2 dakikalık okuma
Ermeni Bilimler Akademisi'nin aktardığına göre, fizik-matematik bilimleri doktoru Prof. Vahagn Gurzadyan ile tarih bilimleri doktoru Arsen Bobokhyan imzalı “Ermeni Yaylası'nda MÖ yaklaşık 4000 yılında Vişap Çağı'nın üniter toplumu: veri analizinin sonuçları” (Vishap epoch unitary society in Armenian Highlands, c. 4000 BC: data analysis consequences) başlıklı makale, uluslararası bilimsel dergi Nature Partner Journals – Heritage Science'da yayımlandı.
Söz konusu çalışma, Heritage Science dergisinde Ermeni vişap taşlarına ilişkin yayımlanan ikinci araştırma olma özelliğini taşıyor. Aynı yazarların hazırladığı “Ermeni Yaylası'nın tarih öncesi kült anıtları olarak Vişap stelleri: veri analizi ve yorumlama” (Vishap stelae as cult dedicated prehistoric monuments of Armenian Highlands: data analysis and interpretation) başlıklı ilk makale 2025 yılında yayımlanmış ve bilim çevrelerinde geniş yankı uyandırmıştı.
Yeni makale, önceki çalışmanın devamı niteliğinde olup, ek istatistiksel analizlerle zenginleştirilmiş ve daha geniş bir tarihsel-toplumsal bağlam içinde ele alınmıştır.
Araştırmada, ilk makalenin istatistiksel veri analizlerinin, vişap taşlarının yüksek kaynak gerektiren ancak pratik amaç taşımayan su kültü ile yakından bağlantılı olduğunu ortaya koyduğu hatırlatıldı. Bu sonuca, vişap taşlarının yüksek dağ kaynakları ve tarih öncesi sulama sistemleriyle ilişkili olması temel teşkil ediyor.
Yeni çalışmada ise Ermeni Yaylası'ndaki Vişap Çağı'nın, su kültünü sürdürebilecek ve geniş dağlık sulama sistemlerini işletebilecek kapasiteye sahip örgütlü ve üniter bir toplum yapısıyla karakterize edildiği sonucuna varıldığı belirtildi.