Kapalı sınıra rağmen Ermeni ve Türk iş insanları iş birliğini sürdürüyor

Ermenistan ve Türkiye arasındaki diplomatik ilişkilerin bulunmadığı ve sınırın kapalı tutulduğu koşullarda dahi iki ülke iş insanları arasındaki ilişkilerin kesilmediği belirtildi. Ermeni-Türk sınırının açılmasının ulaşım maliyetlerini önemli ölçüde azaltacağı, komşu bölgeler arasındaki ticareti geliştireceği ve ortak yatırım projelerinin hayata geçirilmesine imkan sağlayacağı ifade edildi.

Ermenistan Sanayiciler ve İşadamları Birliği Başkanı Arsen Ghazaryan, Yerevan’da düzenlenen Ermenistan-Türkiye İş Forumu’nda yaptığı konuşmada bu değerlendirmelerde bulundu.

Ghazaryan, Avrupa Birliği’ne Ermenistan-Türkiye ilişkilerinin normalleşmesini destekleyen programı onaylayıp hayata geçirdiği için, Türk tarafındaki ortaklarına ise girişime katıldıkları için teşekkür etti.

“Öncelikle AB Büyükelçimize bu programı onayladığı ve hayata geçirdiği için teşekkür etmek istiyorum. Türk tarafından ortaklarımıza da tarihi açıdan böylesine önemli bir dönemde bu çalışmaya dahil oldukları için teşekkür ediyorum.

Bu, Ermeni-Türk ekonomik, toplumsal ve kültürel ilişkilerinin yeniden tesis edilmesini incelemeye, anlamaya ve desteklemeye yönelik ikinci girişimimiz” dedi.

Ghazaryan, programın iki ülke arasındaki ilişkilerin normalleşmesini amaçladığını, ancak Ermeni ve Türk iş insanları arasındaki ilişkilerin kendi açısından onlarca yıldır normal şekilde devam ettiğini vurguladı.

“Programın amacının iş insanları arasındaki ilişkileri normalleştirmek olduğunu söylediğimizde, aslında böyle bir durum söz konusu değil. İş insanları olarak bizim ilişkilerimiz 1993 yılından bu yana normal.

Sınır, 1993 yılında Türkiye’nin tek taraflı ve gayriresmi talimatıyla kapatıldı. Ermenistan sınırı ise hiçbir zaman resmi olarak kapatılmadı” diye konuştu.

Ghazaryan’a göre, sınırın kapalı olmasına rağmen Türk malları ve hizmetleri Ermenistan’a girmeye devam ederken, Ermenistan’dan Türkiye’ye ihracat imkanları son derece sınırlı kaldı ve büyük ölçüde üçüncü ülkeler üzerinden gerçekleştirildi.

“1993 yılından bugüne kadar Türk malları ve hizmetleri Ermenistan’a Türk malı olarak girmeye devam ediyor ve bunun hacmi 150, 200, 300 milyon dolara ulaşıyor. Bizim Türkiye’ye bir çöp çubuğu veya kibrit bile ihraç etme hakkımız yok. Ermenistan’dan Türkiye’ye ihracat dolambaçlı yollarla gerçekleştiriliyor.

Dolayısıyla iş insanları birbirleriyle çalışıyor. Özellikle İstanbul bölgesindeki iş insanlarıyla bizim iş insanlarımız çalışmaya devam ediyor” ifadelerini kullandı.

Ghazaryan, diplomatik ilişkilerin yanı sıra iş dünyasına yönelik devlet desteği ve koruma mekanizmalarının bulunmadığı koşullarda dahi Ermeni ve Türk iş insanlarının iş birliği yapmayı ve projelerini geliştirmeyi başardığını vurguladı.

“Bu yıllar boyunca diplomatik ilişkiler olmamasına, devlet tarafından iş dünyasına destek ve koruma sağlanmamasına rağmen Ermeni ve Türk iş insanları normal şekilde, Türklerin deyimiyle ‘taş gibi’ çalıştılar ve iş projelerini geliştirmeye devam ettiler” dedi.

Ghazaryan, mevcut durumda ise koşulların değiştiğini ve iş dünyasının yeniden Ermenistan ile Türkiye arasındaki sınırın açılmasını beklediğini söyledi.

“Bugün durum değişiyor. Bir kez daha sınırın yakında açılmasını bekliyorlar. ‘Yakında’... 33 yıldır sınırın yakında açılacağı söyleniyor” diye konuştu.

“Van, Iğdır ve Kars’tan Erivan’a 45 dakikada ulaşılabilir”

Ghazaryan, foruma katılmak üzere özellikle sınır bölgeleri olan Van, Iğdır ve Kars’tan iş insanlarının Ermenistan’a gelmesinden duyduğu memnuniyeti dile getirdi.

“Sınır açık olsaydı, bugün gelen komşularımız, Van, Iğdır ve Kars’tan iş insanları, 45 dakika içinde Erivan’a gelebilir veya Gümrü’ye ulaşabilir ve bu kadar zorluk yaşamazdı” dedi.

Ghazaryan, Türk iş insanlarına Ermenistan’ın ekonomik ve yatırım imkanlarını ayrıntılı biçimde incelemeleri, forum kapsamında gerçekleştirilen ikili B2B görüşmelerine aktif şekilde katılmaları ve Ermenistan’da ortaklar bulmaları çağrısında bulundu.

“Ermenistan Türkiye ile karşılaştırıldığında hem ekonomisi hem de nüfusu açısından küçük görünebilir. Ancak çok büyük bir potansiyele sahibiz ve bunu uluslararası iş dünyasında, ticarette ve birbirimizle, özellikle de Türk iş insanlarıyla çalışırken kanıtladık.

Sizden ricam, Ermenistan’ı dikkatle incelemeniz, B2B görüşmelerinde aktif şekilde çalışmanız, kendinize ortaklar bulmanız ve komşu ülkeler arasındaki ticareti geliştirmeniz” ifadelerini kullandı.

Ghazaryan’a göre Ermeni-Türk sınırının açılması, iki ülkenin sınır bölgelerindeki iş insanlarının karşı karşıya olduğu ek ulaşım maliyetlerini neredeyse tamamen ortadan kaldıracak. Aynı zamanda ortak projelerin hayata geçirilmesi için yeni bir ihtiyaç ve fırsat alanı oluşturacak.

“Sınırın açılması halinde ulaşım maliyeti neredeyse ortadan kalkıyor. Birlikte projeler gerçekleştirmek bir gereklilik haline geliyor.

Her zaman bir ülkede daha gelişmiş, diğerinde ise daha az gelişmiş ürünler, üretimler ve hizmetler olacaktır. Bunların birbirini tamamlaması gerekiyor” diye konuştu.

“Diplomatik ilişkiler ortak yatırımların önünü açacak”

Ghazaryan, Ermenistan ile Türkiye arasında diplomatik ilişkilerin kurulmasının da önem taşıdığını belirterek bunun iki ülkenin iş insanlarının ortak yatırım projeleri gerçekleştirmesine imkan sağlayacağını söyledi.

Ghazaryan, şimdiye kadar Türkiye’den Ermenistan’a doğrudan yatırım yapılmasının sınırlı olduğunu ve bu tür işlemlerin çoğunlukla üçüncü ülkeler üzerinden gerçekleştirildiğini ifade etti.

“Eğer nihayet diplomatik ilişkiler kurulursa, birlikte yatırım projeleri de gerçekleştirebileceğiz.

Bugüne kadar Türkiye’den herhangi bir yatırım yapılması yasaktı. Bunlar üçüncü ülkeler üzerinden gerçekleştiriliyordu ve Türk ve Ermeni bayraklarını yan yana koyma imkanımız bile yoktu. Düzen böyleydi, şimdi durum değişiyor” dedi.

Ermenistan Sanayiciler ve İşadamları Birliği Başkanı, Türk iş insanlarına değişen koşullardan yararlanma, yeni ilişkiler kurma, ortaklar bulma ve pazarda faaliyet göstermeye hazırlanma çağrısında bulundu.

“Ermenistan’a çok doğru bir zamanda geldiniz. Bu fırsattan yararlanmalı, yeni ilişkiler kurmak için bir örnek oluşturmalı, ortaklar edinmeli ve pazarda çalışmalısınız” ifadelerini kullandı.

İş dünyasından yeni bağlantılar çağrısı

Konuşmasının sonunda Türk heyeti üyelerine forumun iki gününü verimli şekilde değerlendirme çağrısında bulunan Ghazaryan, Ermenistan Sanayiciler ve İşadamları Birliği, Van Ticaret ve Sanayi Odası ve Iğdır’daki iş dünyası kuruluşlarının yeni bağlantıların kurulması ve güvenilir ortakların seçilmesi konusunda destek vermeye hazır olduğunu söyledi.

“Bir kez daha hoş geldiniz demek istiyorum. Bu iki günü verimli şekilde değerlendirmeye çalışın.

Biz kurumlar olarak — Ermenistan Sanayiciler ve İşadamları Birliği, Van Ticaret ve Sanayi Odası ve Iğdır İhracatçılar Birliği — bağlantıların kurulmasına ve ortakların seçilmesine destek olmaya, sizi garanti altına almaya ve yanınızda durmaya hazırız.

Umarım bir süre sonra bu iş görüşmelerinden ve temaslardan elde edeceğimiz sonuçları kamuoyuna, Avrupa Birliği’ne ve devletlerimize de sunabileceğiz” diyerek sözlerini tamamladı.

Published by Armenpress, original at https://armenpress.am/tr/article/1259562