8 dakikalık okuma
“Uluslararası Barış ve Refah için Trump Yolu” (TRIPP) projesinin hayata geçirilmesi, Ermenistan Hükümetinin önümüzdeki dönemde atacağı adımlardan biri olacak. Proje, hükümetin “Barışın Kavşağı” girişiminden doğuyor.
Armenpress’in aktardığına göre Başbakan Nikol Paşinyan, Ermenistan Hükümeti’nin 2026-2031 yıllarına ilişkin programını Ulusal Meclis’te sunarken konuya değindi.
Paşinyan, “Hükümetin önümüzdeki dönemdeki görevlerinden biri, ‘Barışın Kavşağı’ projesinden doğan ve 8 Ağustos 2025’te Washington’da varılan anlaşmanın önemli pratik sonuçlarından biri olan TRIPP (‘Uluslararası Barış ve Refah için Trump Yolu’) projesini sahada hayata geçirmektir. TRIPP projesi Ermenistan Cumhuriyeti topraklarında, Ermenistan’ın toprak bütünlüğü, egemenliği ve yargı yetkisi ilkeleri temelinde uygulanacak ve Ermenistan’ın abluka altındaki durumuna son verecek” dedi.
Paşinyan’a göre Ermenistan’ın ablukası kısmen aşılmış durumda. Zira Kasım 2025’ten bu yana Azerbaycan demiryolu, Gürcistan üzerinden Ermenistan’a ithalat ve Ermenistan’dan ihracat için açık durumda. Ayrıca Ahılkelek-Kars demiryolu da bu yılın mayıs ayından itibaren Ermenistan’a ithalat ve Ermenistan’dan ihracata açıldı.
“Şimdi Türkiye’nin yolları da Gürcistan üzerinden Ermenistan araçlarına açılıyor. Ancak TRIPP projesi yalnızca Ermenistan-Azerbaycan arasındaki doğrudan demiryolu bağlantısını, buna Ermenistan üzerinden Azerbaycan’ın batı bölgeleri ile Nakhicevan Özerk Cumhuriyeti arasındaki bağlantıyı da dahil ederek açmakla kalmayacak. Aynı zamanda Ermenistan’ın kuzey bölgelerini Nakhicevan üzerinden Sünik bölgesine bağlayan demiryolu hattını da açacak ve böylece Ermenistan’ı uluslararası demiryolu ağına entegre edecek” ifadelerini kullandı.
Paşinyan, projenin hayata geçirilmesinin İran, Nakhicevan, Ermenistan ve Gürcistan toprakları üzerinden Basra Körfezi ile Karadeniz arasında demiryolu bağlantısının kurulmasının da önünü açacağını belirtti. Başbakan bunun İran, Azerbaycan, Ermenistan ve Gürcistan açısından “çağ değiştirecek” bir gelişme olacağını söyledi.
Paşinyan, “Ermenistan böylece İran ile demiryolu bağlantısına kavuşacak” dedi.
Başbakan, Basra Körfezi-Karadeniz demiryolu hattının TRIPP ile doğrudan bağlantılı olmadığının, yani projenin bir parçası olmadığının altını çizdi. Bu hattın yeniden açılmasının bölgesel ulaşım bağlantılarının önündeki engellerin kaldırılmasının önemli sonuçlarından biri olacağını belirtti.
TRIPP’in demiryolu altyapısına ilişkin ise Paşinyan, hattın Nrnadzor-Agarak güzergâhından, Ermenistan’ın güney sınırı boyunca ve Aras Nehri kıyısından, Sovyet döneminde mevcut olan demiryolu güzergâhı üzerinden geçmesinin öngörüldüğünü söyledi.
Başbakan, söz konusu demiryolunun Azerbaycan üzerinden Ermenistan’ı Rusya ve Orta Asya’ya bağlayacağını, özellikle doğudan batıya büyük miktarda yük taşımacılığı yapılmasının beklendiğini belirtti.
“Bu yüklerin kaçınılmaz olarak TRIPP üzerinden, Nrnadzor-Agarak demiryolu hattından geçmesi bekleniyor. Açıkça görülüyor ki yükler Agarak’tan Nahçıvan’a girecek. İşte burada Ermenistan açısından yönetilmesi büyük önem taşıyan bir durum ortaya çıkıyor” dedi.
Paşinyan, Sovyet döneminde Nakhicevan’dan gelen demiryolunun Ararat bölgesindeki Yeraskh üzerinden Ermenistan’a girdiğini ve Şirak bölgesindeki Akhurik’e kadar devam ederek Türkiye’ye ulaştığını hatırlattı.
“Şimdi uluslararası yatırımcıların TRIPP projesinden ve yatırım yapma konusundaki büyük ilgilerinden hareketle Yeraskh-Akhurik demiryolu kesimini bypass edecek yollar aradığını görüyoruz. Yüklerin Nrnadzor-Agarak demiryolu üzerinden Nakhicevan’a girdikten sonra batıya doğru ilerlerken Ermenistan demiryolunu kullanmak yerine Ermenistan demiryolunu bypass etmesini sağlayacak bir formül arıyorlar. Bu bizim için büyük bir sorun. Çünkü böyle bir senaryoda Ermenistan önemli gelirleri, yatırımları, potansiyel istihdamı ve kalkınma fırsatlarını kaybedecek” ifadelerini kullandı.
Paşinyan’a göre yatırımcılar, yük taşımacılığı şirketleri ile mal satıcıları ve alıcıları Yeraskh-Akhurik demiryolu hattından kaçınmak istiyor. Bunun nedeni ise hattın Ermenistan’ın tam mülkiyetinde olmasına rağmen Rus Demiryolları’nın yönetimi altında bulunması.
Başbakan, Rusya ile Batı arasındaki karmaşık ilişkilerin ve Rusya’ya yönelik yaptırımların uluslararası yatırımcıları, yük taşımacılarını ve ticaret aktörlerini bu altyapıdan kaçınmaya ve doğrudan veya dolaylı yaptırım kısıtlamalarıyla bağlantılı riskler nedeniyle söz konusu hattı kullanmamaya ittiğini belirtti.
“Böyle bir altyapıyla çalışmanın risk taşıdığını düşünüyorlar. Özellikle TRIPP üzerinden gerçekleştirilecek yük taşımacılığının en büyük müşterilerinin Rusya’ya yaptırım uygulayan ülkeler olacağını dikkate alırsak” diye konuştu.