3 dakikalık okuma
Ermenistan Bilimler Akademisi Arkeoloji ve Etnografya Enstitüsü ile Almanya’nın Münster Üniversitesi’nden arkeologların ortak keşif ekibi, Antik Ermenistan’ın başkenti Artashat’ta bugüne kadar bilinen en eski kilisenin temellerini ortaya çıkardı.
Kilise, Eski Artashat’ın 17. tepesinin doğu yamacında yer alıyor ve yaklaşık 1000 metrekarelik bir alanı kaplıyor. Elde edilen radyokarbon verilerine göre yapı, MS 4. yüzyılın ilk yarısına tarihleniyor ve bu da onu Ermenistan’da arkeolojik olarak belgelenmiş en eski kilise yapısı haline getiriyor.
Kazı heyetinin başkanı, Arkeoloji ve Etnografya Enstitüsü’nün Eski Ermenistan Arkeolojisi Bölüm Başkanı, tarih bilimleri adayı Mkrtich Zardaryan’ın açıklamasına göre, bu buluntu Ermenistan’da erken Hristiyanlığın yayılışına dair önemli bir kanıt niteliğinde. Zardaryan, keşfin temel öneminin, Hristiyanlığın Ermenistan’da yayılma mekanizmaları ve erken dönem dini yapıların mimarisi hakkında mevcut bilgileri önemli ölçüde zenginleştirmesinde olduğunu belirtti.
Bu, Ermenistan’da keşfedilen ilk sekizgen planlı kilisedir. Zardaryan, “Sekizgen ve dört haç biçimli çıkıntıya sahip kiliselere Ermenistan’da şimdiye dek rastlanmamıştı. Ancak benzer yapılar Doğu Akdeniz bölgesinde MS 4. yüzyıldan itibaren görülmeye başlar,” dedi.
Kilise, yerel taşlarla ve kireç harcıyla inşa edilmiş, muhtemelen düz sıvalı duvarlara sahipti. Duvarların bazı bölümleri 2,6 metreye kadar korunmuş, bazı yerlerde ise yalnızca yarım metre yüksekliğinde kalmış. Buluntuların çeşitliliği ve kalitesi, kilisenin kiremit çatılı ve zengin süslemeli bir iç mekâna sahip olduğunu gösteriyor. Küçük Asya mermerinden yapılmış çok sayıda duvar kaplama levhası ve çeşitli dekoratif oymalı parçalar bu tezi destekliyor.
Çalışmalar, Ermenistan Bilimler Akademisi Arkeoloji ve Etnografya Enstitüsü’nün “Artashat: Antik Ermenistan’ın kültürel, ekonomik ve sosyal sisteminde” başlıklı temel araştırma programı ile Alman Araştırma Vakfı’nın (DFG) desteklediği Artaxata Projesi çerçevesinde yürütülüyor.
Kazı sonuçlarının yakında yayımlanması planlanıyor.