امکان اتخاذ تصمیم مشترک برای تعلیق موقت اجرای معاهده اتحادیه اقتصادی اوراسیا در قبال ارمنستان وجود دارد؛ گزارش شورای بین‌دولتی

نمایندگان روسیه، بلاروس، قزاقستان و قرقیزستان در شورای بین‌دولتی اوراسیا گزارشی درباره پیامدهای احتمالی تعلیق اجرای معاهده اتحادیه اقتصادی اوراسیا در قبال ارمنستان ارائه کرده‌اند.

به گزارش خبرگزاری «آرمن‌پرس»، دولت فدراسیون روسیه این خبر را اعلام کرده است.

در این گزارش آمده است که در اجرای بیانیه مشترک رؤسای جمهور روسیه، بلاروس، قزاقستان و قرقیزستان در تاریخ ۲۹ مه ۲۰۲۶، گزارشی با عنوان «درباره پیامدهای احتمالی تعلیق اجرای معاهده اتحادیه اقتصادی اوراسیا مورخ ۲۹ مه ۲۰۱۴ در قبال جمهوری ارمنستان» از سوی اعضای شورای بین‌دولتی اوراسیا، متشکل از نمایندگان چهار کشور، تهیه شده است.

این گزارش شامل اطلاعاتی درباره اقدامات جمهوری ارمنستان در راستای عضویت در اتحادیه اروپا، تحلیل سازگاری نظام‌های حقوقی اتحادیه اقتصادی اوراسیا و اتحادیه اروپا، به‌ویژه در زمینه تعهدات ارمنستان در چارچوب عضویت در اتحادیه اقتصادی اوراسیا و تعهدات مرتبط با عضویت در اتحادیه اروپا، اطلاعاتی درباره سازوکارهای حقوقی با هدف جلوگیری از خطرات ناشی از تصمیم ارمنستان برای پیوستن به اتحادیه اروپا و همچنین ارزیابی پیامدهای احتمالی تعلیق اجرای معاهده اتحادیه اقتصادی اوراسیا مورخ ۲۹ مه ۲۰۱۴ در قبال جمهوری ارمنستان است.

در این گزارش همچنین آمده است که درخواست خطاب به شورای عالی اقتصادی اوراسیا، به همراه پیوست گزارش، در ۲۰ اکتبر ۲۰۲۶ به کمیسیون اقتصادی اوراسیا ارسال شده است تا به‌طور رسمی در اختیار اعضای شورای عالی اقتصادی اوراسیا، یعنی رهبران کشورهای عضو اتحادیه اقتصادی اوراسیا، قرار گیرد.

در گزارش تأکید شده است که اقدامات ارمنستان با تعهد مندرج در ماده ۳ معاهده اتحادیه اقتصادی اوراسیا مغایرت دارد؛ بر اساس این ماده، کشورهای عضو باید به ایجاد شرایط مساعد برای عملکرد اتحادیه کمک کنند و از اقداماتی که ممکن است تحقق اهداف اتحادیه را به خطر اندازد، خودداری کنند.

در عین حال، در این سند تأکید شده است که معاهده اتحادیه اقتصادی اوراسیا به‌طور مستقیم سازوکاری را پیش‌بینی نکرده است که بر اساس آن کشورهای عضو بتوانند اجرای معاهده را به‌صورت یک‌جانبه در قبال یکی دیگر از کشورهای عضو تعلیق کنند.

با توجه به این موضوع، روسیه، بلاروس، قزاقستان و قرقیزستان به قواعد و اصول شناخته‌شده حقوق بین‌الملل، به‌ویژه کنوانسیون وین ۱۹۶۹ درباره حقوق معاهدات بین‌المللی، استناد می‌کنند.

بر اساس موضع نویسندگان گزارش، چهار کشور می‌توانند در چارچوب این مبانی حقوقی، امکان اتخاذ تصمیمی مشترک برای تعلیق موقت اجرای معاهده اتحادیه اقتصادی اوراسیا و سایر معاهدات بین‌المللی تشکیل‌دهنده بخشی از نظام حقوقی این اتحادیه را در قبال ارمنستان بررسی کنند.

در این سند آمده است که چنین تصمیمی می‌تواند تا زمان برگزاری همه‌پرسی در ارمنستان اعتبار داشته باشد؛ همه‌پرسی‌ای که در آن، موضوع ادامه مشارکت این کشور در اتحادیه اقتصادی اوراسیا یا پیوستن به اتحادیه اروپا بررسی خواهد شد.

در نشست شورای عالی اقتصادی اوراسیا که ۲۹ مه ۲۰۲۶ در آستانه برگزار شد، رؤسای جمهور روسیه، بلاروس، قزاقستان و قرقیزستان بیانیه‌ای مشترک صادر کردند و نگرانی خود را از این موضوع ابراز داشتند که اقدامات ارمنستان در راستای همگرایی اروپایی ممکن است برای امنیت اقتصادی کشورهای عضو اتحادیه اقتصادی اوراسیا خطراتی ایجاد کند.

رهبران چهار کشور به نمایندگان خود مأموریت داده بودند که تا دسامبر ۲۰۲۶ گزارشی درباره پیامدهای احتمالی تعلیق اجرای معاهده اتحادیه اقتصادی اوراسیا در قبال ارمنستان ارائه کنند. آنان همچنین بر ضرورت برگزاری همه‌پرسی سراسری در ارمنستان در کوتاه‌ترین زمان ممکن، برای تصمیم‌گیری درباره پیوستن به اتحادیه اروپا یا ماندن در اتحادیه اقتصادی اوراسیا، تأکید کرده بودند.