İş dünyası siyasetle paralel ilerliyor: Ermeni ve Türk iş insanlarının yeni buluşmasının yeri ve tarihi belli oldu

Türkiye–Ermenistan normalleşme sürecinde siyasi temaslara paralel olarak iki ülkenin iş dünyası arasındaki diyalog da ivme kazanmış durumda.

Her ne kadar Türkiye'nin 1993 yılında tek taraflı olarak kapattığı Ermenistan-Türkiye sınırı hâlâ kapalı olsa da, iki ülke arasındaki normalleşme sürecinde varılan mutabakatlar ve bunların hayata geçirilmesine yönelik devam eden görüşmeler doğrultusunda iş dünyası temsilcileri yeni iş birliği alanları oluşturmanın yollarını arıyor.

Normalleşme süreci kapsamında, Ermenistan ve Türkiye hükümetlerinin desteğiyle 2 Haziran'da Ermenistan iş dünyasının temsilcileri kara yoluyla Ermenistan-Türkiye sınırını geçerek Kars'a gitti ve burada Türk iş insanlarıyla bir araya geldi.

Toplantının ardından taraflar tarafından yapılan açıklamalar oldukça sınırlı kaldı. Açıklamalarda yalnızca gıda, içecek, şişelenmiş su, meyve suyu, meyve, tütün, inşaat, turizm, çiçekçilik ve diğer sektörlerden iş insanlarının toplantıya katıldığı; tarafların Ermenistan ile Türkiye arasındaki ticari iş birliğinin önemli bir potansiyele sahip olduğunu vurguladıkları ve gelecekteki iş birliği imkânları hakkında görüş alışverişinde bulundukları belirtildi.

Katılımcılar ayrıca, Türkiye'nin Ermenistan ile doğrudan ticaretin başlatılması için gerekli idari prosedürleri tamamlamasını memnuniyetle karşıladı. Bu düzenleme sayesinde, iki ülke arasında üçüncü ülkeler üzerinden gerçekleştirilen yük taşımacılığında yükün çıkış veya varış ülkesi olarak "Ermenistan/Türkiye" ya da "Türkiye/Ermenistan" ibaresinin kullanılmasının önü açılmış oldu.

Bunun yanı sıra, Ermeni ürünlerine Ahılkelek (Gürcistan)-Kars (Türkiye) demiryolunun kullanım imkânının sağlanmasının önemine dikkat çekildi. Katılımcılara göre bu adım, hem ikili ticaret hem de bölgesel ticaret açısından yeni fırsatlar yaratacak.

Ancak toplantının sonunda hangi somut kararların alındığı ve bu görüşmelerin devam edip etmeyeceği konusunda herhangi bir bilgi paylaşılmadı.

İşte bu soruların yanıtlarını, gazeteci değişim programı kapsamında Türkiye'yi ziyaret eden Ermeni gazeteciler almaya çalıştı. Heyette Armenpress muhabiri de yer aldı.

Program kapsamında gazetecileri, Kars Ticaret ve Sanayi Odası Yönetim Kurulu Başkanı Kadir Bozan kabul etti. Bozan, 2 Haziran'da Kars'ta gerçekleştirilen iş forumuna da katılmıştı.

Bozan'ın verdiği bilgiye göre toplantıya Ermenistan'dan tekstil, inşaat, gıda, içecek ve çiçekçilik sektörlerinde faaliyet gösteren 57 iş insanı katıldı.

"Çok verimli görüşmeler gerçekleştirdik. Firmalarımızın önemli bir kısmı hâlen müzakerelerini sürdürüyor." diyen Bozan, Kars'taki toplantının ardından çeşitli alanlarda taraflar arasında görüşmelerin devam ettiğini ve yakın zamanda bu konuda yeni gelişmeler yaşanabileceğini söyledi.

Bozan ayrıca, Eylül ayında Türkiye-Ermenistan İş Forumu'nun ikinci toplantısının bu kez Yerevan'da düzenlenmesinin planlandığını açıkladı. Ona göre Yerevan'da yapılacak forum yalnızca Kars için değil; İgdir, Ardahan ve muhtemelen Van açısından da önemli ekonomik katkılar sağlayabilir.

Kars Ticaret ve Sanayi Odası Yönetim Kurulu Başkanı, Yerevan'daki toplantıya katılım konusunda iki şart öne sürdüğünü ve bunları hem Ermenistan hem de Türkiye dışişleri bakanlıklarına ilettiğini belirtti.

İlk şartının, Kars'tan toplantıya katılmak isteyen iş insanlarının sayısına herhangi bir sınırlama getirilmemesi olduğunu ifade eden Bozan, ikinci şartının ise Kars heyetinin Ermenistan'a Akyaka-Akhurik sınır kapılarından geçmesi olduğunu söyledi. Bozan'a göre bunun sembolik bir anlam taşıması büyük önem taşıyor.

Hatırlanacağı üzere Ermenistan-Türkiye sınırı daha önce insani gerekçelerle birkaç kez geçici olarak açılmış, ancak bu geçişler Margara-Alican sınır kapıları üzerinden gerçekleştirilmişti.

Kadir Bozan, Ermenistan-Türkiye sınırının açılma ihtimaline ilişkin de değerlendirmelerde bulundu. Kars'taki yerel yöneticilerin Ankara ile yaptıkları temaslarda sınırın açılması konusunu gündeme getirip getirmedikleri ve bu konuda son dönemde bir değişiklik gözlemleyip gözlemlemediklerine ilişkin soruya şu yanıtı verdi:

"Şu anda Ermenistan sınırında özellikle demiryolu ve kara yolu altyapısı konusunda yoğun çalışmalar yürütülüyor. Öncelikle demiryolu açılacak (Gümri-Kars demiryolu). Ardından doğu sınırının kara yolu ulaşımına da açılacağı yönünde bilgiler alıyoruz. Bunlar resmî açıklamalar değil, yetkililerden duyduğumuz bilgiler. Ancak kısa süre içinde somut sonuçlar alınacağını umut ediyorum. Bunun bölgemiz açısından çok faydalı olacağına inanıyorum."

Bozan, Ermenistan'ın Ahılkelek-Kars demiryolu üzerinden ihracat ya da ithalat yapıp yapmadığı sorusuna ise net yanıt veremedi. Sadece son dönemde bu hat üzerinden gerçekleştirilen yük taşımacılığının yüzde 400 arttığını söyledi.

Hatırlanacağı üzere Ermenistan Başbakanı Nikol Paşinyan, Mayıs 2026'da yaptığı açıklamada Ahılkelek-Kars demiryolunun artık Ermenistan'ın ihracat ve ithalatına açık olduğunu duyurmuş, bu süreçteki katkılarından dolayı Gürcistan ve Türkiye'ye teşekkür etmişti.