Hükümet, önümüzdeki yıllarda Ermenistan’ın güvenliğini sağlamaya yönelik adımları belirledi

"Barış, güvenliğin sağlanmasının tek etkin ve güvenilir garantisidir. Ermenistan Cumhuriyeti, vatandaşları ve siyasi-toplumsal çevreler, barışı güçlendirmek, daha kurumsal, geri döndürülemez ve güvence altına alınmış hale getirmek için barışın korunmasına her gün özen göstermelidir."

Armenpress’in aktardığına göre, bu ifadeler Ermenistan Hükümeti’nin 2026-2031 yıllarını kapsayan programında yer aldı.

Programda, güvenliğin sağlanmasında ülkenin savunma kapasitesinin artırılması, sınırların ve göç akışlarının yönetimi, karşı istihbarat, istihbarat, terörle mücadele ve anayasal düzenin korunmasına yönelik kapasitenin sürekli geliştirilmesi, suçla mücadele, afet risklerinin yönetimi, bilgi, gıda ve enerji güvenliği, siber güvenlik, kritik öneme sahip altyapıların güvenliği ve kapsamlı savunma ve güvenlik sisteminin oluşturulmasının önemli rol oynadığı belirtildi.

Programda, kapsamlı savunma ve güvenlik sisteminin amacının toplum genelinde askeri ve olağanüstü durumlara hazırlık ile uygun müdahale kültürünün geliştirilmesini sağlamak olduğu ifade edildi. Programda, “Bu faktörlerin bir araya gelmesi, devletin kapsamlı dayanıklılığının oluşturulmasını sağlayacaktır” denildi.

Silahlı Kuvvetler

Silahlı Kuvvetlerin, dış güvenliğin sağlanmasına yönelik yukarıda sıralanan siyasi ve diplomatik araçların sonuç vermemesi durumunda başvurulacak yedek bir araç olduğu belirtildi.

Ermenistan Cumhuriyeti Silahlı Kuvvetlerinin, uluslararası anlaşmalar temelinde uluslararası barışı koruma misyonlarına katılım dışında, Ermenistan’ın uluslararası alanda tanınan toprakları dışında kullanılmaması ve yalnızca ülkenin uluslararası alanda tanınan topraklarının savunulması görevine hizmet etmesi gerektiği vurgulandı.

Bu doğrultuda hükümet, Silahlı Kuvvetlerin teknolojik, kapasite ve kültürel dönüşümünü ve profesyonel orduya geçiş sürecini sürdürecek. Ülkenin savunma kapasitesi, askeri ve askeri-teknik iş birliğinin genişletilmesi ve çeşitlendirilmesi yoluyla artırılacak. Silahlı Kuvvetlerin silah ve teçhizatla donatılma düzeyi de artırılacak; bu kapsamda Ermenistan’ın savunma sanayisinin kapasitesinin geliştirilmesine önem verilecek.

Bu kapsamda şu reformların gerçekleştirilmesi öngörülüyor:

1) Profesyonel orduya geçiş sürdürülecek. Sözleşmeli profesyonel askerlerin orduya katılımını teşvik edecek koşullar oluşturulacak. Bu kapsamda askeri eğitim, muharebe hazırlığı, ücretlendirme, kariyer ve terfi, insan kaynaklarının temini ve yönetimi, yedek kuvvetler, moral ve psikolojik destek ile sosyal güvence alanlarında yeni sistemler oluşturulacak. Silahlı Kuvvetlerde kadınların daha fazla yer almasına özel önem verilecek.

2) Silahlı Kuvvetlerin kapasitesi geliştirilecek. Komuta ve yönetim sistemlerinin hazırlık düzeyi, silah ve askeri teçhizat, insan kaynağı, lojistik ve destek imkanları güçlendirilecek; planlama ve diğer sistemler iyileştirilecek. Böylece Silahlı Kuvvetlerin amaç, görev ve imkanları arasında uyum sağlanacak.

3) Silahlı Kuvvetlerin ve yönetim sisteminin dijital dönüşümü gerçekleştirilecek. Komuta ve kontrol süreçlerinin dijitalleştirilmesinin yanı sıra askerlik öncesi kayıt, askerlik hizmetine çağrı, yedek askerlerin eğitim toplantılarına katılımı, seferberlik hazırlığı ve insan kaynaklarının yönetimi için modern elektronik bilgi sistemi kurulacak. Sistem, sağlık muayenelerinin organize edilmesi ve sonuçlarının kayıt altına alınması süreçlerini de kapsayacak.

4) Düzenli birliklerin takviyesi için operasyonel, mesleki ve stratejik yedek kuvvetlerden oluşan yeni bir sistem oluşturulacak.

5) Askeri eğitim kurumları, Batılı gelişmiş ülkelerin ileri standartlarıyla uyumlu hale getirilecek. Mükemmeliyet merkezleri oluşturulacak ve savunma alanında tam bağımsız ulusal askeri eğitim sistemi kurulacak.

6) Mevzuatta öngörülen şekilde konut hakkı kapsamında kayıtlı sözleşmeli askerler, bunlara eşdeğer statüdeki kişiler, usulüne uygun olarak görevden ayrılmış eski askerler, hayatını kaybeden askerlerin aileleri ve ciddi, ağır veya orta düzeyde işlevsel kısıtlılığı bulunan eski askerlerin konut sorunları aşamalı olarak çözülecek.

7) Silahlı Kuvvetlerin gelecekteki ihtiyaçlarına uygun olarak yerli üreticilerden uzun vadeli savunma tedarik sistemi geliştirilecek. Yabancı ortaklarla mühimmat ve askeri teçhizatın ortak üretimi yerelleştirilecek. Ayrıca mevcut askeri teçhizatın bakım, onarım ve modernizasyonu için Silahlı Kuvvetler bünyesinde gerekli imkanlar oluşturulacak.

Sınırların ve göçün yönetimi

Kapsamlı sınır yönetiminin yalnızca ülkenin güvenlik ortamının güvence altına alınmasına değil, aynı zamanda yolcu akışları ile ihracat ve ithalat süreçlerinin kolaylaştırılmasına, izlenebilirlik ve denetim mekanizmalarının güçlendirilmesine ve modernize edilmesine katkı sağlaması hedefleniyor.

Ermenistan’ın bir çıkış güzergahı olmaktan çıkarak giriş ve transit güzergahına dönüşmesi, göç yönetiminin etkinliğinin artırılmasını zorunlu hale getiriyor.

Bu kapsamda şu reformlar gerçekleştirilecek:

1) Ermenistan sınır muhafızlarının devlet sınırını koruduğu alanlar aşamalı olarak genişletilecek ve uzun vadede sınırın tamamının korunmasının Ermenistan’a devredilmesi hedeflenecek.

2) AB ve uluslararası en iyi standartlara uygun kapsamlı sınır yönetimi sistemi kurulacak. Bu kapsamda modern biyometrik teknolojiler ve dijital çözümler kullanılacak.

3) Sınır muhafızlığı hizmeti, askeri bileşenin azaltılması ve uluslararası en iyi uygulamaların sisteme entegre edilmesi yoluyla dönüştürülecek.

4) Göç yönetimi kapsamlı şekilde modernize edilecek. Vize politikasının netleştirilmesi, giriş ve ikamet mekanizmalarının güçlendirilmesi, düzensiz göçün önlenmesi, gönüllü ve zorunlu geri dönüş mekanizmasının oluşturulması ve iltica sisteminin sürekli geliştirilmesi sağlanacak.

5) Uluslararası en yüksek standartlara uygun yeni bir biyometrik sistem kurulacak. Sistem geleceğe yönelik çözümlerle donatılacak ve alandaki yeni teknolojiler doğrultusunda düzenli olarak güncellenecek.

Suçla mücadele

İç güvenliğe yönelik güncel tehditlerle mücadele etmek ve suçla etkin şekilde mücadele edilmesini sağlamak amacıyla devlet politikası birbirini tamamlayan iki temel eksene dayanacak.

Bunlardan ilki, toplumda hukuka uygun davranışların güçlendirilmesi, suçun ve suçun ortaya çıkmasına ve yeniden üretilmesine katkıda bulunan neden ve koşulların yanı sıra suç alt kültürüne karşı toplumsal hoşgörüsüzlüğün oluşturulması ve vatandaşlar ile kolluk sistemi arasındaki güvenin güçlendirilmesi olacak.

İkinci eksen ise kolluk sisteminin teknolojik olarak yeniden donatılması ve kapasitesinin sürekli geliştirilmesi olacak.

Bu doğrultuda şu reformlar gerçekleştirilecek:

1) Suçun kriminolojik analiz kapasitesi, yapay zekâ da kullanılarak modernize edilecek. Suç eğilimleri, mekânsal dağılım, riskler ve tehditlerin değerlendirilmesine yönelik modern analiz araçları hayata geçirilecek. Suç eğilimlerinin öngörülmesi, risklerin erken tespit edilmesi, önleme faaliyetlerinin etkinliğinin artırılması ve kanıta dayalı karar alma süreçleri için yeni yöntemler geliştirilecek.

2) Suç alt kültürüne ve bununla bağlantılı davranış modellerine karşı sistematik mücadele mekanizmaları geliştirilecek. Toplumda bu olgulara karşı sıfır tolerans ve reddedici yaklaşım yerleştirilecek, hukukun üstünlüğü ve hukuka uygun davranış değerleri güçlendirilecek. Kolluk kuvvetlerinin bu tür her türlü oluşuma karşı kararlı ve tavizsiz şekilde müdahale etmesi sağlanacak.

3) Kamuya açık alanlardaki video gözetim sistemleri, kamu güvenliğinin, suçla mücadelenin ve trafik güvenliğinin sağlanması amacıyla “Akıllı Şehir” modeli temelinde kurumsal olarak dönüştürülecek. Sistem, Avrupa Birliği’nin Genel Veri Koruma Tüzüğü’nün (GDPR) ilkeleriyle uyumlu olacak.

4) Operasyonel-istihbarat sistemi modernize edilecek.

5) Dijital ortamda vatandaşların güvenliğinin sağlanması, 7/24 hizmet sunulması, siber laboratuvarın faaliyete geçirilmesi, risk değerlendirmesi, kişi profilleme ve diğer modern dijital araçların uygulanması amacıyla “Dijital Polis” sistemi oluşturulacak. Bu kapsamda yapay zekâ tabanlı “Yapay Zekâ Polisi” uygulaması da hayata geçirilecek ve polisin dijital kapasitesi geliştirilecek.

6) “112” Birleşik Operasyonel Yönetim Merkezi’nin görev alanı genişletilecek. Acil tıbbi yardım çağrıları da tek bir çağrı kabul ve operasyonel yönetim sistemine dahil edilecek. Böylece acil müdahale hizmetlerinin vatandaşlara tek bir platform üzerinden sunulması sağlanacak.

7) Silahların dolaşımını düzenleyen mevzuat gözden geçirilecek ve suçla mücadelenin güncel ihtiyaçları ile uluslararası en iyi uygulamalara uyumlu hale getirilecek.

Afet risklerinin yönetimi

Afet risklerinin yönetimi sisteminin geliştirilmesinin merkezinde devletin, yerel yönetimlerin ve halkın dayanıklılığının artırılması bulunuyor. Bu hedef, afet risklerinin azaltılması ve erken uyarı kapasitesinin güçlendirilmesi yoluyla gerçekleştirilecek.

Bu kapsamda:

1) Çoklu tehlikelere yönelik kapsamlı erken uyarı sistemi ile hidro-meteorolojik tehlikelere ilişkin erken uyarı sistemi kurulacak. Nehir havzalarının modellenmesi, sel ve diğer hidro-meteorolojik risklerin değerlendirilmesi ve risk değerlendirme ve yönetimine yönelik dijital araçların uygulanması sağlanacak.

2) Afet risk yönetimi planları güncellenecek ve dijitalleştirilecek. Kurtarma ekiplerine gerçek zamanlı durum farkındalığı ve olay yerine ilişkin anlık bilgi sağlayan sistem ve ekipmanlar kurulacak.

3) Yangın güvenliği alanında tek tip standartlar benimsenerek risk temelli yaklaşımlar uygulanacak ve yangınların önlenmesindeki etkinlik artırılacak.

4) Sismik gözlem ağı kapsamlı ve geniş ölçekli şekilde modernize edilecek. Bu kapsamda bölgede benzeri görülmemiş nitelikte modern sismik gözlem ve ölçüm cihazları temin edilecek. Böylece depremlerin erken tespiti, verilerin hassas analizi ve sismik risklerin değerlendirilmesine yönelik kapasite önemli ölçüde artırılacak.

5) Afetler nedeniyle ortaya çıkan kayıpların finansal yönetimini ve toparlanma süreçlerinin etkinliğini artırmak amacıyla afet risk sigortası modeli uygulanacak.

Gıda güvenliği

Gıda güvenliği alanında şu reformlar gerçekleştirilecek:

1) Gıda güvenliğinin sağlanması ve kriz durumları için gerekli gıda stoklarının oluşturulması amacıyla yeni bir stratejik stok modeli oluşturulacak.

2) Kriz durumlarında kullanılmak üzere tutulacak gıda ürünleri listesi, aynı ihtiyacın birbirinin yerine geçebilecek birkaç farklı ürünle karşılanabileceği şekilde oluşturulacak. Böylece tedarik ve depolama süreçlerindeki riskler çeşitlendirilecek ve dışa bağımlılık asgariye indirilecek.

3) Hayvansal ürünlerde kendi kendine yeterlilik artırılacak. Sığır eti üretiminde yeterlilik oranı yüzde 88’den yüzde 93’e, süt üretiminde ise yüzde 78,6’dan yüzde 88,7’ye çıkarılacak.

Bilgi ve siber güvenlik

Devlet, “tasarım gereği siber güvenlik” ilkesini benimseyecek ve kamu bilgi sistemlerinin güvenliğini ve dijital hizmetlerin kesintisizliğini güvence altına alacak.

Bu kapsamda:

1) Tüm kritik altyapıların güvenlik açıkları değerlendirilecek, sızma testleri gerçekleştirilecek, 7/24 izleme ve olaylara hızlı müdahale mekanizmaları kurulacak.

2) Özel ve kamu sektörlerinde uluslararası en iyi standartların, başta AB’nin NIS 2 direktifi ve ISO/IEC 27001 olmak üzere, uygulanması için gerekli kapasite oluşturulacak. Bu kapsamda siber tehditlerin erken uyarılması, erken tespiti ve hızlı şekilde giderilmesine yönelik imkanlar geliştirilecek.

3) Hükümet tarafından yürütülen ortak politika çerçevesinde, Ulusal Güvenlik Servisi bünyesinde modern tehditlere karşı koyabilecek, çağdaş yazılım ve teknik donanımla desteklenen, uluslararası standartlara uygun ve yüksek nitelikli uzmanlarla kadrolandırılmış bir Ulusal Siber Savunma Merkezi (NCDC) kurulacak. Merkez; savunma, ulusal güvenlik ve dış ilişkiler alanlarında faaliyet gösterecek.

4) Toplumun siber olgunluk düzeyini artırmak amacıyla kamuoyu bilincinin ve eğitim kapasitesinin geliştirilmesine yönelik programlar uygulanacak.

Bunun yanı sıra toplumun bilgi dayanıklılığının güçlendirilmesi de temel önceliklerden biri olacak.

Bu kapsamda:

1) Dış bilgi manipülasyonu ve müdahaleleri (FIMI), dezenformasyon ve yapay yollarla oluşturulan dijital içeriklerin, sentetik yapay zekâ içeriklerinin ve deepfake’lerin önlenmesi, erken tespit edilmesi ve etkilerinin azaltılmasına yönelik hedefli tedbirler uygulanacak.

2) Vatandaşların medya ve dijital okuryazarlığının geliştirilmesi amacıyla eğitimin tüm kademelerinde ve sürekli eğitim yoluyla bilgiyi eleştirel değerlendirme, dezenformasyonu tanıma, siber güvenlik ve sorumlu dijital davranış becerileri güçlendirilecek. Bu kapsamda çocuklar ve gençlere özel önem verilecek.

3) Çocukların çevrim içi güvenliğinin sağlanmasına ilişkin hukuki çerçeve geliştirilecek. Çocukların çevrim içi hakları, zararlı içeriklerden korunması —sosyal medya dahil— dijital hizmet sağlayıcılarının sorumlulukları ve okullarda dijital cihazların güvenli kullanımına ilişkin düzenlemeler getirilecek.