اگر مشکلات اقتصادی کاهش نیابد، اعتراض‌ها ممکن است طولانی شود: کارشناس ایرانی جزئیاتی از وضعیت حاکم بر ایران ارائه کرد

از ۲۹ دسامبر، بازاریان در پایتخت ایران، تهران، در اعتراض به کاهش شدید ارزش ریال ایران دست به تجمعات اعتراضی زده‌اند. بنا بر گزارش برخی رسانه‌های ایرانی، دامنه این اعتراض‌ها گسترش یافته و شهرهای مختلف در استان‌های گوناگون کشور را دربر گرفته است. 

در گفت‌وگو با خبرنگار «آرمن‌پرس»، احسان موحدیان، کارشناس مسائل بین‌الملل و متخصص امور قفقاز، وضعیت جاری کشور، دلایل اعتراض‌ها، اهداف و مطالبات معترضان و همچنین اقدامات دولت برای کنترل اوضاع را تشریح کرد. 

وی افزود: «در برخی شهرها، اعتراض‌ها ابتدا به‌صورت مسالمت‌آمیز برگزار شد، اما سپس به خشونت کشیده شد. بخش عمده معترضان که تجمع خود را از مرکز اصلی فروش تلفن همراه در ایران آغاز کرده بودند، شعارهایی کاملاً آرام و محترمانه سر می‌دادند. آنان به‌شدت از کاهش مداوم ارزش پول ملی و بی‌ثباتی اقتصادی که به کسب‌وکارشان لطمه زده ناراضی‌اند و شعار اصلی‌شان این بود: پلیس، از ما حمایت کنید. پلیس نیز آنان را همراهی می‌کرد. اما با دخالت برخی گروه‌های سازمان‌یافته، اعتراض‌ها هم در تهران و هم در برخی شهرهای دیگر به خشونت کشیده شد». 

به گفته آقای موحدیان، معترضان خشونت‌طلب که در گروه‌های ۵۰ تا ۱۰۰ نفره فعالیت می‌کردند، شعارهای تند علیه دولت ایران و در حمایت از رضا پهلوی، فرزند محمدرضا پهلوی در گذشته در سال ۱۹۸۰ میلادی، سر داده، اموال عمومی را تخریب کرده، به نیروهای پلیس حمله کرده و حتی تلاش کرده‌اند آنان را به قتل برسانند، اجسادشان را بسوزانند و خانه‌هایشان را تخریب کنند. 

وی تصریح کرد افرادی نیز وجود داشته‌اند که پس از بازداشت اعتراف کرده‌اند از سوی برخی عوامل خارجی آموزش دیده‌اند و هدفشان تحریک فضا، بستن خیابان‌ها، آتش زدن سطل‌های زباله و ایجاد درگیری با مردم عادی بوده است که به آنان پیوسته بودند. 

این کارشناس همچنین خاطرنشان کرد معترضان از ویدئوهای قدیمی نیز استفاده می‌کنند تا ادعا کنند جاده‌ای مهم در جنوب ایران مسدود شده است، در حالی که بعدها مشخص شده این ویدئو مربوط به اعتراض رانندگان کامیون در چند سال پیش بوده است. به گفته او، ویدئوهای مشابهی حتی با استفاده از هوش مصنوعی برای تحریک مردم تولید می‌شود، اما با افزایش سطح آگاهی جامعه، این روش‌ها عملاً بی‌اثر شده‌اند. 

آقای موحدیان افزود با وجود نارضایتی شدید مردم از ناکارآمدی اقتصادی دولت فعلی، گرانی، تورم و افزایش نرخ دلار که تجارت و کسب‌وکار را مختل کرده، جامعه آگاه است که اعتراض‌های خشونت‌آمیز و برهم زدن امنیت کشور می‌تواند به تکرار تجربه‌های تلخ سوریه، لیبی، ونزوئلا و دیگر کشورها منجر شود، از این‌رو، مردم خشونت را رد می‌کنند. 

وی تأکید کرد: «باید توجه داشت اگر مشکلات اقتصادی فعلی کاهش نیابد، این احتمال وجود دارد که اعتراض‌ها ادامه‌دار شود. بخش عمده اعتراض‌ها در استان‌های نزدیک به مرز غربی ایران رخ داده است که این امر نشان‌دهنده دخالت اسرائیل در این مناطق است. از آنجا که بخش زیادی از شهرهای موشکی ایران، مجموعه‌های بزرگ زیرزمینی محل استقرار موشک‌ها، در غرب کشور قرار دارند، اسرائیل امیدوار است با تداوم بی‌ثباتی و ناآرامی‌های خیابانی، مانع استفاده ایران از این ظرفیت‌ها در صورت لزوم شود. افزون بر این، مردم این مناطق پیوندهای خانوادگی و اجتماعی بسیار محکمی دارند و اگر یکی از اعضای جامعه‌شان در جریان درگیری‌ها آسیب ببیند، واکنش‌های خشن و انتقام‌جویانه نشان می‌دهند. اسرائیل با مطالعه دقیق ویژگی‌های جمعیتی مناطق مختلف ایران امیدوار است که تداوم حس انتقام‌جویی نسبت به پلیس در میان خانواده‌های مجروحان یا کشته‌شدگان، به طولانی شدن اعتراض‌های خشونت‌آمیز و تضعیف ایران منجر شود و در نهایت زمینه حمله دوباره به ایران را فراهم کند. در پاسخ، ایران رزمایش‌های نظامی متعددی برگزار کرده و موشک‌های قدرتمند نسل جدید خود را آزمایش کرده است». 

در پاسخ به این پرسش که دولت ایران برای آرام‌سازی اوضاع داخلی چه اقداماتی انجام می‌دهد، احسان موحدیان گفت دولت قصد دارد برخی مواد غذایی و کالاهای اساسی را از طریق فروشگاه‌ها و با استفاده از کوپن و قیمت‌های مناسب در اختیار مردم قرار دهد تا فشار اقتصادی کاهش یابد. 

وی افزود مجلس ایران تهدید کرده است در صورت عدم اصلاح عملکرد ضعیف برخی وزرای کابینه مسعود پزشکیان در حوزه مسائل اقتصادی و معیشتی مردم، آنان را استیضاح و برکنار خواهد کرد. پزشکیان نیز وعده داده است بازنگری گسترده‌ای در شاخص‌های اقتصادی دولت خود انجام دهد که جزئیات آن در آینده نزدیک منتشر خواهد شد.