8 dakikalık okuma
Amerika Birleşik Devletleri, Ermenistan ve Azerbaycan, 8 Ağustos 2025’te Beyaz Saray’da gerçekleştirilen Barış Zirvesi’nin birinci yıl dönümü dolayısıyla ortak açıklama yayımladı.
Açıklamada şu ifadelere yer verildi:
Bir yıl önce Başkan Trump, Ermenistan Başbakanı Nikol Paşinyan ve Azerbaycan Cumhurbaşkanı İlham Aliyev’in katılımıyla tarihi bir zirveye Beyaz Saray’da ev sahipliği yaptı. Zirvede Başbakan Paşinyan ve Cumhurbaşkanı Aliyev Ortak Barış Bildirisi’ni imzaladı. Üç liderin huzurunda Ermenistan ve Azerbaycan dışişleri bakanları, “Ermenistan Cumhuriyeti ile Azerbaycan Cumhuriyeti Arasında Barış ve Devletlerarası İlişkilerin Kurulmasına İlişkin Anlaşma” taslağını parafe etti. Bu ilk yıl dönümünde, ülkelerimizin birlikte elde ettiği başarılardan büyük gurur duyuyor ve onlarca yıllık çatışmaya son veren, Güney Kafkasya’yı daha müreffeh bir geleceğe taşıyan temel üzerine inşa etmeyi sürdürme konusunda büyük kararlılık taşıyoruz. Barışın sağlanmasına yönelik bu tarihi ve muazzam çabaların takdiri olarak Başbakan Paşinyan ve Cumhurbaşkanı Aliyev, Başkan Trump’ı Nobel Barış Ödülü’ne ortaklaşa aday gösterdi.
Ortak Bildiri, ABD’nin desteğiyle Ermenistan ve Azerbaycan’a barışı güçlendirmek, refaha ulaşmak ve ortaklığı derinleştirmek için net bir yol haritası sundu. Bu cesur liderlerin bir araya gelmesinden bu yana geçen bir yıl içinde ülkeler, sürdürülebilir başarı için sağlam bir temel oluşturdu.
1. Ermenistan ve Azerbaycan, Ermenistan-Azerbaycan sınırı boyunca istikrarı korudu. İki ülke, ilişkilerin normalleştirilmesi, sınırların belirlenmesi ve uzun vadeli istikrar açısından hayati önem taşıyan tedbirler yoluyla güven inşa etmek için somut adımlar atıyor.
2. “Trump’ın Uluslararası Barış ve Refah Yolu” (TRIPP) çok modlu transit koridoru, bir vizyondan gerçeğe dönüşüyor. Bu kapsamda altyapı geliştirmelerini ilerletmek amacıyla TRIPP Kalkınma Şirketi’nin kurulmasına ilişkin Ermenistan-ABD anlaşması gibi somut ilerlemeler kaydedildi. Ermenistan’da mühendislik çalışmaları halihazırda devam ediyor. Azerbaycan ise kendi topraklarında, Ermenistan’daki TRIPP güzergâhına bağlanacak otoyol ve demiryolunun inşasını neredeyse tamamladı. Üç ülke ayrıca TRIPP kapsamında bir elektrik iletim hattının inşasını da destekliyor.
3. ABD, Trans-Hazar ticaret güzergâhının (Orta Koridor) Güney Kafkasya ve Orta Asya bölümlerinde özel sektör yatırımlarını teşvik etmek amacıyla Trans-Hazar Girişimler Fonu’na 201 milyon dolarlık hibe sağladı.
4. ABD, yeni ikili stratejik ortaklıkları tanımlayan şartnamelerin yanı sıra enerji güvenliği, sınır altyapısı ve güvenliği, yapay zekâ ve yarı iletken inovasyonu ile kritik mineraller alanlarında mutabakat zabıtları imzalayarak Ermenistan ve Azerbaycan ile ilişkilerini derinleştirdi. Bu anlaşmalar üç ülkenin uzun vadeli refahına katkı sağlıyor ve şimdiden somut sonuçlar ortaya koyuyor.
5. Beyaz Saray’daki Barış Zirvesi’nin ruhu doğrultusunda Azerbaycan, Ermenistan’a yönelik tüm transit kısıtlamalarını tek taraflı olarak kaldırdı. Geçtiğimiz bir yıl içinde Azerbaycan toprakları üzerinden Ermenistan’a ve Ermenistan’dan yaklaşık 60 bin ton mal taşındı. Azerbaycan ayrıca Ermenistan’a 20 bin ton petrol ürünü tedarik etti. İki ülke, ikili ticaret hacmini artırmak için çalışmalarını sürdürüyor.
6. İki ülkenin telekomünikasyon operatörleri, internet bağlantısına ilişkin bir anlaşma imzaladı. Bu anlaşmanın bölgesel iletişim güzergâhlarının çeşitlendirilmesine, Güney Kafkasya’da güvenilirlik ve dayanıklılığın artırılmasına ve Avrasya telekomünikasyon ağlarının altyapısının geliştirilmesine katkı sağlaması bekleniyor.
7. Ermenistan ve Azerbaycan’ın ortak başvurusu üzerine AGİT Minsk Grubu ve ilgili yapılar, çözümlenmemiş çatışma döneminin sona erdiğinin kabul edilmesiyle birlikte feshedildi.
8. ABD’nin daveti üzerine Ermenistan ve Azerbaycan Barış Konseyi’ne katıldı. Bu adım, iki ülkenin ABD ile birlikte daha barışçıl ve müreffeh bir dünya inşa etme çabalarının yanında olduğunu gösteriyor.
ABD, Ermenistan ve Azerbaycan, uluslararası olarak tanınmış sınırları içinde Ermenistan ve Azerbaycan’ın egemenliğine, toprak bütünlüğüne ve yetki alanına yönelik sarsılmaz desteklerini yeniden teyit ediyor.
Üç ülke, 8 Ağustos tarihli Ortak Bildiri’nin lafzına ve ruhuna uygun şekilde tam olarak uygulanmasına ve bölgenin eşsiz ekonomik potansiyelinin ortaya çıkarılmasına bağlılıklarını sürdürüyor.
Ayrıca ABD, Ermenistan ve Azerbaycan ile imzalanan ikili şartnamelerin ve mutabakat zabıtlarının tam olarak uygulanmasına ve iki ülkeyle ikili ilişkilerinin daha da güçlendirilmesine bağlılığını sürdürüyor.
Gerçek barış hiçbir zaman bir günde inşa edilmez. Ancak Başkan Trump’ın da ifade ettiği gibi: “Verilen sözler tutuldu, verilen sözler yerine getirildi.” Ermenistan ve Azerbaycan’ın kalıcı barış yönünde attığı adımlar tüm dünya için bir örnek niteliğinde. Bölge için parlak ve müreffeh bir gelecek bekliyoruz.