده و از گذرگاه مرزی مارگارا وارد ترکیه شوند.
از آنجایی که تمام زیرساختهای لازم برای چنین حمل و نقل ترانزیتی در این قسمت آماده است، لذا همین تردد در جهت معکوس نیز هماکنون قابل اجرا است و برای آغاز این روند تنها نیاز به اراده برای اتخاذ تصمیم رسمی و قانونی داریم.
ما بار دیگر بر عزم و آمادگی خود برای اتخاذ چنین تصمیم تأکید میکنیم و آماده تأمین امنیت حمل و نقل باری هستیم، اما اگر رانندگان کامیونها آذربایجان برای عبور از این جاده احساس آسایش روحی و ذهنی نمیکنند، این حمل و نقل باری میتواند توسط کامیونهای کشورهای دیگر منجمله کامیونهای ترکیهای که همیشه در این جادههای ارمنستان تردد کردهاند و امروز نیز فعالانه در حال تردد هستند، انجام شود.
اما در این راستا باید بار دیگر تأکید کنم که ارمنستان هرگز، بهصورت کتبی یا شفاهی، هیچگونه تعهدی نپذیرفته، موافقت نکرده و حتی اشارهای به این موضوع نکرده است که مسئولیت تأمین امنیت در خاک خود، از جمله امنیت حمل و نقل مسافری یا باری بینالمللی یا آذربایجانی، باید یا میتواند به کشور دیگری واگذار شود. چنین چیزی نه هرگز وجود داشته و نه وجود دارد. برعکس، ارمنستان متعهد شده است که امنیت تردد از خاک خود را تضمین کند و ما هماکنون آمادهایم این کار را انجام دهیم.
ارمنستان هرگز، بهصورت کتبی یا شفاهی، هیچگونه تعهدی برعهده نگرفته است، موافقت نکرده و حتی اشارهای نکرده است که ممکن است با هر گونه محدودیتی در مورد حاکمیت، صلاحیت یا تمامیت ارضی خود، از جمله در راستای برقراری ارتباطات بین منطقه غربی آذربایجان و جمهوری خودمختار نخجوان، موافقت کند.
ایجاد ارتباطات میان جمهوری آذربایجان و جمهوری خودمختار نخجوان از طریق خاک جمهوری ارمنستان یکی از موضوعات فرعی در چارچوب مسأله رفع انسداد و بازگشایی مسیرهای ارتباطی منطقهای است. در این راستا، ارمنستان نه فقط هیچگاه مانعی ایجاد نکرده است، بلکه برعکس، ما در این زمینه نیز بیشترین خلاقیت و انعطافپذیری را بهکار بستهایم و همچنان به این کار خود به صورت مستمر ادامه میدهیم.
هنوز در سال ۲۰۲۲ میلادی، جهت رسیدگی و در پاسخ به نگرانیهای آذربایجان، ما پیشنهاد کردیم که بر اساس اصل متقابل، مسئولیتهای نظارت مرزی و گمرکی و دیگر امور مرتبط به وظایف کنترلی شهروندان به یک سازمان بینالمللی تخصصی واگذار شود، که آذربایجان با این پیشنهاد نیز موافقت نکرده است.
اکنون، با توجه به درخواست آذربایجان مبنی بر اینکه به دلیل طولانی بودن جنگها، شهروندان آذربایجانی از گذرگاههای مرزی ارمنستان و کنترل گمرکی آن هراس دارند، پیشنهاد کردهایم که در مرحله نخست، بازگشایی ارتباطات از طریق حمل و نقل ریلی باری از مسیرهای زنگیلان-مِغری و اردوباد-مِغری و در جهت معکوس آغاز شود.
علاوه بر این، ما به صورت کتبی پیشنهادات خود را ارائه دادهایم که اجرای آن هیچگونه تحقیر یا خدشهای به حاکمیت، صلاحیت و تمامیت ارضی طرفین وارد نمیکند.
اگر نگرانی آذربایجان در این راستا تضمین حمل و نقل محمولهای مطمئن به نخجوان است، این مسئله به سادگی قابل حل و برطرفی است و تنها چیزی که در این راستا نیاز است، توافق، تأیید و«بله» گفتن آذربایجان است.
در این راستا، همچنین برای تکمیل طرح، به کمی زمان برای ساخت خط ریلی در منطقه نِرنادزوُر-کارجئِوان نیاز داریم و در بخش مرزی ارمنستان و نخجوان نیز باید یک قطعه راهآهن کوتاه ساخته شود که برای ایجاد ارتباط ریلی میان ارمنستان و ترکیه و همچنین آذربایجان و نخجوان ضروری است، و این کار نیز به سرعت قابل تکمیل و اجراست.
بر اساس همین اصول، ما همچنین آمادهایم تا مسیرهای انتقال لولهها، خطوط برق و کابلها را از خاک ارمنستان به مقصد نخجوان تأمین و تضمین کنیم.
چیزی که برای من در این میان تعجبآور است این است که چرا آذربایجان این پیشنهادات را رد میکند. امیدوارم که این رد پیشنهادات بهمنظور ایجاد بهانهای برای تشدید بحران نباشد.
آذربایجان همچنین اعلام کرده است که اگر ارمنستان مسیر ارتباطی برای اتصال آذربایجان به نخجوان را فراهم نکند، آنها ارتباط غرب آذربایجان-نخجوان را از طریق خاک جمهوری اسلامی ایران برقرار خواهند کرد. ما هیچگونه مخالفتی با این موضوع نداریم، چرا که این مسئله به روابط ایران و آذربایجان و تصمیمات آنها مربوط است.
اما برای روشنتر شدن موضوع، باید تصریح کنیم که جمهوری ارمنستان آماده است همان شرایط قانونی را که ایران برای تأمین و تضمین این تردد مقرر کرده است، برای عبور از خاک خود به مقصد نخجوان فراهم کند.
در پاسخ به این موضوع، آذربایجان ادعا کرده است که عبور از خاک ارمنستان باید بدون هیچگونه مانعی صورت گیرد. یعنی، اگر ما اعلام میکنیم که آمادهایم با همان شرایط قانونی که ایران مطرح میکند این تردد را تأمین و تضمین کنیم، چه موانعی میتواند در این راستا وجود داشته باشد؟ آیا در صورت عبور از خاک ایران با موانعی روبرو هستند که این موضوع را مطرح میکنند؟ اگر نه ما هم همان شرایط را برای عبور از خاک خود به مقصد نخجوان پیشنهاد دادهایم.
ما آمادهایم تا بر اساس اصل متقابل، برخی اصلاحات در راستای تسهیل رویههای تردد و معرفی مکانیزمهای خودکار انجام دهیم. اما تنها سوالی که در این راستا مطرح میشود این است که چرا آذربایجان این پیشنهادات سازنده ارمنستان را رد میکند؟
با اطمینان کامل و بهطور قاطع میگویم که تمامی الزامات لازم برای رفع انسداد و بازگشایی ارتباطات اقتصادی و حمل و نقل منطقهای، از جمله جهت تأمین تردد از غرب آذربایجان از طریق خاک جمهوری ارمنستان به جمهوری خودمختار نخجوان و در جهت مخالف، از مسیر مغری- یراسخ قلمرو جمهوری ارمنستان به آذربایجان (جمهوری خودمختار نخجوان) و در جهت مخالف، کاملاً آماده است و برای اجرای آن تنها به رضایت، اراده و عزم جمهوری آذربایجان نیاز است.
نیکول پاشینیان
نخستوزیر جمهوری ارمنستان