7 dakikalık okuma
Ermenistan Başbakanı Nikol Paşinyan, ülkede yeni bir Anayasa kabul edilmesinin gerekli olduğunu belirterek bunun tamamen Ermenistan’ın iç gündemi olduğunu söyledi. Paşinyan, bazı muhalif çevrelerin yeni Anayasa gündeminin Azerbaycan tarafından dayatıldığı yönündeki iddialarını da reddetti.
Paşinyan, Ermenistan Hükümeti’nin 2026-2031 yıllarına ilişkin faaliyet programını Ulusal Meclis’te sunarken konuya değindi.
Hatırlanacağı üzere Ermenistan ve Azerbaycan, 8 Ağustos 2025’te Washington’da daha önce üzerinde mutabık kaldıkları barış anlaşmasını parafe etmişti. Ancak Azerbaycan, anlaşmayı Ermenistan’ın Anayasası’nı değiştirmesinin ardından imzalayacağını açıklamıştı. Azerbaycan tarafı, Ermenistan Anayasası’nın önsözünde Ermenistan’ın Bağımsızlık Bildirgesi’ne yapılan atfın Azerbaycan’a yönelik toprak iddiası içerdiğini savunuyor. Ermeni tarafı ise defalarca Anayasa’da herhangi bir ülkeye yönelik toprak iddiası bulunmadığını açıkladı. Ermenistan Anayasa Mahkemesi de bu yönde değerlendirmede bulundu.
Paşinyan, Ulusal Meclis’teki konuşmasında yeni Anayasa’nın öncelikle yargı sisteminde reformların gerçekleştirilmesi açısından gerekli olduğunu belirtti. Başbakan, mevcut yargı sisteminin iktidarın temel kaynağı olan halkla organik bir bağının bulunmadığını ve bu sorunun ancak yeni bir Anayasa’nın kabul edilmesiyle çözülebileceğini söyledi.
“Ermenistan’ın yargı sistemi büyük ölçüde elitlerin, özellikle de eski elitlerin çıkarlarını ve menfaatlerini korumaya devam ediyor. Bunun nedeni yalnızca yargı sisteminde eski elitlerle bağlantılı aile ilişkilerinin yaygın olması değil, aynı zamanda kurumsal bir sorunun bulunmasıdır. Ermenistan yargı sistemi kastlaşmış durumda ve iktidarın tek kaynağı ve sahibi olan halkla tam anlamıyla organik bir bağa sahip değil” dedi.
Paşinyan, hâkimlerin Yüksek Yargı Konseyi üyelerini seçme usulünün de soru işaretleri yarattığını belirterek, “Ermenistan’da herhangi bir iktidar yalnızca halktan kaynaklanabilir. Halktan kaynaklanmayan bir iktidar ise en azından ciddi soru işaretleri doğuruyor” ifadelerini kullandı.
Başbakan, söz konusu yapının anayasal koruma altında olması nedeniyle mevcut durumda devam ettiğini belirterek, yargı sisteminde tam meşruiyet sağlanmasının tek yolunun yeni Anayasa’nın kabul edilmesi olduğunu söyledi. Paşinyan, yeni Anayasa kapsamında jüri üyeliği sisteminin de hayata geçirilmesi gerektiğini ifade etti.
Paşinyan’a göre bu değişiklikler sonucunda yolsuzlukla bağlantılı çevrelerin adaletten ve yargıdan kaçma imkânları önemli ölçüde azalacak.
Başbakan, yeni Anayasa gündeminin “Azerbaycan gündemi” olarak sunulmasının da bu çevrelerin söz konusu reformları itibarsızlaştırma çabasından kaynaklandığını savundu.
“Öncelikle şunu kaydetmek gerekir ki yeni Anayasa gündemi tamamen Ermenistan’a ait bir gündemdir. Bunun nedeni yalnızca bizim bu gündemi Şubat 2020’de benimsemiş ve ilan etmiş olmamız değil. Ermenistan vatandaşları ‘Sivil Sözleşme’ partisine oy verirken bu gündem için de oy kullandı. Çünkü yeni Anayasa’nın kabul edilmesi, ‘Sivil Sözleşme’nin seçim programındaki en önemli maddelerden biridir” diye konuştu.
Paşinyan, Ermenistan halkının kendi özgür ve meşru iradesiyle kabul ettiği bir Anayasa’ya sahip olma ve hukuk düzenini kendi özgür iradesiyle belirleme hakkı bulunduğunu vurguladı.
Bununla birlikte Azerbaycan’ın anayasal reformlar konusunu aktif biçimde gündeme getirdiğini ve bu konuyu siyasi bir araç olarak kullandığını inkâr etmenin mümkün olmadığını belirten Paşinyan, bunun kamuoyunca bilinen bir gerçek olduğunu söyledi.
Ancak bunun yeni Anayasa meselesinin “Azerbaycan gündemi” olduğu anlamına gelmediğini savunan Paşinyan, muhalefetin yaklaşımını geçmişteki Karabağ müzakereleri üzerinden eleştirdi.
“Eğer bu, yeni Anayasa meselesinin Azerbaycan gündemi olduğu anlamına geliyorsa, Üçüncü Cumhuriyet tarihine dönüp bakalım. Aynı mantıkla, 1994’ten bu yana yedi bölgenin geri verilmesi konusunu sürekli gündeme getiren taraf Azerbaycan’dı. O halde neden Ermenistan’ın eski yönetimleri bu konuda müzakereler yürüttü? Neden 24 yıl boyunca Ermenistan’ı Azerbaycan gündeminin içinde tuttular?” ifadelerini kullandı.
Paşinyan, yeni Anayasa taslağının önümüzdeki aylarda kamuoyuna açıklanacağını belirtti.
Başbakan, 1990 tarihli Bağımsızlık Bildirgesi’ne yeni Anayasa’da atıf yapılmaması gerektiğini yineleyerek bunun nedenini Karabağ hareketinin sona erdirilmesi kararıyla açıkladı.
“Yeni Anayasa’da Bağımsızlık Bildirgesi’ne atıfta bulunmak, Karabağ hareketini sürdürmek ve çatışma mantığına geri dönmek anlamına gelir. Bunu yapamayız. Özellikle 2026 genel seçimlerinin ardından, halkımızın barış lehinde oy kullandığı bir dönemde bunu yapmamız mümkün değil. Barış gündemi artık ulusal bir gündemdir. Dolayısıyla Azerbaycan ile sağlanan barışın korunması, güçlendirilmesi ve kurumsallaştırılması Hükümet için öncelikli gündemdir” dedi.