Hafızayı taşıyan nesiller: Soykırımdan kurtulanların mirası yaşamaya devam ediyor

Ermeni Soykırımı’nın üzerinden bir asırdan fazla zaman geçmesine rağmen, hayatta kalanların torunları atalarının acı dolu hatıralarını taşımaya ve gelecek nesillere aktarmaya devam ediyor.

Astğik Nersesyan, dedesi Yenovk Nersesyan’ın hikâyesini anlattı. 1915 yılında henüz 15 yaşındayken Musa Dağı direnişine katılan Yenovk, çatışmalarda yaralandı ve Fransız donanmasının yardımıyla kurtarıldı. Port Said’e ulaştıktan sonra geri dönen Nersesyan, yıllar sonra yeniden aynı kaderi yaşadı ve yine Fransız gemisiyle kurtuldu. Burada, kendisi gibi hayatta kalan öğretmen Mariam Şarbatyan ile tanışarak evlendi. Çift daha sonra Lübnan’ın Anjar kasabasına yerleşti, 7 çocuk ve 21 torun sahibi oldu. 1947’de ise Ermenistan’a geri döndü.

Astğik Nersesyan, dedesinin yaşadıklarını büyükannesinden dinlediğini belirterek, “Dedem konuşamazdı, 1915’ten söz edilince sadece ağlardı. Bugün bile her 24 Nisan’da Tsitsernakaberd’e çıkarken hem acı hem de sorumluluk hissediyorum” dedi.

Bir diğer tanıklık ise Erzurum’un Hotorjur bölgesinden. Vergine Gevorgyan, dedesinin babası Galust’un hikâyesini paylaştı. 1915 yılında bir Türk komşularının çocukları kurtarmak için gece gizlice eve gelerek onları sakladığını ve böylece Manas ile Yervand’ın hayatta kaldığını anlattı.

Gevorgyan, bölgedeki katliamlar sırasında birçok kişinin Çoruh Nehri’nde hayatını kaybettiğini belirterek, “Kızlar zorla evlendirilmemek için kendilerini nehre atıyordu. Binlerce kişiden çok azı hayatta kaldı” ifadelerini kullandı.

Bugün bu aileler, geçmişten kalan eşyaları müzelere bağışlayarak ve hikâyeleri anlatarak kolektif hafızayı yaşatmayı sürdürüyor.

1915 yılında Osmanlı İmparatorluğu’nda Ermenilere yönelik gerçekleştirilen Soykırım, 20. yüzyılın en büyük insanlık suçlarından biri olarak kabul ediliyor. Dünya genelindeki Ermeniler bu yıl 111. yıldönümünü anıyor.